Ancak mutlak çoğunluğa ulaşamayan parti için hükümet kurma süreci belirsizliğini koruyor. Seçim, aşırı sağcı AfD'nin Almanya'da bir eyalet hükümetini yönetme ihtimalini ilk kez somut biçimde gündeme taşıdı.
Saksonya-Anhalt'ta yaklaşık 1,7 milyon seçmenin oy kullanmak üzere sandık başına gittiği seçimde oy verme işlemi saat 18.00'de sona erdi. Yaklaşık 2 bin 130 sandığın bulunduğu eyalette ilk sonuçların açıklanmasının ardından AfD'nin açık ara önde olduğu ortaya çıktı.
ARD'nin infratest dimap tarafından hazırlanan ilk sonuçlara göre AfD yüzde 44,5 oyla birinci parti oldu. ZDF adına Forschungsgruppe Wahlen'ın ise partiyi yüzde 44,1 seviyesinde gösterdi. Böylece AfD, 2021 seçimlerinde aldığı yüzde 20,8'lik oyun yaklaşık iki katına çıktı ve eyalet seçimlerindeki en yüksek oy oranına ulaştı.
AfD'nin bu sonucu, Almanya'nın II. Dünya Savaşı sonrasındaki siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Ancak partinin seçim zaferi otomatik olarak hükümet kuracağı anlamına gelmiyor. İlk tahminler AfD'nin parlamentoda tek başına hükümet kurmak için gereken mutlak çoğunluğa ulaşamadığını gösteriyor.
CDU büyük çöküş yaşadı
Eyalette uzun süredir hükümette bulunan Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ise ağır bir yenilgi aldı.
Başbakan Sven Schulze'nin partisi yüzde 18,5 civarında oyla ikinci sırada kaldı. CDU böylece 2021'deki yüzde 37,1'lik sonucundan yaklaşık 18,6 puan kaybetti. Parti açısından sonuç, Saksonya-Anhalt'taki son yılların en ağır seçim yenilgilerinden biri oldu.
İlk tahminlere göre diğer partilerin oy oranları şöyle:
- AfD: yüzde 44,5
- CDU: yüzde 18,5
- Sol Parti: yüzde 9,4
- Yeşiller: yüzde 8,9
- SPD: yüzde 8,2
- BSW: yüzde 5,0
- FDP: yüzde 2,1
ZDF'nin haberine göre AfD yüzde 44,1, CDU yüzde 18,5, Sol Parti yüzde 9,2, SPD yüzde 8,8, Yeşiller yüzde 8,7, BSW yüzde 4,8 ve FDP yüzde 2,4 olarak hesaplandı. Dolayısıyla özellikle BSW'nin yüzde 5'lik seçim barajını geçip geçemeyeceği, parlamentodaki sandalye dağılımı açısından kritik önem taşıyor.
AfD iktidara gelebilecek mi?
Seçimin ardından Berlin'de ve Magdeburg'da en çok tartışılan konu, AfD'nin bu büyük oy oranını hükümet kurma gücüne dönüştürüp dönüştüremeyeceği.
AfD'nin eyaletin önde gelen adayı Ulrich Siegmund, seçim kampanyası boyunca partisinin mümkünse tek başına hükümet kurmasını savundu. Ancak yüzde 44,5'lik sonuç, ilk tahminlere göre AfD'ye tek başına iktidar için yeterli sandalye sayısını sağlamıyor.
Daha da önemlisi, diğer büyük partiler aşırı sağcı AfD ile koalisyon kurmayacaklarını seçim öncesinde açıkça ilan etti. Bu nedenle AfD'nin birinci parti olması ile hükümeti kurabilmesi arasında önemli bir fark bulunuyor.
İlk hesaplamalara göre BSW'nin yüzde 5'lik barajı aşması halinde AfD'nin BSW ile bir hükümet formülü oluşturması teorik olarak gündeme gelebilir. Ancak bu seçenek de siyasi açıdan son derece tartışmalı. BSW'nin nihai oy oranı bu nedenle hükümet kurma aritmetiğinin en kritik unsurlarından biri haline geldi.
