Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Mesrur Barzani, ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesinin bölgeyi savunmasız bırakacağını belirterek, çekilmenin “utanç verici” olduğunu söyledi.
ABD ordusu 2003 yılında Irak’a girmiş ve dönemin Devlet Başkanı Saddam Hüseyin’i devirmişti. ABD askerleri 2011’de ülkeden çekilmiş, ancak IŞİD’in güç kazanmasının ardından 2014 yılında örgütle mücadele amacıyla yeniden Irak’a dönmüştü.
Kürdistan bölgesi yüzlerce füze ve İHA saldırısının hedefi oldu
İran ile savaşın şubat ayında başlamasından bu yana Irak’ın kuzeyindeki Kürdistan bölgesi yüzlerce füze ve insansız hava aracı saldırısının hedefi oldu. Yerel yönetimin verilerine göre bölgeye en az 1.000 İran füzesi ve insansız hava aracı yöneltildi.
Saldırıların çoğu İranlı Kürt muhalif grupların eğitim kampları ile ABD askeri hedeflerini hedef aldı. Ancak saldırılardan Barzani’nin Erbil’deki ofisi de etkilendi.
İran, Irak Kürdistan Bölgesi’ni kendi topraklarındaki Batı ve İsrail müttefiki olarak görüyor. Erbil’de ABD’nin ana askeri üssünün bulunduğu havaalanına bağlı çok uluslu bir askeri tesis bulunuyor. ABD ordusu gelişmiş hava savunma sistemleriyle saldırıların bazılarını engelledi.
Ancak IKBY’nin kendi hava savunma sistemleri bulunmuyor. Barzani, bölgesel yönetimin bu sistemleri kendisinin satın alamadığını, hava savunma sistemlerinin Bağdat’taki federal hükümet tarafından satın alınması gerektiğini söyledi.
Barzani, yeterli silah ve gelişmiş savunma sistemlerini satın almalarının engellenmesinin bölgeyi daha savunmasız ve daha zayıf hale getirdiğini belirtti.
Barzani: “ABD’nin çekilmesi özellikle kritik bir dönemde gerçekleşiyor”
Barzani, ABD’nin çekilmesinin bölgesel gerilimin yüksek olduğu bir dönemde gerçekleştiğine dikkat çekti. İran’la bağlantılı güçlü Şii milislerin silah bırakmayı reddetmesinin de Irak’ın federal yapısını zayıflatabileceğini ve Kürtlerin Bağdat karşısında elde ettiği özerkliği tehdit edebileceğini söyledi.
Barzani, ABD ile İran arasındaki savaş devam ettiği sürece Kürdistan Bölgesi’nin tehdit altında kalacağını belirterek, “Biz ABD’nin müttefikiyiz ve ABD’nin müttefiki olmaktan gurur duyuyoruz” dedi.
ABD Dışişleri Bakanlığı ise Irak güvenlik güçleri ve Peşmerge güçlerinin yeteneklerini geliştirdiğini belirtti. Bakanlık, ABD’nin Irak’tan çekilmesinin Washington ile Bağdat arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu savundu.
ABD ayrıca, İran yanlısı milis grupların saldırıları nedeniyle Erbil’deki konsolosluk personelinin bir bölümünün geçici olarak başka yere gönderildiğini açıkladı.
ABD’nin çekilmesi Kürtler için neden önemli?
ABD’nin Irak’taki askeri varlığının sona ermesi, Iraklı Kürtler açısından sembolik bir anlam da taşıyor. Kürtlerin Saddam Hüseyin yönetimine karşı korunmasında ABD’nin 1991’den itibaren büyük ölçüde uyguladığı uçuşa yasak bölge önemli rol oynadı.
Çekilme anlaşması kapsamında Irak’ta kalan birkaç yüz ABD askeri de ülkeden ayrılacak. Bu askerlerin büyük bölümünün Kürdistan Bölgesi’nde bulunduğu belirtiliyor.
ABD geçen yıl Erbil’de 800 milyon dolarlık yeni bir konsolosluk binası açmıştı. Dünyanın en büyük ABD konsolosluğu olarak tanımlanan bina, birçok Kürt tarafından Washington’ın bölgede uzun süreli varlığının işareti olarak görülüyordu. Ancak İran’la yaşanan çatışmalar sırasında zorunlu olmayan personelin bölgeden çekilmesinin ardından konsolosluk son haftalarda büyük ölçüde boş kaldı.
Barzani’den ABD’ye uyarı
Barzani, ABD’nin 2011’de dönemin Başkanı Barack Obama döneminde Irak’tan askerlerini çekmesinin ardından yaşanan güvenlik boşluğunun IŞİD’in yükselişine zemin hazırladığını hatırlatarak benzer bir durumun yeniden yaşanabileceği uyarısında bulundu.
ABD daha sonra 2014 yılında IŞİD’e karşı oluşturulan uluslararası koalisyona liderlik etmek üzere Irak’a geri dönmüş ve örgüt 2018 yılında yenilgiye uğratılmıştı.
Barzani, güvenlik durumunun kötüleşmesi halinde uluslararası toplumun bölgeyi yeniden istikrara kavuşturmak için geri dönmek zorunda kalabileceğini belirterek, bunun durum daha da kötüleşmeden önce yapılabileceğini söyledi.
Erbil-Bağdat ilişkileri de gerilimli
Irak Kürdistan Bölgesi ile Bağdat yönetimi arasındaki ilişkiler son on yılda daha da gerildi. Kürtlerin 2017’de bağımsızlık referandumuna gitmesinin ardından Bağdat, Kürt yönetiminin elindeki bazı yetkileri ve gelir kaynaklarını sınırlandırdı.
Bağdat ayrıca petrol üretiminin önemli merkezlerinden Kerkük’ün kontrolünü Kürt yönetiminden aldı.
IKBY’nin bugün temel gelir kaynağı federal Irak bütçesinden aldığı pay. Kürt yönetiminin kamu çalışanlarının maaşları ve diğer harcamalar da dahil olmak üzere bütçenin yaklaşık yüzde 13’ünü alması öngörülüyor.
Kürt siyasi partileri arasındaki rekabet ve güvensizlik nedeniyle yeni hükümetin kurulmasına ilişkin görüşmeler de sonuçsuz kalmış durumda.
ABD’nin çekilmesiyle birlikte Erbil yönetimi hem İran kaynaklı tehditler hem de Bağdat ile devam eden anlaşmazlıklar arasında yeni bir güvenlik dönemine giriyor.
