Daha önce 2005-2009 ve 2013-2017 yıllarında Dışişleri Bakanlığı görevini de yürüten Steinmeier, Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın 75. kuruluş yıl dönümü kapsamında Berlin’de düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada, İran’a yönelik askeri müdahaleye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Steinmeier, “Bu savaş yasa dışıdır. Bu konuda çok az şüphe vardır” ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanı, ABD ve İsrail tarafından başlatılan savaşın “siyasi açıdan feci bir hata” olduğunu belirterek, savaşın amacının İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olması durumunda bunun “önlenebilir ve gereksiz bir savaş” olduğunu vurguladı.
Hükümete eleştiri: “İhlali adlandırmamak inandırıcılığı artırmaz”
Steinmeier, CDU/CSU ile SPD’den oluşan Alman hükümetinin net bir tutum ortaya koymamasını eleştirerek, “Uluslararası hukuk ihlallerini ihlal olarak adlandırmamak dış politikamızı daha inandırıcı hale getirmez” dedi. Cumhurbaşkanı, Almanya’nın dış politikada daha gerçekçi ancak ilkelerden sapmayan bir çizgi izlemesi gerektiğini ifade etti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise İran’a yönelik saldırılardan mesafe koymakla birlikte, ABD ve İsrail’in eylemlerini açık biçimde “uluslararası hukuk ihlali” olarak nitelendirmekten kaçınıyor.
Trump ve uluslararası dengeler vurgusu
Steinmeier konuşmasında küresel dengelere de değinerek, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı ve ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden göreve başlamasıyla uluslararası ilişkilerde köklü bir değişim yaşandığını ifade etti. “Rusya ile ilişkilerin 24 Şubat 2022’den, Transatlantik ilişkilerin ise 20 Ocak 2025’ten önceki haline döneceğini sanmıyorum” dedi.
Batı’nın mevcut durumuna ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Steinmeier, “Batı bir normatif ideal olarak değerini koruyor, ancak siyasi bir gerçeklik olarak şu anda mevcut değil” ifadelerini kullandı.
“Uluslararası hukuk hayati önemde”
Cumhurbaşkanı, dış politikanın daha pragmatik ve etkili olması gerektiğini belirtirken, bunun uluslararası hukukun göz ardı edilmesi anlamına gelmemesi gerektiğini vurguladı. “Uluslararası hukuk eski bir eldiven değildir; başkaları ihlal ediyor diye çıkarıp atamayız. Aksine, büyük güç olmayan ülkeler için hayati önemdedir” dedi.
Avrupa Birliği’nin hukuk ve kurallar üzerine kurulu olduğuna dikkat çeken Steinmeier, bu çerçevenin terk edilmesi halinde Avrupa’nın zayıflayacağı uyarısında bulundu. Almanya ve Avrupa’nın birlikte hareket etmesi gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı, “Almanya askeri gücü olmadan da akıllı diplomasiyle bir barış gücü olmalı” görüşünü dile getirdi.
Tepkiler farklılaştı
Steinmeier’in açıklamaları Alman siyasetinde tartışma yarattı. CDU/CSU cephesinden gelen eleştirilerde, hükümetin henüz hukuki değerlendirmesini tamamlamadığı vurgulanırken, Almanya’daki Almanya-İsrail Toplumu Başkanı (Deutsch-Israelische Gesellschaft) Volker Beck (Yeşiller), Cumhurbaşkanı’nın sözlerini “uygunsuz” olarak nitelendirdi.
Öte yandan Yeşiller Partisi’nden destek geldi. Yeşiller Meclis Grup Başkanı Britta Haßelmann, saldırının uluslararası hukuka aykırı olduğu görüşüne katıldıklarını belirterek, hükümetin bu konudaki çekimser tutumunu eleştirdi.
Steinmeier’in çıkışı, Almanya’nın dış politikasında yeni bir yön arayışının ve uluslararası hukuk tartışmalarının önümüzdeki dönemde daha da yoğunlaşacağına işaret ediyor.
