Madrid ve Rabat yönetimleri, kitlesel göç dalgasının nedenleri konusunda farklı açıklamalar yaparken, sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin ve Fas güvenlik güçlerinin tutumunun olaylarda belirleyici rol oynadığı iddiaları öne çıkıyor.
Fas: Yanlış bilgiler göç dalgasını tetikledi
Fas İçişleri Bakanlığı, ilk resmi açıklamasında kitlesel sınır geçişlerinin organize bir operasyon olmadığını savundu. Açıklamada, TikTok başta olmak üzere sosyal medya platformlarında yayılan yanlış bilgilerin, insan kaçakçılarının faaliyetlerinin ve İspanya'da verilen bir mahkeme kararının yanlış yorumlanmasının göç hareketini tetiklediği öne sürüldü.
Rabat yönetimi, göçmenlere "Sebte'ye ulaşırsanız geri gönderilmeyeceksiniz" yönünde yanlış bilgiler yayıldığını belirtirken, düzensiz göçle mücadelede İspanya'nın güvenilir ortağı olmayı sürdüreceğini de vurguladı.
İspanya da aynı gerekçeye işaret etti
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez de olayların ardından yaptığı açıklamada, insan kaçakçılarının sosyal medya üzerinden sınırların açıldığı yönünde söylentiler yaydığını söylemişti.
İspanyol hükümetine göre, İspanya Yüksek Mahkemesi'nin denizden kurtarılan göçmenlerin otomatik olarak geri gönderilemeyeceğine ilişkin kararı, kaçakçı şebekeleri tarafından kasıtlı biçimde çarpıtıldı. Bu yanlış bilgilendirmenin özellikle gençler arasında kısa sürede yayıldığı ifade edildi.
Göçmenler: "TikTok'ta gördük"
Sebte'ye (Ceuta) ulaşan çok sayıda göçmen de Avrupa basınına yaptıkları açıklamalarda, kararlarını TikTok ve diğer sosyal medya platformlarında izledikleri videoların etkilediğini anlattı.
Göçmenlerin büyük bölümü, sınırın açıldığı ve İspanya'ya ulaşanların geri gönderilmeyeceği yönündeki paylaşımlara inanarak yola çıktıklarını söyledi.
En büyük tartışma: Fas güvenlik güçleri neden müdahale etmedi?
Krizin en tartışmalı yönü ise Fas güvenlik güçlerinin ilk saatlerdeki tutumu oldu.
İspanyol gazetesi El País, sınırdaki güvenlik önlemlerinin olaylardan önce azaltıldığını, kitlesel geçiş sırasında ise Fas tarafındaki güvenlik güçlerinin uzun süre müdahalede bulunmadığını yazdı.
Sebte'ye (Ceuta) ulaşan bazı göçmenler de Avrupa basınına yaptıkları açıklamalarda, Fas polisinin kendilerini durdurmadığını, hatta bazı noktalarda İspanya yönüne gitmeleri için teşvik ettiğini ileri sürdü.
Bazı göçmenler, polislerin kendilerine "Playa, playa" (Plaja gidin) diye bağırdığını, bazılarının ise cop kullanarak İspanya tarafına doğru yönlendirdiğini iddia etti.
Bu iddialar bağımsız biçimde doğrulanmış değil. Ancak yaşananlar, Fas'ın göçü siyasi baskı aracı olarak kullanıp kullanmadığı yönündeki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
2021 krizi yeniden hatırlandı
Uzmanlar, yaşananların 2021 yılında yaklaşık 10 bin kişinin Sebte'ye (Ceuta) geçtiği krizi hatırlattığına dikkat çekiyor.
O dönemde de İspanya ile Fas arasında Batı Sahra nedeniyle diplomatik kriz yaşanmış, Rabat'ın sınır kontrollerini gevşettiği iddiaları gündeme gelmişti.
Bu kez de bazı gözlemciler, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in kısa süre önce Cezayir ile ilişkileri normalleştirmesinin Fas yönetiminde rahatsızlık yarattığını öne sürüyor. Ancak Madrid yönetimi böyle bir bağlantıyı reddediyor.
Can kaybı konusunda çelişkili rakamlar
Can kaybına ilişkin açıklamalar da iki ülke arasında farklılık gösteriyor.
Fas makamları ölü sayısını 11 olarak açıklarken, İspanya makamları ise Sebte'ye (Ceuta) ulaşmaya çalışırken yaşamını yitiren göçmen sayısının en az 72 olduğunu duyurdu.
İspanyol yetkililer, çok sayıda kişinin denizde boğulduğunu, bazılarının ise dalgakıran ve sınır bariyerlerini aşmaya çalışırken yaşanan izdihamda hayatını kaybettiğini bildirdi.
Göçmenlerin büyük bölümü geri döndü
İspanya İçişleri Bakanlığı'nın verilerine göre, Sebte'ye (Ceuta) ulaşan göçmenlerin neredeyse tamamı yeniden Fas'a döndü.
İspanyol basınına göre, Avrupa'ya geçiş umudunun gerçekleşmemesi, barınacak yer ve yiyecek bulamamaları nedeniyle binlerce kişi gönüllü olarak geri dönüş yaptı.
Buna rağmen binlerce kişinin hâlâ Sebte'de bulunduğu ve barınma ile hukuki işlemler konusunda ciddi sorunların devam ettiği belirtiliyor.
AB'de yeni göç tartışması
Sebte krizi (Ceuta), Avrupa Birliği içinde de yeni bir siyasi tartışma başlattı.
Bazı Avrupa ülkeleri Madrid yönetiminin göç politikasını eleştirirken, diğer ülkeler ise asıl sorunun Avrupa'nın dış sınırlarının korunması olduğunu savunuyor.
Kriz, göç yönetimi, Schengen sistemi ve Avrupa dayanışmasının geleceği konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirirken, gözler AB'nin önümüzdeki günlerde alacağı ortak kararlara çevrildi.
Kaynaklar: Der Spiegel, Die Welt, El País, dpa.