Schufa kredi notu neden önemli?
Mobil telefon sözleşmesi, kredi başvurusu, internet alışverişlerinde fatura ile ödeme ya da konut kiralama gibi birçok durumda şirketler, müşterilerin Schufa verilerine erişmek istiyor. Amaç, kişinin ödeme yükümlülüklerini yerine getirip getirmeyeceğini öngörmek.
Bu noktada belirleyici olan Schufa kredi notu. Bu kredi notu, bir kişinin borçlarını zamanında ödeme olasılığını tahmin ediyor ve çoğu zaman bir sözleşmenin yapılıp yapılmayacağına doğrudan etki ediyor. Schufa, günde ortalama 350 bin kredi sorgusuna yanıt veriyor.
Neden eleştiriliyordu?
Şimdiye kadar tüketiciler açısından sistem oldukça kapalıydı. Tüketicinin finansal güvenilirliğini ölçen kredi notunun nasıl hesaplandığı, neden değiştiği ya da hangi şirketin ne zaman veri talep ettiği gibi sorular çoğu zaman yanıtsız kalıyordu. Ayrıca tüketiciler ile şirketlere sunulan kredi notunun farklı olması da eleştiri konusuydu.
Bir diğer temel eleştiri ise, özel bir şirketin bireylerin ekonomik hayata katılımı üzerinde bu denli etkili olmasıydı. Schufa bilgilerini paylaşmayı reddeden kişilerin çoğu durumda doğrudan elendiği belirtiliyor.
Yeni sistemde ne değişti?
17 Mart itibarıyla yürürlüğe giren yeni sistemde, artık yüzde bazlı olasılık yerine 100 ile 999 arasında puan veriliyor. Puan ne kadar yüksekse, ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilme olasılığı o kadar yüksek kabul ediliyor.
Schufa’nın ödeme sorunu (örneğin ödenmemiş fatura) kaydı bulunan kişiler için kredi notu hesaplanmıyor.
Yeni sistemle birlikte tüketiciler, kendi kredi notunun nasıl oluştuğunu ücretsiz olarak görebilecek. Ayrıca hangi şirketlerin ne zaman veri talep ettiği bilgisine de erişilebilecek. En önemli değişikliklerden biri de, tüketicilere artık sözleşme yaptıkları şirketlerle aynı kredi notunun gösterilecek olması.
Yeni Schufa hesabı ve dijital erişim
Schufa, yeni sistemle birlikte tüketicilere dijital erişim imkânını da genişletti. Tüm kullanıcılar, kendilerine ait kredi değerliliği verilerine yeni oluşturulan Schufa hesabı üzerinden çevrimiçi olarak ulaşabilecek.
Bu erişim, hem web uygulaması hem de mobil uygulama üzerinden sağlanabiliyor. Kayıt işlemi ücretsiz olup kimlik doğrulaması, elektronik kimlik (eID) ya da posta yoluyla gönderilen PIN kodu ile yapılabiliyor.
Tüketiciler, bu hesap üzerinden yalnızca yeni Schufa kredi notunu görmekle kalmayacak; aynı zamanda bu kredi notunun hangi kriterlere göre hesaplandığını da ayrıntılı şekilde inceleyebilecek. Veriler ve kredi notu, her çeyreğin başında güncelleniyor.
Ayrıca sistemin ilerleyen aşamalarında, olumsuz kayıtlar oluştuğunda ücretsiz bildirim gibi ek hizmetlerin de bu dijital hesap üzerinden sunulması planlanıyor.
Tam şeffaflık hedefi
Schufa, yeni sistemi “tamamen şeffaf ilk kredi notu modeli” olarak tanımlıyor. Yeni kredi notu, yalnızca 12 temel kritere dayanıyor ve her kriterin puan üzerindeki etkisi açık şekilde gösteriliyor.
