Eski Almanya Başbakanı Angela Merkel’in eşi, 77 yaşındaki kimya profesörü Joachim Sauer, yıllarca uzak durduğu kamuoyunun karşısına bu kez kendi kaleme aldığı otobiyografiyle çıktı.

‘Mein richtiges Leben’ (Benim Gerçek Hayatım) adlı kitabının yayımlanması dolayısıyla Die Zeit ve Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) gazetelerine kapsamlı söyleşiler veren Sauer, Doğu Almanya’daki yaşamından zamanın DDR gizli polisi ve Devlet Güvenlik Bakanlığı Stasi ile karşılaşmasına, Berlin Duvarı’nın yıkılışından Merkel’in başbakanlığı döneminde yaşadıklarına kadar pek çok konuda açıklamalarda bulundu.

Sauer’in açıklamalarında en dikkat çekici başlıklardan biri, Doğu Almanya’daki yaşamın nasıl hatırlanması gerektiğine ilişkin değerlendirmeleri oldu. Kitabını kaleme alma nedenlerinden birinin DDR dönemine yönelik tek taraflı yaklaşımlar olduğunu belirten Sauer, o yıllarda toplumun yalnızca komünist yönetimi destekleyenlerden ve rejime karşı mücadele edenlerden oluşmadığını vurguladı.

Kendisini bu iki grubun dışında konumlandıran Sauer, sistemle yakınlık kurmadan, açık bir muhalefet hareketinin içinde yer almadan yaşamını sürdürmeye çalışan geniş bir kesimin bulunduğunu söyledi.

“Biz DDR’de de kendi gerçek hayatımızı yaşadık” diyen Sauer, diktatörlük koşullarında bile insanların dostluklar kurduğunu, sevindiğini, üzüldüğünü, başarılar ve hayal kırıklıkları yaşadığını ifade etti. Kitabının başlığı da bu düşünceden hareketle şekillendi.

Stasi'nin muhbirlik teklifini reddetti

Hamburg'da yüzlerce kişi kanserle mücadele eden çocuklar için buluştu
Hamburg'da yüzlerce kişi kanserle mücadele eden çocuklar için buluştu
İçeriği Görüntüle

Sauer’in geçmişine ilişkin anlattıkları arasında, Doğu Almanya’nın gizli servisi Stasi ile yaşadığı karşılaşma da bulunuyor.

1973 yılında Stasi’nin kendisine muhbirlik teklifinde bulunduğunu açıklayan Sauer, bu teklifi kabul etmediğini ve üniversitedeki arkadaşları hakkında bilgi vermeyeceğini söylediğini aktardı. Bu kararının ardından kendisinin de izlenmeye başlandığını belirten Sauer, bilimsel kariyerinin önemli ölçüde engellendiğini anlattı.

Özellikle Batı ülkelerinde düzenlenen bilimsel toplantılara katılmasının önüne geçildi. Bilimsel davetlerden haberdar edilmediğini belirten Sauer, seyahat kısıtlamalarının yalnızca Batı ülkeleriyle sınırlı kalmadığını, Polonya ve Çekoslovakya gibi sosyalist ülkeleri ziyaret etmesine de izin verilmediğini söyledi.

Berlin Duvarı'nın yıkıldığı gün hayatının en mutlusu

Sauer için 9 Kasım 1989, hayatının en mutlu günlerinden biriydi. Berlin Duvarı’nın yıkılmasıyla önünde yeni bir yaşamın kapılarının açıldığını söyleyen bilim insanı, o dönemde 40 yaşında olduğunu ve değişimin getirdiği fırsatları değerlendirebildiğini anlattı.

Ancak Almanya’nın birleşmesinin herkes için aynı ölçüde kolay olmadığını da vurguladı. Özellikle 50'li ve 60'lı yaşlarındaki Doğu Almanların yeni ekonomik düzene uyum sağlamakta zorlandığını belirtti. Kendi ikiz kız kardeşinin de 1991 yılında işini kaybettiğini, daha sonra yeni bir meslek edinerek çalışma hayatına döndüğünü aktardı.

Sauer, Doğu ve Batı Almanya arasındaki ayrışmanın artık geride bırakılması gerektiğini düşünüyor. DDR’nin 40 yıllık geçmişinin yalnızca Doğu Almanları değil, bütün Almanya’yı etkileyen ortak bir miras olduğunu belirterek, bu geçmişle nasıl hesaplaşılacağı konusunda herkesin sorumluluk taşıdığını ifade ediyor.

DDR'deki Yahudi karşıtlığına dikkat çekti

Söyleşilerde öne çıkan bir başka konu ise Doğu Almanya’daki Yahudi karşıtlığı oldu.

Komünist yönetimin açıkça antisemitik bir politika izlediğini kabul etmediğini, ancak uygulamada Yahudilere yönelik önyargıların bulunduğunu söyleyen Sauer, ideolojik sorunların sorumluluğunun zaman zaman Yahudilere yüklendiğini belirtti.

Eğitim sisteminde Nazi geçmişinin de tek taraflı ele alındığını ifade eden Sauer, öğrencilere eski Nazilerin esas olarak Batı Almanya’da bulunduğunun anlatıldığını, böylece Doğu Alman toplumunun kendi Nazi geçmişiyle yeterince yüzleşmediğini dile getirdi.

