Taraflar görüşmelere çarşamba günü devam edecek. Askeri uzman Markus Reisner ise kalıcı bir anlaşmadan önce ateşkes ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiğini belirterek her iki tarafın da zaman baskısı altında olduğunu söyledi.
Ukrayna ile Rusya arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temaslar yeniden başladı. Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de ABD'nin arabuluculuğunda gerçekleştirilen doğrudan görüşmelerin ilk günü, yaklaşık dört saatin ardından salı günü sona erdi.
Ukrayna tarafı ve Rus devlet medyasının aktardığına göre görüşmeler çarşamba günü devam edecek. Şubat ayından bu yana iki ülke arasında gerçekleştirilen ilk doğrudan müzakerelerde henüz somut bir ilerleme açıklanmadı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Danimarka ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, görüşmelerde savaş esirlerinin takası, Ukraynalı çocukların ülkelerine geri getirilmesi ve güvenlik garantilerinin ele alındığını söyledi. Zelenskiy, Ukrayna ve müttefiklerinin gerilimi azaltmak ve barışa yaklaşmak amacıyla yapıcı müzakerelere hazır olduğunu belirtti.
ABD ve Avrupa'nın müzakerelerdeki rolü
Görüşmelere ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner aracılık ediyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Abu Dabi'deki görüşmeleri "oldukça verimli" olarak nitelendirdi ancak önlerinde hâlâ yapılması gereken çok iş bulunduğunu vurguladı.
Rubio, Paris'te düzenlenen G7 Dışişleri Bakanları Toplantısı sırasında yaptığı açıklamada, Avrupa ülkelerinin de gelecekte müzakerelere doğrudan katılması gerektiğini söyledi. Avrupa'nın çözümün bir parçası olduğunu belirten Rubio, kıtanın sürece daha fazla dahil edilmesi gerektiğine işaret etti.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da Avrupa'nın müzakere masasında yer alması gerektiğini savundu. Avrupa temsilcilerinin görüşmeler hakkında bilgilendirilmesine rağmen Rusya ile doğrudan müzakere etmemesinden tam anlamıyla memnun olmadığını belirten Wadephul, mevcut temasları anlamlı bir ara adım olarak değerlendirdi.
Wadephul'a göre Avrupa'nın özellikle Ukrayna'ya verilecek güvenlik garantileri, ülkenin olası Avrupa Birliği üyeliği ve Rusya'ya uygulanan yaptırımların hafifletilmesi gibi konularda karar süreçlerine katılması gerekiyor.
Askeri uzman Reisner: Her iki taraf da zaman baskısı altında
Abu Dabi görüşmelerini değerlendiren askeri uzman Markus Reisner, müzakerelerden hemen kapsamlı bir barış anlaşması beklenmemesi gerektiğini söyledi.
Reisner, görüşmelerin uzun süredir devam eden savaşta bir uzlaşma ihtimali açısından önemli olduğunu ancak öncelikli sonucun ateşkes olabileceğini belirtti.
Ukrayna'nın özellikle Rusya'nın kritik altyapıya yönelik saldırıları nedeniyle büyük baskı altında bulunduğunu ifade eden Reisner, ABD'nin savaşı sona erdirmek istediğine ilişkin mesajlarının da Kiev üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi.
Reisner, ABD'nin sürecin geleceğinde belirleyici konumda olduğunu vurgulayarak, asıl sorunun savaşın hangi koşullarda sona ereceği olduğunu dile getirdi.
Yeni Avrupa güvenlik düzeni tartışılıyor
Reisner, müzakerelerin yalnızca Ukrayna ile Rusya arasındaki toprak anlaşmazlıklarıyla sınırlı olmadığını, Avrupa'nın gelecekteki güvenlik düzeninin de gündeme geldiğini belirtti.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'nin, Avrupa'nın geleceğine ilişkin kararların ABD, Çin ve Rusya gibi büyük güçler tarafından Avrupa'nın katılımı olmadan alınması ihtimaline karşı çıktığını hatırlattı.
Zelenskiy'nin bu endişesini İkinci Dünya Savaşı'nın son döneminde yapılan Yalta Konferansı'na benzettiğini belirten Reisner, Avrupa ülkelerinin kendi güvenlikleriyle ilgili kararlarda söz sahibi olması gerektiğini söyledi.
