İsviçre'nin Luzern kenti yakınlarındaki Bürgenstock'ta gerçekleştirilen görüşmelere ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık ediyor. Sürece arabulucu olarak Pakistan ve Katar da katılıyor.

Taraflar, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında geçen hafta imzalanan çerçeve anlaşmayı somutlaştırmayı hedefliyor. Anlaşma, İran'ın nükleer programı başta olmak üzere çözüm bekleyen tüm başlıkların 60 gün içinde sonuçlandırılmasını öngörüyor.

Hürmüz Boğazı tartışması tansiyonu yükseltti

Müzakereler öncesinde İran Devrim Muhafızları ve askeri yetkililerin Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine kapatıldığını duyurması bölgede yeni bir gerilim yarattı.

Tahran yönetimi, bu kararı İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sürmesi ve ABD'nin savaşın sona erdirilmesine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemesiyle gerekçelendirdi. İran tarafı, özellikle Lübnan'daki çatışmaların devam etmesinin ateşkes anlaşmasının ruhuna aykırı olduğunu savunuyor.

Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), boğazın fiilen kapanmadığını açıkladı. CENTCOM verilerine göre cumartesi günü Hürmüz Boğazı'ndan 55 ticari gemi geçti ve dünya piyasalarına 17 milyon varilden fazla petrol taşındı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance da Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatıldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgiye sahip olmadıklarını belirterek, ateşkesin korunacağı konusunda iyimser olduğunu söyledi.

Görüşmelerin merkezinde nükleer program var

İsviçre'deki müzakerelerin temel gündem maddesini İran'ın tartışmalı nükleer programı oluşturuyor.

Washington, İran'ın nükleer faaliyetlerine yönelik daha sıkı denetim ve sınırlamalar talep ederken, Tahran ise yaptırımların hafifletilmesi ve ekonomik normalleşme konusunda somut adımlar bekliyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelerde geçmiş anlaşmalarda yerine getirilmeyen taahhütlerin de gündeme taşınacağını belirterek, "Karşı tarafın bu kez yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor" dedi.

İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad ise Batılı ülkelerin anlaşmalara bağlı kalması halinde enerji sektöründe yüzlerce yatırım fırsatının hazır olduğunu açıkladı.

Lübnan krizi müzakerelerin önündeki en büyük engel

Diplomatik kaynaklara göre görüşmelerin önündeki en önemli sorunlardan biri Lübnan'daki durum.

Geçen hafta ilan edilen ateşkese rağmen İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmalar sürüyor. Lübnanlı yetkililer, son İsrail saldırılarında onlarca kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

İsrail ordusu ise Hizbullah'ın ateşkesi ihlal ettiğini ve saldırıların buna karşılık gerçekleştirildiğini savunuyor. Hizbullah da İsrail birliklerinin Güney Lübnan'daki işgal girişimlerine karşılık verdiğini öne sürüyor.

İran, kalıcı bir barış anlaşmasının ön koşullarından biri olarak İsrail'in Güney Lübnan'daki işgal ettiği bölgelerden çekilmesini talep ediyor. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ise ülkesinin "güvenlik bölgesi" olarak tanımladığı alanlardan çekilmeyeceğini açıkladı.

Hizbullah neden İran için bu kadar önemli?

Uzmanlara göre Hizbullah, İran'ın bölgedeki en önemli siyasi ve askeri müttefiki konumunda bulunuyor. Tahran'ın "direniş ekseni" olarak tanımladığı yapının temel unsurlarından biri olan örgüt, İran'ın Ortadoğu stratejisinde kritik rol oynuyor.

Bu nedenle İran yönetimi, Lübnan'daki gelişmeleri yalnızca bölgesel bir mesele değil, ulusal güvenlik ve nüfuz alanı açısından da değerlendiriyor. Gözlemciler, Lübnan dosyasında uzlaşma sağlanamamasının ABD-İran görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasına yol açabileceği görüşünde.

Trump ve Netanyahu üzerindeki siyasi baskı artıyor

Müzakereler yalnızca bölgesel dengeleri değil, Washington ve Tel Aviv'deki iç siyaseti de yakından ilgilendiriyor.

Donald Trump, savaşın ardından hızlı bir diplomatik başarı vaat etmişti. Ancak kalıcı bir anlaşmanın hâlâ sağlanamamış olması nedeniyle hem kamuoyundan hem de Cumhuriyetçi Parti içinden eleştirilerle karşı karşıya.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da benzer bir baskı altında. Kamuoyu yoklamaları, İsrail halkının büyük bölümünün savaşın ilan edilen hedeflerine ulaşmadığı görüşünde olduğunu ortaya koyuyor.

Bu nedenle İsviçre'de başlayan görüşmeler, yalnızca İran'ın nükleer programının değil, Ortadoğu'daki güç dengelerinin ve bölgesel çatışmaların geleceği açısından da kritik önem taşıyor. Tarafların önümüzdeki günlerde atacağı adımlar, 60 günlük ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecek.

