2021'de yalnızca yüzde 4,6 oy alan ırkçı parti AfD, oylarını üç kattan fazla artırdı. Katılım da beş yıl öncesine göre belirgin biçimde yükseldi.
Almanya'nın kuzeyindeki Niedersachsen'de yaklaşık 6,3 milyon seçmenin sandık başına çağrıldığı yerel seçimler, yalnızca belediye ve ilçe yönetimlerinin geleceğini değil, eyaletteki ve ülke genelindeki siyasi dengeleri de ortaya koydu.
Geçici resmi sonuçlara göre CDU, ilçe düzeyindeki seçimlerde yüzde 27,2 oyla birinci parti oldu. SPD yüzde 24,6, ırkçı parti AfD yüzde 15,9, Yeşiller yüzde 14,1, Sol Parti yüzde 6,0, FDP ise yüzde 3,7 oy aldı.
Beş yıl önceki seçimlerle karşılaştırıldığında CDU ve SPD'nin gerilediği, AfD'nin ise olağanüstü bir sıçrama yaptığı görüldü.
2021'de CDU yüzde 31,7, SPD yüzde 30 oy almıştı. Yeşiller yüzde 15,9, FDP yüzde 6,5, AfD yüzde 4,6 ve Sol Parti yüzde 2,8'de kalmıştı.
CDU birinci, ancak oy kaybı dikkat çekti
CDU Niedersachsen Eyalet Başkanı Sebastian Lechner, sonucu parti açısından bir “güvenoyu” olarak değerlendirdi.
Lechner, seçim kampanyası sırasında Berlin'deki federal siyasete yönelik hoşnutsuzluğun açık biçimde hissedildiğini belirterek, seçmenlerin federal siyaset ile eyalet ve yerel siyaseti birbirinden ayırdığını savundu.
“İnsanlar çok net bir ayrım yapıyor” diyen Lechner, Niedersachsen'de seçmenlerin CDU'ya güvenmeye devam ettiğini söyledi. Lechner'e göre sonuç, CDU'nun “bu dönemde de seçim kazanabileceğini” gösterdi.
Ancak CDU'nun birinci olmasına rağmen 2021'e göre yaklaşık 4,5 puan kaybetmesi, başarının diğer yüzünü oluşturdu.
SPD: “Bizim için zor bir sonuç”
Niedersachsen Başbakanı ve SPD Eyalet Başkanı Olaf Lies ise sonuçlara daha temkinli yaklaştı.
Lies, federal siyasette son haftalarda yaşanan gelişmelerin Niedersachsen'i de etkilediğini belirterek, yerleşik partilere yönelik güvenin baskı altında olduğunu söyledi.
SPD'nin elde ettiği sonucun kendileri açısından “zor bir sonuç” olduğunu kabul eden Lies, partisinin daha fazlasını beklediğini ifade etti.
Buna karşın SPD'nin Niedersachsen'de birçok kent, ilçe ve belediyede açık farklarla seçmen desteğini koruduğunu vurgulayan Lies, partisinin eyalette “derin köklere sahip bir halk partisi” olduğunu ve yerel düzeyde yönetme kapasitesini sürdürdüğünü söyledi.
AfD oylarını üç kattan fazla artırdı
Seçimin en çarpıcı sonucu ise AfD cephesinden geldi.
2021'de ilçe düzeyinde yalnızca yüzde 4,6 oy alan AfD, bu kez yüzde 15,9 ile üçüncü parti konumuna yükseldi. Dimap verilerinde ise AfD'nin oy oranı yüzde 16,5 olarak hesaplandı.
AfD Niedersachsen Eyalet Başkanı Ansgar Schledde, partisinin seçimlerin “açık kazananı” olduğunu savundu.
Schledde, yeni seçilen çok sayıdaki AfD'li yerel temsilcinin, 2027'de yapılacak eyalet parlamentosu seçimlerine kadar partinin sahadaki varlığını daha da güçlendireceğini belirterek sonucu “güçlü bir arka rüzgâr” olarak nitelendirdi.
AfD'nin yükselişi özellikle dikkat çekici çünkü parti, 2021'den bu yana Niedersachsen'de Anayasayı Koruma Teşkilatı'nın sağcı aşırılıkçı olarak izlediği bir yapı haline geldi. Parti bu değerlendirmeye karşı hukuki mücadele yürütüyor. Bazı AfD adayları ise anayasal düzene bağlılıkları konusunda ortaya çıkan kuşkular nedeniyle seçimlere kabul edilmedi.
Salzgitter'de AfD ikinci tura kaldı
AfD'nin yerel düzeydeki yükselişinin en görünür örneklerinden biri Salzgitter'de yaşandı.
Belediye başkanlığı seçiminde görevdeki CDU'lu Frank Klingebiel yüzde 45,61 oy alırken, AfD adayı Patricia Mair yüzde 25,67 ile ikinci oldu. Böylece Mair, 27 Eylül'de yapılacak ikinci turda Klingebiel'in karşısına çıkacak.
Salzgitter; yüksek göçmen nüfusu, sosyal sorunları ve eyalet ortalamasının üzerindeki işsizlik oranıyla dikkat çeken kentlerden biri. Kent, geçen yıl belediye meclisinin sığınmacılar için çalışma yükümlülüğü getirilmesinin incelenmesine yönelik kararının ardından da ülke gündemine gelmişti.
Hannover'de ikinci tur heyecanı
Eyalet başkenti Hannover'de ise belediye başkanlığı için ikinci tur yapılacak.