Reisner'e göre Ukrayna açısından üç temel konu öne çıkıyor: Egemenlik, toprak bütünlüğü ve güvenilir güvenlik garantileri.
Askeri uzman Reisner, Ukrayna'nın bağımsız ve egemen bir devlet olarak varlığını sürdürmesinin müzakerelerin temel hedeflerinden biri olması gerektiğini ifade etti.
Toprak anlaşmazlığı müzakerelerin en zor başlığı
Görüşmelerin önündeki en büyük engellerden biri, Rusya'nın Ukrayna topraklarına ilişkin talepleri olarak görülüyor.
Reisner, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Donetsk bölgesinin tamamını kontrol etme talebinin müzakerelerin en kritik başlıklarından biri olduğunu söyledi.
Rusya'nın Kırım ile birlikte Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerini kendi topraklarının parçası olarak ilan ettiğini hatırlatan uzman, Moskova'nın bu bölgelerle ilgili tutumunu değiştirmesinin kolay olmayacağını belirtti.
Luhansk bölgesinin neredeyse tamamının Rusya'nın kontrolünde olduğunu, Donetsk'te ise hâlâ önemli bir alanın Ukrayna'nın elinde bulunduğunu ifade eden Reisner, Zaporijya ve Herson bölgelerinde de olası uzlaşma seçeneklerinin gündeme gelebileceğini söyledi.
"Her iki tarafın da zamanı daralıyor"
Markus Reisner, savaşın devam etmesi hâlinde hem Rusya'nın hem de Ukrayna'nın giderek artan zorluklarla karşılaşacağını belirtti.
Ukrayna'nın Rusya'daki petrol rafinerilerine ve kritik altyapıya yönelik saldırılarının etkili olduğunu söyleyen uzman, Rusya'nın da Ukrayna'nın enerji ve diğer kritik altyapı tesislerine yönelik saldırılarını sürdürdüğünü hatırlattı.
Ancak Reisner'e göre Ukrayna'nın altyapısı Rus saldırılarından çok daha ağır zarar gördü. Bu nedenle Rusya, mevcut koşullarda altyapısına yönelik saldırılara Ukrayna'dan daha uzun süre dayanabilecek durumda.
Uzman, iki ülkenin nüfus ve askerî insan kaynağı bakımından da farklı koşullara sahip olduğunu belirtti.
Reisner'in verdiği tahminlere göre Rusya'nın nüfusu 145-148 milyon arasında. Rusya'nın ayda yaklaşık 35 bin ila 40 bin asker toplama kapasitesine sahip olduğunu ifade etti.
Ukrayna'nın ise 1990'lı yılların başında yaklaşık 54 milyon olan nüfusunun bugün 29-33 milyon civarına gerilediğini söyledi. Ukrayna'nın cepheye her ay 20 bin ila 30 bin asker göndermesi gerektiğini, ancak çoğu zaman 8 bin ila 9 bin kişiyle sınırlı kaldığını belirtti.
Reisner, bu tablonun Ukrayna açısından önemli bir insan kaynağı sorunu yarattığını ve Rusya'nın şu anda stratejik inisiyatifi elinde bulundurduğunu savundu.
Trump'ın Ukrayna politikası belirleyici olacak
ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın sona erdirilmesine yönelik tutumunun müzakerelerin geleceğinde belirleyici olacağını söyleyen Reisner, Washington ile Kiev arasındaki ilişkilerin zaman zaman ciddi gerilimler yaşadığını hatırlattı.
Ukrayna'nın özellikle Amerikan istihbarat desteğine ve Patriot hava savunma sistemleri gibi önemli askerî ekipmanlara bağımlı olduğunu belirten uzman, bu durumun Kiev'in müzakere pozisyonunu etkilediğini ifade etti.
Reisner ayrıca Trump'ın Ukrayna'nın savaş sonrasında geçmiştekinden farklı bir yapıya sahip olacağını açıklamasının, Rusya'ya yönelik bazı tavizlerin gündeme gelebileceğine işaret ettiğini söyledi.