Merkel'in Irak politikası konusunda aynı görüşteydi

Joachim Sauer, Angela Merkel’in başbakanlığı dönemindeki siyasi kararları hakkında konuşmaktan bugüne kadar özellikle kaçındı. Ancak 2003 yılında ABD’nin Irak müdahalesine verilen destek konusunda kendi değerlendirmesini paylaştı.

Merkel’in o dönemde ABD’nin Irak işgaline verdiği siyasi desteği başlangıçta kendisinin de doğru bulduğunu anlatan Sauer, bugün ikisinin de bu yaklaşımın yanlış olduğu görüşünde birleştiğini söyledi.

Sauer’e göre askerî müdahalelerde yalnızca savaşın başlatılması değil, müdahalenin ardından ortaya çıkacak siyasi ve toplumsal sonuçlar da hesaba katılmalı. Suriye örneğini de bu açıdan değerlendiren Sauer, savaş sonrasının yeterince düşünülmemesinin ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

Bunun dışında eşinin siyasi kararları konusunda yorum yapmaktan kaçınan Sauer, Die Zeit’a verdiği söyleşide, “Bunu eşime sormalısınız. Ben yalnızca kendim adına konuşurum, o da kendisi adına” diyerek kişisel ve siyasi sınırlarını korudu.

Bir gazetecinin davranışı Merkel'i koruma içgüdüsünü harekete geçirdi

Sauer’in Merkel’in başbakanlığı dönemine ilişkin anlattıkları arasında basın mensuplarıyla yaşadığı rahatsız edici bir olay da yer aldı.

Yıllarca kamuoyunun ilgisinden uzak durmasının nedenlerinden birinin, medyanın kendisiyle Merkel arasında görüş ayrılıkları arayarak bunları haberleştirme eğilimi olduğunu belirten Sauer, eşinin siyasi kimliğinden bağımsız olarak kendi bilimsel çalışmalarını sürdürmek istediğini söyledi.

Bir restoran ziyaretinde yaşadığı olayı ise hâlâ unutamadığını anlattı. Kamu yayın kuruluşlarından bir gazetecinin, kendisiyle Merkel arasındaki özel konuşmayı aniden keserek masaya iki eliyle dayandığını aktardı.

Bu davranışın kendisini son derece şaşırttığını belirten Sauer, olayın kendisinin dikkate alınmamasıyla ilgili olmadığını, asıl rahatsızlığının eşine yönelik saygısız tutumdan kaynaklandığını söyledi.

Gazetecinin davranışını, Merkel’in G7 zirvesinde dönemin ABD Başkanı Donald Trump karşısında ayakta durduğu ve dünya çapında simgeleşen fotoğrafla ilişkilendiren Sauer, bunun kötü terbiyeden mi yoksa Doğu Almanya kökenli bir kadına yönelik küçümsemeden mi kaynaklandığını sorguladı.

"Başbakanın eşi” değil, “Başbakana eşlik eden" kişi

Sauer, Merkel’in başbakanlığı boyunca kendisine yakıştırılan “Kanzlerinnengatte” (başbakanın eşi) tanımından da pek hoşlanmadı. Bunun yerine Almanca “Kanzlerinnenbegleiter” ifadesini, yani “başbakana eşlik eden kişi” tanımını tercih etti.

Merkel’in 2005-2021 yılları arasındaki başbakanlığı boyunca bilimsel çalışmalarını sürdürdü ve siyasi etkinliklerde nadiren görüntülendi. Eşinin siyasi kararlarına müdahale etmediğini, ancak önemli konuları evde konuştuklarını belirtti.

Siyasete ilgi duyduğunu kabul eden Sauer, kendisini bir siyasetçi olarak görmediğini de açıkça ifade etti.

Wagner sevgisi bir klişeye dönüştü

Kamuoyunda yıllarca mesafeli, sessiz ve yalnızca Wagner operalarına ilgi duyan bir profesör olarak tanınan Joachim Sauer, bu imajın gerçeği tam olarak yansıtmadığını düşünüyor.

Klasik müziğe özel bir ilgi duyan Sauer, 19. yüzyıl Alman bestecisi Richard Wagner’in operalarına duyduğu hayranlıkla tanınıyor. Angela Merkel ile birlikte Almanya’nın Bayreuth kentinde düzenlenen ve Wagner’in eserlerine adanan ünlü Bayreuth Müzik Festivali’ne düzenli olarak katılması da bu imajı pekiştirdi. Farklı müzik türlerini de sevdiğini belirten Sauer, Wagner’in kendisi için ayrı bir yere sahip olduğunu vurguluyor. Festivalden vazgeçmenin ise kendisi için hiç kolay olmadığını söylüyor.

Bilimsel çalışmalarını 2017 yılında emekli olduktan sonra da sürdüren Sauer, 77 yaşında hâlâ araştırmalarına devam ediyor. Moleküllerin davranışlarını anlamaya yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü anlatan bilim insanı, hayatının merkezinde siyasetten çok bilimin bulunduğunu vurguluyor.