Öte yandan CDU'nun AfD ile işbirliğini reddetmesi, geleneksel partiler açısından da yeni ve zor bir denklem yaratıyor. CDU'nun SPD, Yeşiller ve Sol Parti ile oluşturabileceği seçenekler ise sandalye hesabına ve özellikle olası bir dışarıdan desteğe bağlı görünüyor.
Katılım rekor kırdı
Seçimin dikkat çeken bir diğer boyutu ise sandığa yoğun ilgi oldu.
Saat 14.00'te seçime katılım yüzde 54,4, saat 16.00'da ise yüzde 65,3 olarak açıklanmıştı. Bu rakamlar, 2021 seçimlerinin aynı saatlerindeki yüzde 27,1 ve yüzde 41'lik oranların çok üzerindeydi.
SPD için alarm zilleri
Seçimin bir diğer kaybedeni SPD oldu.
2021'de yüzde 8,4 oy alan Sosyal Demokratlar bu kez yaklaşık yüzde 8-9 bandında kaldı. Böylece parti parlamentoya girmeyi başarsa da eyalet siyasetindeki ağırlığını koruyamadı.
Yeşiller ise yaklaşık yüzde 9 ile önceki seçime kıyasla oylarını artırarak parlamentoda kalmayı başardı. Sol Parti de yüzde 9'un üzerinde oyla üçüncü sırada yer aldı.
FDP ise yüzde 2 civarında kalarak eyalet meclisinin dışında kaldı. BSW'nin ise yüzde 5 sınırında bulunması, partinin parlamentoya girip giremeyeceği konusunda son sayım tamamlanana kadar belirsizliğin sürmesine yol açıyor.
Almanya siyaseti açısından tarihi sonuç
Saksonya-Anhalt'taki seçim, 1949'dan bu yana şekillenen Almanya siyasi düzeni açısından yalnızca bir eyalet seçimi olarak görülmüyor.
AfD'nin yüzde 44'ün üzerinde oy alması, partinin Doğu Almanya'daki güçlü konumunu bir kez daha ortaya koyarken, Almanya'nın geleneksel merkez partilerinin özellikle doğu eyaletlerinde yaşadığı oy kaybını da gözler önüne serdi.
AfD'nin bölgesel teşkilatı Almanya'nın iç istihbarat makamları tarafından aşırı sağcı olarak sınıflandırılıyor. Ana akım partiler ise bugüne kadar AfD ile hükümet ortaklığını dışlayan siyasi bir "Brandmauer", yani güvenlik duvarı politikası izledi.
Bu nedenle Saksonya-Anhalt'taki sonuç, yalnızca Magdeburg'daki hükümetin geleceğini değil, Almanya'da aşırı sağcı AfD ile mücadele stratejisinin de sorgulanmasına yol açacak.
Gözler hükümet pazarlığında
Seçim gecesinin ardından artık soru AfD'nin seçimi kazanıp kazanmadığı değil, bu zaferin iktidara dönüşüp dönüşmeyeceği.
AfD açık ara birinci parti olmasına rağmen tek başına çoğunluğu elde edemedi. Diğer partilerin AfD ile koalisyon kurmayı reddetmesi, hükümet kurma sürecini son derece karmaşık hale getiriyor.
Önümüzdeki saatlerde ve günlerde özellikle BSW'nin kesin oy oranı, sandalye dağılımı ve CDU'nun nasıl bir yol izleyeceği belirleyici olacak. Saksonya-Anhalt'ın yeni hükümeti şekillenirken, Almanya siyasetinde yıllardır uygulanan AfD'yi iktidardan uzak tutma stratejisinin geleceği de tartışmaya açılacak.
Kesin sonuçların seçim gecesi veya 7 Eylül sabahının erken saatlerinde açıklanması bekleniyor. Eyalet Seçim Kurulu, ön sonuçların tüm sandıklardan gelen hızlı bildirimler tamamlandıktan sonra açıklanacağını duyurdu.