Ticaret açığı 360 milyar avroya ulaştı

AB ile Çin arasındaki ekonomik ilişkiler son yıllarda giderek daha sorunlu bir hâl aldı. AB, Çin’i uzun süredir devlet destekleri ve sübvansiyonlar yoluyla kendi şirketlerine haksız avantaj sağlamakla suçluyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, son beş yılda Çin’den AB’ye yapılan ithalatın yüzde 45 arttığını belirterek, geçen yıl Çin ile ticarette 360 milyar avroluk rekor düzeyde açık verildiğini açıkladı. İlk dört ayda açığın yaklaşık yüzde 10 daha büyüdüğü ifade edildi.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ise günlük ticaret açığının yaklaşık 1 milyar avroya ulaştığına dikkat çekerek, “Bu durum sürdürülebilir değildir” dedi.

Çin’in yükselen rekabet gücü Avrupa’yı zorluyor

AB çevrelerinde giderek daha fazla dile getirilen görüşe göre Çin artık yalnızca düşük maliyetli üretim merkezi değil. Çinli şirketler otomobil, batarya, rüzgâr türbini, ısı pompası, demiryolu teknolojileri ve birçok sanayi alanında Avrupa’nın geleneksel üstünlüğüne meydan okuyor.

Çin’in devlet destekleri, ucuz krediler ve çeşitli teşviklerle şirketlerini desteklediği; bunun da küresel rekabette ciddi dengesizlikler yarattığı belirtiliyor.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, küresel ticaretteki rekabet bozulmalarına dikkat çekerek, “Pazarları sübvansiyonlarla dolduran uygulamaları kabul etmek istemiyoruz” dedi.

“Kopuş değil, risk azaltma”

AB liderleri, Çin’e karşı ABD tarzı kapsamlı bir ekonomik kopuş politikasını benimsemiyor. Zirvede öne çıkan yaklaşım “de-risking” olarak adlandırılan risk azaltma stratejisi oldu.

Bu çerçevede Avrupa Komisyonu’ndan, şirketlerin belirli ülkelere bağımlılığını azaltacak yeni bir “çeşitlendirme aracı” hazırlaması istendi. Söz konusu mekanizmanın doğrudan herhangi bir ülkeyi hedef almayacağı, ancak kritik sektörlerde tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini teşvik edeceği belirtildi.

Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen, Avrupa şirketlerinin bu konuda bugüne kadar yeterince hızlı hareket etmediğini belirterek, yeni aracın işletmeleri daha hızlı adım atmaya yönlendirmeyi amaçladığını söyledi.

Yeni koruma önlemleri masada

AB, son dönemde Çin menşeli elektrikli araçlara ek gümrük vergileri getirmiş ve aşırı devlet desteği aldığı değerlendirilen şirketlerin kamu ihalelerine katılımını sınırlandıran bazı düzenlemeleri yürürlüğe koymuştu.

Ancak birçok üye ülke, mevcut önlemlerin yeterli olup olmadığının yeniden değerlendirilmesini istiyor. Zirvede Avrupa Komisyonu’ndan mevcut koruma araçlarını gözden geçirmesi ve gerekirse yeni savunma mekanizmaları geliştirmesi talep edildi.

AB kaynaklarına göre, “Made in Europe” kriterlerinin güçlendirilmesi, stratejik sektörlerin desteklenmesi ve olası Çin karşı önlemlerine karşı dayanışma fonlarının oluşturulması da tartışılan seçenekler arasında yer alıyor.

Diyalog sürecek

Bazı üye ülkeler daha sert bir Çin politikası talep ederken, çoğunluk ekonomik ilişkilerin tamamen koparılmasına karşı çıkıyor. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, Çin ile çatışmadan kaçınılması gerektiğini belirterek, “Pragmatik olmalı ve köprüler kurmalıyız” dedi.

AB liderleri sonuç bildirgesinde, Birliğin ekonomik ve güvenlik çıkarlarını korurken önemli ticaret ortaklarıyla yapıcı diyaloğun sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

Yeni bütçe hazırlıkları da gündemdeydi

Zirvede ayrıca AB’nin 2028–2034 dönemini kapsayacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçevesi de ele alındı. Avrupa Komisyonu’nun mevcut 1,2 trilyon avroluk bütçeyi yaklaşık 2 trilyon avroya çıkarmayı önerdiği belirtildi.

Yeni bütçede Avrupa’nın rekabet gücünün artırılması, savunma kapasitesinin güçlendirilmesi ve tarım ile bölgesel kalkınmanın desteklenmesi öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Ancak bütçenin büyüklüğü ve finansmanı konusunda üye ülkeler arasında zorlu müzakerelerin yaşanması bekleniyor.