Böylece tüketiciler, herhangi bir istatistik bilgisine ihtiyaç duymadan kendi kredi güvenilirliği puanının nasıl oluştuğunu anlayabiliyor, hatta teorik olarak kendileri de hesaplayabiliyor.
Schufa Yönetim Kurulu Başkanı Tanja Birkholz, yeni sistemle birlikte şeffaflık, anlaşılabilirlik ve veri kontrolü konusunda önemli bir adım attıklarını belirtti.
Kredi notunu hangi faktörler etkiliyor?
Yeni puanlama sistemi 12 kritere dayanıyor. Bunlar arasında:
En eski banka hesabını ile kredi kartı kullanım süresi, aynı adreste ne kadar süredir yaşandığı ve konut kredisi bulunup bulunmadığı gibi unsurlar yer alıyor.
Örneğin son 12 ayda taksitli kredi kullanmayanlar en yüksek puanı alırken, birden fazla kredi kullanımı puanı düşürüyor. Tüketiciler artık bu kriterlerin her biri için aldıkları puanı ayrı ayrı görebilecek.
Skor nasıl yükseltilebilir?
Schufa, ilk kez tüketicilere kredi notunu iyileştirmeye yönelik öneriler de sunuyor. Buna göre:
-
Eski sözleşmelerin mümkünse korunması
-
Yeni sözleşmelerin kısa sürede sonuçlandırılması önem taşıyor.
Örneğin bankalar birkaç ay boyunca sık sık kredi sorgusu yaparsa bu durum skoru olumsuz etkileyebiliyor. Ancak 28 gün içinde yapılan başvurular tek bir sorgu olarak değerlendiriliyor.
Geçiş süreci 2028’e kadar sürecek
Yeni Schufa puanı, eski temel puanın yerini alırken, bankalar ve şirketler bu sisteme aşamalı olarak geçecek.
Şirketler yeni kredi puanını 2025’ten bu yana test edebiliyor. Halihazırda kullanıcıların yaklaşık yüzde 25’i yeni sistemi kullanırken, bu oranın 2026 sonuna kadar yüzde 50’ye ulaşması hedefleniyor. Tüm sektörlerde tam geçiş için son tarih ise 2028 olarak belirlendi.
Yeni sistemle birlikte daha önce bankacılık, telekomünikasyon ve ticaret gibi alanlara özel ayrı ayrı hesaplanan skorlar da kaldırılıyor. Artık tüm sektörler için tek ve ortak bir skor kullanılacak.
Eleştiriler sürüyor
Yeni sistemin daha şeffaf olduğu kabul edilse de eleştiriler devam ediyor. Uzmanlar, özellikle gençlerin sistemde dezavantajlı olduğunu belirtiyor. Uzun süreli banka ilişkileri ve konut kredisi gibi kriterlerin daha çok ileri yaş gruplarına avantaj sağladığı ifade ediliyor.
Ayrıca sık sık fiyat karşılaştırması yapan veya hizmet sağlayıcı değiştiren kişilerin de puan kaybı yaşayabildiği belirtiliyor.
Bir diğer önemli sorun ise hatalı kayıtlar. Tüketici temsilcileri, yanlış borç bildirimlerinin hâlâ büyük risk oluşturduğunu ve düzeltme sürecinin tüketicinin inisiyatifine bırakıldığını vurguluyor.
Tüketiciler ne yapmalı?
Uzmanlar, Schufa’da kayıtlı verilerin düzenli olarak kontrol edilmesini öneriyor. Bunun için ücretli üyelik şart değil. Avrupa Birliği veri koruma düzenlemeleri kapsamında, herkes ücretsiz veri kopyası talep edebiliyor.
Hatalı bir kayıt tespit edilmesi durumunda hem Schufa’ya hem de veriyi bildiren kuruma başvurulması gerekiyor. Ayrıca tüketici kuruluşları, Schufa verilerini ücret karşılığı sunan üçüncü taraf platformlara karşı da uyarıyor.