Görevdeki Yeşiller Partili Büyükşehir Belediye Başkanı Belit Onay, ilk turda yüzde 45,6 oyla açık ara önde çıktı. SPD adayı Axel von der Ohe yüzde 21,5'te kaldı. CDU adayı Peter Karst ise yarıştan çekildiğini erken saatlerde kabul etti.
Onay, yüzde 50'lik mutlak çoğunluğa ulaşamadığı için 27 Eylül'de yapılacak ikinci turda rakibiyle yeniden karşı karşıya gelecek.
Wolfsburg'da CDU ilk turda kazandı
Wolfsburg'da ise seçim ikinci tura kalmadı.
Görevdeki CDU'lu Büyükşehir Belediye Başkanı Dennis Weilmann yüzde 50,1 oy alarak mutlak çoğunluğu kıl payı geçti ve görevini korudu.
SPD adayı Schneider yüzde 15,5, AfD adayı Schick ise yüzde 14,1 oy aldı.
Hameln'de de CDU mevcut belediye başkanlığını korudu. Görevdeki Belediye Başkanı Claudio Griese, yüzde 56,51 oyla ilk turda yeniden seçildi.
Wilhelmshaven'da ise partisiz Eva Maria Haarmann yaklaşık yüzde 55 oyla belediye başkanı seçildi ve kentin ilk kadın Büyükşehir Belediye Başkanı oldu.
Diepholz'da partisiz Belediye Başkanı Florian Marré ise yüzde 79,3 gibi ezici bir oy oranıyla görevini korudu.
Göttingen'de SPD yarışın dışında kaldı
Göttingen'de ise seçim ikinci tura iki farklı parti adayı bıraktı.
Yeşiller'in adayı Onyeka Oshionwu yüzde 41,44 oyla ilk sırada yer aldı. CDU adayı Ehsan Kangarani yüzde 27,86 ile ikinci oldu.
SPD adayı Florian Dinger ise yüzde 21,6 oyla ikinci tura kalamadı.
27 Eylül'deki ikinci turda Oshionwu ile Kangarani, Göttingen Belediye Başkanlığı için yarışacak. Kentte son üç belediye başkanını SPD çıkarmıştı.
Seçime katılım beş yıl sonra yükseldi
Seçimlerin bir diğer dikkat çekici sonucu katılım oranındaki artış oldu.
Yaklaşık 6,3 milyon seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu Niedersachsen'de katılım yüzde 64,6 olarak gerçekleşti. 2021'de bu oran yüzde 57,0 olmuştu.
Böylece beş yıl içinde katılım yaklaşık 7,6 puan yükseldi.
Seçmenler ilçe meclisleri, kent ve belediye temsilciliklerinin yanı sıra büyükşehir belediye başkanları, belediye başkanları ve ilçe yöneticileri için de oy kullandı.
Sandıkta küçük ama dikkat çekici aksaklıklar
Seçim günü bazı sandıklarda teknik ve organizasyonel sorunlar da yaşandı.
Wilhelmshaven'daki 216 numaralı “Heppens-Villenviertel” sandığında, belediye meclisi seçimi için yanlış seçim bölgesine ait oy pusulalarının dağıtıldığı ortaya çıktı. Hata fark edildiğinde yaklaşık 90 yanlış pusula doldurulup sandığa atılmıştı.
Bu nedenle söz konusu sandıkta öncelikle yalnızca belediye başkanlığı oylarının sayılması kararlaştırıldı. Belediye meclisi seçimindeki durumun eyalet seçim yönetimiyle görüşülerek netleştirileceği bildirildi.
Hannover'de ise bazı sandıkların sabah saatlerinde anahtarcılar tarafından açılması gerekti. Nedeni, görevli seçim çalışanlarının uyuyakalmasıydı. Kent seçim yönetimi, saat 08.00 itibarıyla tüm sandıkların açıldığını açıkladı.
Gözler şimdi 27 Eylül'de
Niedersachsen'deki seçimler, gelecek yıl yapılması beklenen eyalet parlamentosu seçimleri öncesinde önemli bir siyasi gösterge olarak değerlendiriliyor.
Bir yanda CDU'nun eyalet genelinde birinci çıkması, diğer yanda SPD'nin oy kaybı ve özellikle AfD'nin oylarını üç kattan fazla artırması, eyaletteki siyasi rekabetin sertleştiğini ortaya koydu.
Seçimler aynı zamanda federal siyasetin de gölgesinde gerçekleşti. Başbakan Friedrich Merz döneminde CDU'nun performansı yakından izlenirken, AfD'nin batı Almanya'daki güçlü yükselişi de ülke siyasetinde dikkat çekti.
Niedersachsen'de 2027'de yapılacak eyalet seçimlerinde Başbakan Olaf Lies ile CDU Eyalet Başkanı Sebastian Lechner'in karşı karşıya gelmesi bekleniyor. Son dönemdeki kamuoyu yoklamalarında SPD yüzde 26 ile CDU'nun yüzde 22'lik oy oranının önünde görünürken, AfD yüzde 21 ile CDU'nun hemen arkasında yer alıyor.
Ancak sandıkların verdiği son mesaj daha farklı: CDU hâlâ birinci parti, SPD geriliyor, AfD ise Niedersachsen'de artık göz ardı edilemeyecek bir siyasi güç haline geliyor.
27 Eylül'deki ikinci tur seçimleri ise bu tablonun yerel yönetimlerde nasıl şekilleneceğine dair yeni ipuçları verecek.
