Cumhuriyetçi Senatör Lisa Murkowski (Alaska), Demokrat Senatör Jeanne Shaheen (New Hampshire) ile birlikte dikkat çekici bir yasa tasarısı sundu. “NATO Birliği Koruma Yasası” adını taşıyan tasarı, bir NATO üyesi ülkenin topraklarının ABD tarafından tek taraflı olarak ilhak edilmesini yasaklamayı amaçlıyor. Tasarıya göre, Grönland’ın ilhakı durumunda Savunma ve Dışişleri Bakanlıklarının bütçeleri bloke edilecek.
Murkowski, NATO’yu “tarihin en başarılı savunma ittifakı” olarak tanımlarken, Grönland’a yönelik bir hamlenin Kuzey Atlantik Antlaşması’na aykırı olacağını, NATO’nun bütünlüğünü zayıflatacağını ve Rusya ile Çin’e karşı yürütülen ortak güvenlik politikalarını baltalayacağını vurguladı. Ancak tasarının Senato ve ardından Temsilciler Meclisi’nden geçme ihtimali zayıf görülüyor. Böyle bir çoğunluk, Trump’a karşı açık bir parti içi isyan anlamına gelecek.
Trump’tan hakaret yağmuru
Başkan Trump ise parti içindeki muhalefete sert sözlerle yüklendi. Michigan’daki bir konuşmasının ardından Cumhuriyetçi senatörleri hedef alan Trump, “Tarihin en başarılı hamlelerinden birini yapıyoruz ve onlar buna karşı çıkmanın yolunu buluyor. Bu utanç verici,” dedi. Senatör Rand Paul’u “kaybeden”, Lisa Murkowski ve Susan Collins’i ise “felaket” olarak nitelendirdi.
Trump’ın öfkesi bununla da sınırlı kalmadı. ABD medyasına yansıyan bilgilere göre, Venezuela konusunda başkanın askeri yetkilerini sınırlayan bir karara destek veren beş Cumhuriyetçi senatör, Trump tarafından bizzat telefonla azarlandı. Trump’ın bu isimleri parti içi rakiplerle tehdit ettiği, hatta Susan Collins’e karşı sesini yükselttiği iddia ediliyor. Başkan daha sonra Truth Social hesabından, bu senatörlerin “bir daha asla seçilmemesi gerektiğini” yazdı.
Kongre’de ikinci cephe: Temsilciler Meclisi
Direniş yalnızca Senato ile sınırlı değil. Temsilciler Meclisi’nde Demokrat Jimmy Gomez, Grönland’a yönelik “işgal, ilhak, satın alma veya başka yollarla ele geçirme” girişimlerine federal fon kullanımını tamamen yasaklayan bir yasa tasarısı sundu. Tasarı, askeri birlik sevkiyatlarını ve Grönland’ın başkenti Nuuk’a yönelik devlet destekli etki kampanyalarını da kapsıyor.
Bu adım, Florida’dan Cumhuriyetçi Temsilci Randy Fine’ın sunduğu ve Trump’a Grönland’ın ilhakı için “gerekli tüm adımları atma” yetkisi tanıyan karşı tasarıya yanıt niteliğinde. Fine, Grönland’ın hızla ABD’nin 51. eyaleti yapılmasını savunuyor. Ancak Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçi çoğunluk son derece kırılgan. Parti lideri Mike Johnson’ın yalnızca iki fireyi tolere edebildiği, bu sayının yakında bire düşebileceği belirtiliyor. Bu nedenle Fine’ın tasarısının akıbeti belirsiz.
“İrre”, “katastrofal”, “sıfır destek”
Cumhuriyetçi senatörlerden gelen açıklamalar ise alışılmadık derecede sert. Rand Paul, partisinde Grönland’a yönelik askeri bir operasyona “sıfır destek” olduğunu söyledi. Thom Tillis, Beyaz Saray’dan gelen mesajları “akıl dışı” olarak niteledi ve herhangi bir toprak genişlemesi için Kongre onayının şart olduğunu vurguladı. Eski Senato çoğunluk lideri Mitch McConnell ise Danimarka’ya ait adanın zorla alınmasının ABD dış politikası açısından “felaket” olacağı uyarısında bulundu.
Diplomasi masası kuruluyor
Gerilimin tırmandığı bir dönemde diplomatik temaslar da hız kazandı. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen’in Washington’da ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmeye Grönland’ın dış politikadan sorumlu bakanı Vivian Motzfeldt de katılacak. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ile Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise Grönland’ın “satılık olmadığı” ve ABD tarafından ilhak edilemeyeceği yönündeki tutumlarını defalarca yineledi.
Trump, Grönland üzerindeki ABD iddiasını genellikle “ulusal güvenlik” gerekçesiyle savunuyor; zaman zaman da adanın zengin doğal kaynaklarına dikkat çekiyor. Ancak Kongre’de şekillenen güçlü muhalefet, Beyaz Saray’ın elini ciddi biçimde zayıflatıyor.
İşin ironik yanı ise şu: Kongre’den geçebilecek tüm yasa tasarılarının yürürlüğe girmesi için Trump’ın imzası gerekiyor. Başkanın olası vetosunu aşmak için ise her iki kanatta üçte iki çoğunluk şart. Bu da Grönland dosyasının, Washington’da uzun süre daha kapanmayacağını gösteriyor.