ABD Başkanı Trump ise, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Oval Ofis’te yaptığı görüşmenin ardından basın mensuplarına konuştu. İran savaşı kapsamında ABD’nin askeri üsleri kullanımı konusunda İspanya ile yaşanan anlaşmazlığa değinen Trump, Madrid yönetimini sert sözlerle eleştirdi.
İspanya’nın ülkedeki ABD üslerinin kullanılamayacağı yönünde bir tutum sergilediğini savunan Trump, “İspanya üslerini kullanamayacağımızı söyledi, bu doğru değil. İstersek üslerini kullanabiliriz. Kimse bize üsleri kullanmamamızı söyleyemez” dedi.
Trump ayrıca Hazine Bakanı Scott Bessent’e İspanya ile tüm ticari ilişkilerin kesilmesi talimatını verdiğini belirterek, “İspanya şu an berbat durumda. İspanya ile tüm ticari ilişkileri kesmesini söyledim” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı, Avrupa ülkelerinin İran savaşında ABD ve İsrail’e daha fazla destek vermesi gerektiğini de dile getirdi. İngiltere’nin Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia Adası’nın kiralanmasına ilişkin politikasını da eleştiren Trump, Londra yönetimini “iş birliğinden uzak” olmakla suçladı.
Madrid’den “savaşa karşıyız” mesajı
Trump’ın açıklamalarının ardından konuşan İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, İran savaşına karşı olduklarını net bir dille ifade etti.
Sánchez, “İran savaşı dünyayı daha güvensiz bir yere dönüştürdü. Biz bu felakete karşıyız. İran’daki savaş daha adil bir uluslararası düzen sağlamayacak” dedi.
İspanyol lider, barış ve diplomasi çağrısını yineleyerek şu ifadeleri kullandı:
“Bölgedeki ülkelerle barış ve diplomasi için birlikte çalışacağız. İnsanlığın felaketi böyle başlar. Milyonlarca insanın kaderiyle Rus ruleti oynanmaz.”
Sánchez, İran yönetimine destek vermediklerini ancak askeri müdahaleyi de doğru bulmadıklarını belirtti. “İran gibi baskıcı bir rejime karşı olunabilir, ancak bu askeri müdahaleyi desteklemek anlamına gelmez” ifadelerini kullandı.
Üs krizi nasıl başladı?
İspanya hükümeti, ülkenin güneyindeki Morón ve Rota hava üslerinin İran’a yönelik saldırılarda kullanılmadığını açıklamıştı. Savunma Bakanı Margarita Robles, bu üslerde ABD ile bir iş birliği anlaşması bulunduğunu ancak bunun uluslararası hukuk çerçevesinde geçerli olduğunu belirtti.
Robles, “Bu operasyonlar Birleşmiş Milletler kararıyla desteklenmiyor. Bu nedenle ABD bu üsleri kullanmıyor” demişti.
Bu açıklama Washington’da üslerin kapatıldığı şeklinde yorumlandı. ABD’ye ait bazı uçakların İspanya’dan Almanya’daki Ramstein Üssü’ne kaydırıldığı bildirildi.
AB’den İspanya’ya dayanışma
ABD ile İspanya arasında artan gerilim üzerine AB Komisyonu, Madrid’e destek verdiğini açıkladı.
Brüksel’den yapılan açıklamada, “Avrupa Birliği’nin çıkarlarının korunmasını sağlayacağız” denildi ve tüm üye devletlerle dayanışma içinde olunduğu vurgulandı. Komisyon, ortak ticaret politikası çerçevesinde gerekli adımların atılabileceğini bildirdi.
AB yetkilileri ayrıca, ABD’nin tek tek üye ülkelere karşı ticaret ambargosu uygulamasının hukuken ve fiilen zor olduğuna işaret etti. AB’nin uluslararası alanda tek bir ticari aktör olarak hareket ettiği hatırlatıldı. Komisyon sözcüsü, Trump’ın geçen yaz AB ile yapılan ticaret anlaşmasına da bağlı kalması gerektiğini vurguladı.
Daha önce de NATO gerilimi yaşanmıştı
Trump ile Sánchez arasındaki gerilim yeni değil. Trump daha önce İspanya’nın savunma harcamalarını Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın yüzde 5’ine çıkarma hedefini reddetmesini sert sözlerle eleştirmiş, Madrid’i NATO’dan çıkarmakla tehdit etmişti.
Son krizle birlikte Trump, İspanya’yı Avrupa’daki “en sorunlu ülkelerden biri” olarak nitelendirirken, “İspanya ile hiçbir iş yapmak istemiyorum” dedi.
İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares ise diplomasi çağrısını yineleyerek, “İspanya gerilimin düşürülmesini, müzakereleri ve uluslararası hukuku savunmaktadır” açıklamasını yaptı.
ABD–İspanya hattındaki bu gerilimin ticaret, savunma ve NATO ilişkilerine nasıl yansıyacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecek.
