İlk turu rakibinin gerisinde tamamlayan Lula, oyların yüzde 51,79’unu alarak ülke tarihinde dört kez devlet başkanlığına seçilen ilk siyasetçi oldu. Sonuçları kabul etmeyen Flávio Bolsonaro ise seçimlerin iptali için başvuruda bulunacağını açıkladı.
Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesinin açıkladığı kesin sonuçlara göre Lula 64 milyon 256 bin 232 oy alırken Flávio Bolsonaro 59 milyon 826 bin 41 oyda kaldı. İki aday arasındaki fark yaklaşık 4,43 milyon oy oldu. Böylece ilk turda yüzde 47,03 oy alarak yarışı önde tamamlayan Bolsonaro, ikinci turda Lula’nın gerisinde kaldı. İlk turda yüzde 45,16 oy alan Lula, ikinci turda desteğini artırarak seçim yarışını tersine çevirdi.
Bolsonaro seçim sonuçlarına itiraz edecek
Seçim yenilgisini kabul etmeyen Flávio Bolsonaro, oy verme süresinin uzatılması kararını gerekçe göstererek seçimlerin iptalini talep edeceğini bildirdi. Bolsonaro, Brezilya Yüksek Mahkemesinin seçim günü sandıkların açık kalma süresini iki saat uzatmasını eleştirdi ve kararın benzeri görülmemiş bir uygulama olduğunu savundu.
Ancak oy verme süresinin uzatılması, toplu ulaşımda yaşanan aksaklıklar ve ülkenin bazı bölgelerindeki olumsuz hava koşulları nedeniyle gündeme geldi. Her iki adayın da seçmenlerin oy kullanabilmesini kolaylaştırmak amacıyla sürenin uzatılmasını talep ettiği bildirildi. Bolsonaro cephesi, özellikle şiddetli yağış, sel ve elektrik kesintilerinden etkilenen bazı eyaletlerde ek süre verilmesini istemişti.
Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi Başkanı Kassio Nunes Marques, oy verme süresinin uzatılmasının seçim sonuçlarını etkilemediğini açıkladı. Kesin sonuçlar ile iki aday arasındaki oy farkı da itirazın sonucu değiştirmesini zorlaştıran unsurlar arasında bulunuyor.
Lula’nın siyasi kariyerinde yeni bir dönüm noktası
Lula’nın zaferi, uzun yıllara yayılan siyasi kariyerinde önemli bir geri dönüşün ardından geldi. Daha önce 2003-2010 yılları arasında iki dönem devlet başkanlığı yapan Lula, 2018’de yolsuzluk suçlamaları kapsamında tutuklanmıştı. Hakkındaki mahkûmiyet kararlarının 2021’de iptal edilmesinin ardından yeniden siyasete dönen Lula, 2022 seçimlerinde Jair Bolsonaro’yu yenerek üçüncü kez devlet başkanı olmuştu.
80 yaşındaki Lula, bu kez Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro’yu mağlup ederek dördüncü kez devlet başkanlığına seçildi. Zaferini demokrasiye verilen bir destek olarak nitelendiren Lula, seçmenlerin demokratik kurumların korunması yönünde tercih yaptığını belirtti. Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından başkent Brasília ve diğer kentlerde Lula destekçileri kutlamalar düzenledi.
Ekonomik sorunlar ve sosyal politikalar seçim kampanyasının odağındaydı
Latin Amerika’nın en büyük ekonomisine sahip Brezilya’da seçim kampanyası, yaşam maliyetleri, gelir dağılımı, sosyal yardımlar ve kamu maliyesi üzerindeki tartışmaların gölgesinde geçti.
Lula, kampanyasında önceki başkanlık dönemlerinde yoksulluğun azaltılması ve sosyal hakların genişletilmesi için yürütülen politikaları öne çıkardı. İşsizlikteki gerileme, asgari ücretteki artış ve sosyal destek programları hükümetin savunduğu başlıca kazanımlar arasında yer aldı. Lula ayrıca düşük gelirli kesimlerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve çalışanların haklarının korunması gerektiğini vurguladı.
Bununla birlikte artan yaşam maliyetleri, yüksek kamu borcu ve hükümetin harcama politikaları seçmenler arasındaki hoşnutsuzluğun başlıca nedenleri arasında bulunuyor. Kamu harcamalarının sürdürülebilirliği ve ekonomik büyümenin nasıl finanse edileceği, yeni dönemde hükümetin karşı karşıya kalacağı temel sorunlar arasında yer alıyor.
Kampanyanın önemli başlıklarından biri de kamu güvenliği oldu. Ülkenin bazı bölgelerinde suç örgütlerinin etkisi ve şiddet olayları seçmenlerin gündeminde yer alırken Lula, kamu güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla yeni bir bakanlık kurmayı planladığını açıkladı.
Dış politika da iki aday arasındaki temel görüş ayrılıklarından birini oluşturdu. Lula, Brezilya’nın uluslararası ilişkilerinde bağımsız bir çizgi izlemesini savunurken Bolsonaro, ülkenin sağcı siyasi hareketlerle daha yakın ilişkiler kurmasını isteyen seçmenlerden destek aldı.
Aşırı sağcı muhalefet Kongre’deki gücünü koruyor
Lula’nın seçim zaferine rağmen yeni dönemde hükümetin yasama faaliyetlerinde önemli engellerle karşılaşması bekleniyor. Seçimlerden önce yapılan Kongre seçimlerinde sağcı partiler önemli kazanımlar elde etti. Aşırı sağcı Liberal Parti (PL), Brezilya Kongresi seçimlerinde önemli kazanımlar elde ederek Temsilciler Meclisinde 513 sandalyenin 121’ini, Senatoda ise 81 sandalyenin 28’ini kazandı.
Bu tablo, Lula’nın yasaların çıkarılması, bütçe düzenlemeleri ve ekonomik reformların uygulanması için farklı siyasi gruplarla uzlaşmasını gerektirecek. Özellikle muhafazakâr ve merkez sağ partilerden oluşan Centrão ittifakının desteği, hükümetin Kongre’de çoğunluk oluşturabilmesi açısından önem taşıyor.
Muhalefetin güçlü konumu, kamu harcamaları, vergi politikaları ve iş dünyasını ilgilendiren reformlar konusunda hükümet üzerindeki baskıyı artırabilir. Lula’nın yeni dönemde sosyal programları sürdürürken mali disiplin konusunda nasıl bir politika izleyeceği de siyasi tartışmaların başlıca konularından biri olacak.
Latin Amerika’daki siyasi dengeler açısından önemli sonuç
Lula’nın yeniden seçilmesi, son dönemde Latin Amerika’da güç kazanan sağcı siyasi hareketlerin yükselişi açısından da dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin bölgedeki sağcı hükümetlerle ilişkilerini güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde Lula’nın zaferi, Brezilya’nın Washington ile ilişkilerinde bağımsız bir çizgiyi sürdürme olasılığını güçlendirdi.
