Rusya- Ukrayna savaşı bütün şiddetiyle devam ederken, barış görüşmelerinde tarafların pozisyonları arasındaki derin görüş ayrılıkları da sürüyor.
ABD’nin son barış girişimi, uzun süredir devam eden çatışmanın sona erdirilmesine yönelik umutları yeniden gündeme getirse de Moskova’nın taleplerinin yalnızca Ukrayna ile sınırlı olmadığı belirtiliyor.
New York Times (NYT) ve Washington Post’un (WP) haberlerine göre Rusya, Abu Dabi’de geçen hafta başlayan müzakerelerde NATO’nun askerî varlığının 1997 öncesindeki düzeye çekilmesini öngören bir talep listesi sundu. İki gazete, haberlerini Rusya tarafından hazırlanan ve müzakere sürecinde dolaşıma sokulan bir belgeye dayandırdı.
NYT, 10 Kasım tarihli belgeyi Abu Dabi görüşmelerine katılan bir kişiden aldığını, başka bir kaynağın da belgenin gerçekliğini doğruladığını bildirdi.
Putin’in bu talebi, NATO’nun Doğu Avrupa’ya doğru genişlemesinin fiilen geri alınması anlamına geliyor. Söz konusu yaklaşım, Rus liderin Şubat 2022’de Ukrayna’ya saldırı emrini vermesinden iki ay önce dile getirdiği taleplerle de büyük ölçüde örtüşüyor. Ancak basına yansıyan yeni belgede bunların ötesine geçen koşullar da bulunuyor.
NATO'nun Doğu Avrupa'daki varlığı hedefte
Moskova’nın 1997 öncesine dönüş talebi, NATO’ya 1999 ve 2004 yıllarında katılan ülkeleri doğrudan ilgilendiriyor.
Buna göre Polonya, Çekya ve Macaristan'ın yanı sıra Estonya, Letonya, Litvanya, Slovenya, Romanya ve Bulgaristan'daki NATO askerî varlığının sona erdirilmesi veya en azından ittifakın doğu kanadındaki birliklerin geri çekilmesi isteniyor.
NATO ise özellikle Baltık ülkelerinde savunma kapasitesini artırmaya ve doğu kanadındaki askerî yapılanmasını güçlendirmeye devam ediyor.
Ukrayna'dan Donbas'ı bırakması ve Batı desteğinin kesilmesi isteniyor
Rusya’nın talepleri NATO’nun genişlemesinin durdurulmasıyla sınırlı değil. Putin, Ukrayna’nın NATO üyeliğinden vazgeçmesini ve Donbas’ın tamamını Rusya’ya bırakmasını istiyor.
Belgede ayrıca Batılı ülkelerin Ukrayna’ya her türlü askerî yardım ve silah sevkiyatını durdurması talep ediliyor. Bu kapsamda Kiev’e Batı kaynaklı silah, askerî teçhizat ve diğer askerî ürünlerin gönderilmesine son verilmesi öngörülüyor.
Moskova, Ukrayna’nın Avrupa Birliği üyeliğine ise belirli bir koşulla karşı çıkmayabileceğini belirtiyor. Buna göre Kiev’in AB’nin ortak savunma politikasına katılmaması gerekiyor.
Rusya, eski Sovyet coğrafyasında NATO faaliyetlerine de karşı
Kremlin’in talepleri Doğu Avrupa’nın yanı sıra Güney Kafkasya ve Orta Asya’yı da kapsıyor. Rusya, bu bölgelerdeki ülkelerde NATO faaliyetlerinin yürütülmesine izin verilmemesini istiyor.
Washington Post’un değerlendirmesine göre Putin’in uzun vadeli hedeflerinden biri, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan komşu ülkeler üzerinde Moskova’nın siyasi ve stratejik etkisini yeniden artırmak.
Rusya’nın müzakere belgesinde Fransa ve İngiltere’nin nükleer silahlarını diğer Avrupa ülkelerini korumak amacıyla kullanma ihtimalinin de ortadan kaldırılması talep ediliyor.
Avrupa'dan Moskova'nın taleplerine ret
Rusya’nın Avrupa’da yeni bir güvenlik mimarisi oluşturulmasına yönelik talepleri, Avrupalı liderler tarafından kabul görmedi.
Dublin’de hafta sonu düzenlenen zirve öncesinde konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Almanya Başbakanı Friedrich Merz (CDU), Rusya’nın bu yöndeki taleplerine karşı çıkarak, “Bunları konuşmamıza gerek yok, böyle bir güvenlik mimarisi zaten mevcut” dedi.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova ise eleştirilere cumartesi akşamı TASS haber ajansına yaptığı açıklamayla yanıt verdi.
NATO’nun Avrupa güvenliğine katkısını sorgulayan Zaharova, “NATO olmasaydı, Avrupa’daki güvenlik muhtemelen çok daha yüksek olurdu” ifadelerini kullandı.
NATO’yu Avrupa’nın ve dünyanın güvenliğini zayıflatan bir yapı olarak nitelendiren Zaharova, ittifakın kaynakların büyük bölümünü karşılık verme ve savunma tedbirlerine yönelttiğini savundu.

