ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nda ticaret gemilerine askeri eskort sağlanmasını öngören “Project Freedom” (Özgürlük Projesi) operasyonunu ani şekilde durdurmasının arkasında Suudi Arabistan’la yaşanan gerilim olduğu açığa çıktı.
NBC News’in iki ABD’li hükümet yetkilisine dayandırdığı haberine göre, Suudi Arabistan yönetimi, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda askeri koruma operasyonu başlatma planından rahatsız oldu ve Washington’a bazı askeri kısıtlamalar getirdi.
“Suudiler üs kullanımına izin vermedi”
Habere göre Riyad yönetimi, ABD ordusunun operasyon kapsamında Prince Sultan Hava Üssü’nü kullanmasına izin vermedi. Ayrıca Amerikan savaş uçaklarının Suudi hava sahasını kullanmasına da karşı çıkıldı.
Başkent Riyad’ın güneyinde bulunan Prince Sultan Üssü, daha önce ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarında kullanılıyordu. Suudi Arabistan bugüne kadar Amerikan savaş uçaklarının üs üzerinden operasyon yürütmesine ve hava sahasını kullanmasına izin veriyordu.
NBC’ye göre, Trump’ın ticaret gemilerine askeri eskort sağlama planı Suudi yönetiminde “şaşkınlık ve rahatsızlık” yarattı.
Haberde, Donald Trump ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman arasında yapılan telefon görüşmesinin de krizi çözmeye yetmediği belirtildi.
ABD yönetimi ise operasyonun bölgedeki müttefiklere önceden bildirildiğini savundu. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, “Bölgesel ortaklar önceden bilgilendirildi” denildi.
Hürmüz Boğazı küresel enerji ticareti için kritik
Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve doğal gaz taşımacılığı açısından stratejik öneme sahip bulunuyor. Bölgede yaşanacak bir kriz ya da deniz trafiğinin aksaması, enerji fiyatlarını ve küresel ticareti doğrudan etkiliyor.
NBC’nin haberine göre Suudi Arabistan ve Ürdün, ABD savaş uçaklarının konuşlandırılması açısından kritik rol oynarken; Kuveyt hava geçişleri, Umman ise hem hava operasyonları hem de deniz faaliyetleri bakımından önem taşıyor.
Trump operasyonu aniden durdurmuştu
Trump, “Project Freedom” operasyonunu birkaç gün önce duyurmuş, ardından da ani bir kararla askıya almıştı. ABD Başkanı, kararın gerekçesi olarak Pakistan ve bazı ülkelerden gelen talepleri ile İran’la yürütülen barış görüşmelerindeki ilerlemeyi göstermişti.
Pakistan’ın şu anda Washington ile Tahran arasında arabuluculuk yaptığı belirtiliyor.
NBC’ye göre operasyonun yürürlükte kaldığı yaklaşık 36 saat boyunca iki ABD ticaret gemisi Amerikan donanması eşliğinde Hürmüz Boğazı’ndan geçirildi. Haberde ayrıca, gemilerde ABD askeri personelinin bulunduğu ve İran kaynaklı saldırı girişimlerinin engellendiği öne sürüldü.
Trump: “İran’la anlaşmaya çok yakınız”
Öte yandan ABD ile İran arasındaki müzakerelerin kırılgan ateşkes ortamında devam ettiği bildirildi.
Donald Trump, PBS televizyonuna verdiği röportajda İran’la anlaşmaya “çok yakın” olduklarını söyledi. Georgia eyaletindeki bir seçim etkinliğinde konuşan Trump, İran’ın nükleer silah edinmesine izin vermeyeceklerini belirterek, “Yaptığımız şeyin doğru olduğunu çoğu insan anlıyor ve bu savaş hızlı şekilde sona erecek” ifadelerini kullandı.
