Taraflar son 24 saat içinde karşılıklı olarak füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları düzenlerken, İran Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını ilan etti.
ABD ise boğazın uluslararası deniz trafiğine açık olduğunu ve seyrüsefer güvenliğini sağlamaya devam edeceğini açıkladı.
Karşılıklı açıklamalar, bölgede tansiyonun daha da yükseleceğine işaret ederken, Körfez ülkeleri alarm seviyesini artırdı.
ABD: İran'ın askeri kapasitesini hedef aldık
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından İran'a karşı yeni bir saldırı dalgası başlatıldığını duyurdu.
CENTCOM'un açıklamasına göre son operasyonda yaklaşık 140 askeri hedef vuruldu. Son üç gün içinde ise toplam 300'den fazla hedefin imha edildiği belirtildi. Hedefler arasında hava savunma sistemleri, radar istasyonları, füze rampaları, insansız hava aracı üsleri, Devrim Muhafızları'na ait deniz unsurları, mühimmat depoları ve komuta merkezlerinin bulunduğu ifade edildi.
ABD yönetimi, operasyonların amacının İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini azaltmak olduğunu bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump da yaptığı açıklamada, "İran'a ağır darbe vurduk." ifadelerini kullanırken, Hürmüz Boğazı'nın açık kalacağını ve uluslararası deniz ulaşımının korunacağını söyledi.
İran: Hürmüz Boğazı kapalı
İran Devrim Muhafızları ise ABD saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nın ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığını açıkladı.
İran devlet medyasına göre, izinsiz rotada ilerlediği belirtilen bir gemiye uyarı ateşi açıldıktan sonra boğaz deniz trafiğine kapatıldı. Ertesi gün ikinci bir gemiye de müdahale edildiği öne sürüldü.
Yeni kurulan Basra Körfezi Boğaz İdaresi tarafından yapılan açıklamada, "ABD'nin yasa dışı askeri faaliyetleri nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan geçişler şu an mümkün değildir. Güvenlik yeniden sağlandığında geçişlere izin verilecektir." denildi.
Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı bu açıklamayı reddederek, Umman kıyılarına yakın oluşturulan alternatif güney rotasının çift yönlü deniz trafiğine açık olduğunu ve ticari gemilerin geçişlerini sürdürdüğünü duyurdu.
Körfez ülkelerine saldırılar
İran, ABD'nin son operasyonlarına karşılık Körfez'deki Amerikan askeri varlığını hedef aldı.
İran Devrim Muhafızları, Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD askeri tesisleri ile komuta merkezlerine saldırılar düzenlediklerini açıkladı. İran kaynakları ayrıca Katar, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki ABD askeri unsurlarının da hedef alındığını öne sürdü.
Körfez ülkeleri ise peş peşe güvenlik uyarıları yayımladı.
Birleşik Arap Emirlikleri, hava savunma sistemlerinin çok sayıda füze ve İHA'yı etkisiz hale getirdiğini açıkladı.
Bahreyn, İran kaynaklı hava saldırılarının önlendiğini duyururken, Kuveyt ordusu bazı tesislerde hasar meydana geldiğini ve bir petrol platformunda çalışan bir kişinin yaralandığını bildirdi.
Katar ise düşen füze parçaları nedeniyle biri çocuk olmak üzere üç kişinin yaralandığını açıklayarak saldırının tüm sorumluluğunun İran'a ait olduğunu bildirdi.
Umman da iki farklı bölgede düzenlenen İHA saldırılarının ardından İran'ın Maskat Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağırarak resmî protestoda bulundu.
Bender Abbas ve Kiş Adası çevresinde patlamalar
İran basını, ABD'nin son saldırılarının ardından ülkenin güneyindeki stratejik Bender Abbas Limanı ile Hürmüz Boğazı girişindeki Kiş ve Kişm (Gheschm) adaları çevresinde çok sayıda patlama meydana geldiğini duyurdu.
Patlamaların askeri tesisler ve hava savunma sistemlerini hedef aldığı belirtilirken, İran ordusundan bir subayın yaşamını yitirdiği bildirildi.
Hürmüz Boğazı yeniden enerji piyasalarının odağında
Dünya petrolü ile sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkiledi.
Artan güvenlik endişeleri nedeniyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3'ün üzerinde yükselerek 78 doların üzerine çıktı. ABD tipi ham petrol (WTI) de benzer oranda değer kazandı.
Enerji fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyon üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendirilirken, özellikle ABD'de yaklaşan Kongre seçimleri öncesinde akaryakıt fiyatlarının Donald Trump açısından siyasi risk oluşturabileceği yorumları yapılıyor.
Diplomasi tamamen sona ermedi
Askeri gerilim sürerken diplomatik temaslar ise tamamen kesilmiş değil.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi hafta sonu Maskat'ta Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik düzenlemelerini görüştü. İran tarafı, teknik ve siyasi düzeyde görüşmelerin Katar'ın da katılımıyla devam edeceğini açıkladı.
Arakçi ayrıca Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ile yaptığı telefon görüşmesinde bölgedeki son gelişmeleri değerlendirdi. İran basını, Pakistan'ın Washington ile Tahran arasında olası yeni müzakerelerde önemli arabuluculardan biri olabileceğini öne sürdü.
Öte yandan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Tek taraflı anlaşmalar dönemi sona erdi. Ya sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin." ifadelerini kullandı.
ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırılar sürerken, Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gelişmeler yalnızca bölgesel güvenliği değil, küresel enerji arzı, uluslararası deniz ticareti ve dünya ekonomisini de doğrudan etkilemeye devam ediyor.
