Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada İran'a yönelik askeri tehditlerini yinelerken, ABD ve İranlı yetkililerin New York'ta yaklaşık üç saat süren bir görüşme gerçekleştirdiğini de açıkladı.
Trump, BM Genel Kurulu'nun 81. oturumunda yaptığı konuşmada İran konusunda hem diplomasi hem de askeri seçenekleri gündemde tuttu. ABD Başkanı, "Seçimden hemen sonra bir anlaşma yapacağımıza inanıyorum" diyerek İran'la uzlaşma konusunda iyimser olduğunu ifade etti.
Trump, anlaşma sağlanamaması halinde ise İran'a yönelik sert askeri adımlar atılabileceğini söyledi. ABD Başkanı, Tahran'la bir anlaşma yapmak ya da İran'ı "cehenneme göndermek" arasında seçim yapmak zorunda olduğunu belirtti. Reuters'ın aktardığına göre Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olmasına hiçbir şekilde izin vermeyeceğini de yineledi.
New York'ta üç saatlik ABD-İran görüşmesi
Trump'ın açıklamalarının dikkat çeken bölümünü ise ABD ve İran temsilcileri arasında BM Genel Kurulu marjında gerçekleşen görüşme oluşturdu.
ABD Başkanı, görüşmenin yaklaşık üç saat sürdüğünü ve "çok iyi" geçtiğini söyledi. Görüşmede Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff'un yanı sıra damadı ve danışmanı Jared Kushner'ın da yer aldığı bildirildi. İran tarafında ise Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin müzakerelerde rol aldığına ilişkin haberler yayımlandı.
İran tarafının görüşmelerde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için bazı koşullar öne sürdüğü bildirildi. İran devlet medyasına göre Tahran, deniz ablukasının kaldırılmasını, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasını ve bölgedeki "direniş cephelerinde" savaşın sona ermesini şartlar arasında sıraladı.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olduğu için savaşın uzaması dünya enerji piyasaları ve deniz taşımacılığı açısından da önemli riskler yaratıyor.
Trump: Ukrayna savaşında da çözüm yakın
Trump, BM konuşmasında Rusya-Ukrayna savaşı konusunda da kısa sürede bir anlaşmaya varılabileceğini söyledi.
ABD Başkanı, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile temasların sürdüğünü belirterek savaşın sona erdirilmesi konusunda "hızlı" bir çözüm beklediğini ifade etti.
Trump ayrıca New York'ta Zelenskiy ile bir araya geldi. Görüşmede Rusya-Ukrayna müzakerelerinin yanı sıra Ukrayna'nın hava savunması ve Patriot füzeleri konusunda da konuların ele alındığı bildirildi. Trump, görüşmenin ardından Putin'in savaşı sona erdirmek istediğini savundu.
Ancak sahadaki çatışmalar devam ediyor. BM Genel Kurulu öncesinde Rusya ve Ukrayna karşılıklı saldırılar düzenlerken, Ukrayna'da can kayıplarının yaşandığı bildirildi.
Gazze'de gerilim: Katz'dan "bir kişi kaçırılırsa" tehdidi
Ortadoğu'daki gerilimin bir diğer merkezi ise Gazze olmaya devam ediyor.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Hamas'ın yeni bir İsrailli asker veya sivil kaçırması halinde Gazze kentinin tamamen boşaltılacağını ve kentin ağır biçimde tahrip edileceğini söyledi.
Katz, Kudüs'teki Herzl Tepesi'nde düzenlenen Yom Kippur Savaşı anma töreninde yaptığı açıklamada, İsrail istihbaratının Hamas'ın yeni kaçırma eylemleri planladığına ilişkin bilgiler bulunduğunu ileri sürdü. Böyle bir olay gerçekleşmesi halinde Gazze kentindeki yaklaşık bir milyon kişinin güneye tahliye edileceğini belirtti.
İsrailli bakan ayrıca İsrail ordusunun Gazze'deki "Sarı Hat" olarak adlandırılan mevzilerden geri çekilmeyeceğini, Hamas'ın ortadan kaldırılması ve bölgenin silahlardan ve tünellerden arındırılması gerektiğini söyledi.
Katar'dan İsrail'e Gazze çağrısı
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ise BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında Gazze'deki durum nedeniyle İsrail'e yönelik uluslararası baskının artırılması çağrısında bulundu.
Katar yönetimi, Gazze'deki askeri operasyonların sona erdirilmesi, İsrail güçlerinin bölgeden çekilmesi ve insani yardımın önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini savundu. Katar Emiri ayrıca bölgesel krizlerin çözümünde diplomasi ve diyaloğun önemine vurgu yaptı.
Suudi Arabistan: Hedef Mekke iddiası
Bölgede tansiyonu yükselten bir başka gelişme Yemen'deki Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmalar oldu.
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, İran destekli Husileri Mekke'yi hedef almakla suçlayarak saldırı iddiasını sert biçimde kınadı. Riyad, geçen hafta Mekke yönüne bir insansız hava aracı gönderildiğini açıklamış, Husiler ise suçlamayı reddetmişti.
ABD Başkanı Trump'ın ise Suudi Arabistan'ın yeni hava saldırıları yönündeki taleplerine rağmen Yemen'deki Husilere karşı şimdilik yeni bir Amerikan saldırısına onay vermediği bildirildi.
Bölgedeki çatışmalar, İran-ABD savaşı nedeniyle zaten büyük baskı altında bulunan deniz taşımacılığı açısından da yeni riskler oluşturuyor. Husilerin Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb çevresindeki faaliyetleri, Hürmüz Boğazı'ndaki krizle birlikte küresel enerji ve ticaret yolları üzerindeki baskıyı artırıyor.
BM'den "Yeter artık" mesajı
BM Genel Sekreteri António Guterres ise Genel Kurul'un açılışında Ortadoğu ve Ukrayna başta olmak üzere devam eden savaşlara dikkat çekerek şiddetin sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Guterres, ateşkeslerin kalıcı bir barışa dönüşmemesinin ve sivillerin çatışmaların bedelini ödemeye devam etmesinin kabul edilemez olduğunu vurguladı. BM Genel Sekreteri, Gazze'de insani yardımın güçlendirilmesi ve Ortadoğu'da diplomatik çözüm çabalarının yeniden canlandırılması gerektiğini savundu.
