Der Spiegel dergisinin güvenlik ve istihbarat çevrelerine dayandırdığı bilgilere göre, Alman-Suriye vatandaşı Zammar 19 Haziran’da 64 yaşında cezaevinde öldü.
Uluslararası güvenlik kaynaklarına göre Zammar, tutukluluğu sırasında tüberküloza yakalandı, ayrıca kalp yetmezliği hastalığı bulunuyordu. Zor cezaevi koşulları ile yetersiz tıbbi bakımın da ölümünde etkili olduğu belirtiliyor.
Almanya’dan küresel cihatçı ağlara
1961 yılında Halep’te doğan Mohammed Haydar Zammar, ailesiyle birlikte Almanya’ya göç etti ve 21 yaşında Alman vatandaşlığına geçti. 1990’lı yıllarda Hamburg’da hızla radikalleşen Zammar, Afganistan’a giderek mücahit kamplarında silah ve patlayıcı eğitimi aldı. Bu süreçte El Kaide lideri Usame bin Ladin ile de birebir temas kurdu.
Hamburg’daki Al-Quds Camii çevresinde etkili bir figür hâline gelen Zammar, bu dönemde cihatçı yapılar için önemli bir militan toplayıcısı oldu. Aynı çevrede, 11 Eylül saldırılarının baş aktörlerinden Muhammed Atta ve diğer saldırganlarla yakın ilişkiler kurdu. Zammar, 2018 yılında Der Spiegel ve Spiegel TV’ye verdiği röportajda bu isimleri “en iyi arkadaşlarım” olarak tanımladı.
Soruşturuldu ama suçlanamadı
Alman güvenlik makamları, Zammar’ın saldırıların planlanmasında doğrudan rolü olduğuna ya da önceden bilgi sahibi bulunduğuna dair hukuki kanıt elde edemedi. Federal Başsavcılık tarafından yürütülen ve 11 Eylül hücresine destek suçlamasını içeren soruşturma daha sonra düşürüldü.
CIA, Suriye hapishanesi ve IŞİD
Zammar, 11 Eylül saldırılarından kısa süre sonra çıktığı bir Fas seyahati sırasında gözaltına alındı. Ardından CIA tarafından Suriye’ye teslim edildi. Yıllarca hapiste tutulan Zammar, 2013 yılında, Beşar Esad rejimi ile İslamcı gruplar arasında yapılan bir mahkûm takasıyla serbest bırakıldı.
Almanya’ya dönmeyen Zammar, bu kez IŞİD’e katıldı. 2018 baharında Kürt güçlerine teslim olan Zammar, Suriye’nin kuzeydoğusundaki bir cezaevine konuldu ve ölümüne kadar burada tutuldu.
Geçmişte Esad rejimi tarafından işkence gördüğü bilinen Zammar, neden işkenceleri ile tanınan IŞİD’e katıldığı sorusuna verdiği yanıtta şu sözleri kullanmıştı: “Evet, IŞİD’de de işkence var ama İslami hukuka göre.”
Mohammed Haydar Zammar’ın ölümüyle birlikte, El Kaide’den IŞİD’e uzanan küresel cihatçı ağların erken dönem ve sembol isimlerinden biri daha tarihe karışmış oldu.