Soruşturmanın merkezinde WhatsApp erişimi bulunuyor

AB Komisyonu’nun yürüttüğü rekabet soruşturması, Meta'nın Ekim 2025’te aldığı bir karara dayanıyor. Şirket, genel amaçlı yapay zeka asistanları geliştiren üçüncü taraf firmaların WhatsApp üzerinden hizmet sunmasını engellemişti.

Komisyonun ilk değerlendirmesine göre Meta, Avrupa’daki tüketici iletişim uygulamaları pazarındaki hakim konumunu kullanarak rakip yapay zeka hizmetlerinin WhatsApp’a erişimini sınırlandırdı. Bu uygulama sonucunda kullanıcılar yalnızca Meta'nın kendi yapay zeka hizmeti olan Meta AI’a erişebilir hale geldi.

AB Komisyonu, daha sonra Meta'nın üçüncü taraf yapay zeka hizmetlerine yeniden erişim izni verdiğini ancak bunun karşılığında talep edilen ücretlerin fiilen erişim engeli oluşturduğunu değerlendirdi.

Bu nedenle Meta’dan, 15 Ekim 2025 öncesinde geçerli olan koşullara dönmesi ve rakip yapay zeka asistanlarına ücretsiz erişim sağlaması istendi.

Yapay zeka pazarında rekabet endişesi

AB Komisyonu, Meta’nın uygulamalarının hızla büyüyen yapay zeka asistanları pazarında rekabete ciddi zarar verebileceğini belirtiyor.

AB Rekabet Komiseri Teresa Ribera, WhatsApp’ın Avrupa’daki yapay zeka şirketleri için önemli bir tüketici erişim noktası olduğunu vurgulayarak, kullanıcıların hangi yapay zeka asistanını kullanacaklarına kendilerinin karar verebilmesi gerektiğini söyledi.

Komisyon, özellikle küçük ve yeni teknoloji şirketlerinin pazara giriş imkanlarının korunmasının önem taşıdığı görüşünde. Brüksel, Meta’nın uygulamalarının uzun vadede rakip yapay zeka geliştiricilerini piyasadan dışlayabileceğinden endişe ediyor.

WhatsApp artık sadece bir mesajlaşma uygulaması değil

WhatsApp, uzun yıllar boyunca bireysel kullanıcıların mesajlaşma uygulaması olarak bilinse de son dönemde işletmeler için önemli bir iletişim ve satış kanalı haline geldi.

Şirketler müşteri hizmetlerini WhatsApp üzerinden yürütüyor, kullanıcılar uygulama aracılığıyla sipariş verebiliyor ve çeşitli hizmetlere erişebiliyor. Bu süreçlerin önemli bir bölümünde yapay zeka destekli sohbet botları görev yapıyor.

Meta, rakip yapay zeka şirketlerinin de genel amaçlı sohbet botlarını WhatsApp üzerinden kullanıcılara sunmaya başlamasının ardından erişim politikalarını değiştirmişti.

Meta karara itiraz edecek

Meta, AB Komisyonu'nun kararına karşı yargı yoluna başvuracağını açıkladı.

Şirket daha önce yaptığı açıklamalarda, yapay zeka hizmetlerinin uygulama mağazaları, internet siteleri, işletim sistemleri ve farklı dijital platformlar üzerinden kullanıcılara ulaşabildiğini savunmuştu. Meta, WhatsApp Business API'nin yapay zeka hizmetleri için vazgeçilmez bir dağıtım kanalı olduğu görüşüne katılmadığını belirtiyor.

Meta hakkında başka soruşturmalar da sürüyor

Meta, Avrupa Birliği’nde yalnızca rekabet soruşturmasıyla karşı karşıya değil. Şirket hakkında AB'nin dijital hizmetler ve dijital piyasalar düzenlemeleri kapsamında başka incelemeler de yürütülüyor.

AB Komisyonu, Facebook ve Instagram platformlarının çocuk kullanıcıları çevrim içi risklerden yeterince koruyup korumadığını da araştırıyor. Ön incelemelerde, platformların kendi kullanım koşullarında yer alan 13 yaş sınırını yeterince etkin biçimde uygulamadığı yönünde bulgular elde edildiği belirtiliyor.

Komisyonun devam eden soruşturmalar sonucunda rekabet veya dijital kuralların ihlal edildiğine karar vermesi halinde Meta, ek yaptırımlar ve yüksek para cezalarıyla karşı karşıya kalabilecek.

Fransa Cumhurbaşkanlığı Sarayı Elysee de ortak savaş uçağı geliştirme planının sona erdiğini teyit etti. Açıklamada, projeye dahil olan şirketlerin iş birliği konusunda anlaşmaya varamamasından duyulan üzüntü dile getirilirken, Almanya ile Fransa arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğinin süreceği vurgulandı.

Avrupa'nın dev savunma projesi 2017'de doğdu

FCAS, 2017 yılında dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından başlatılmıştı. Daha sonra İspanya'nın da katıldığı program kapsamında, Fransa'nın kullandığı Rafale savaş uçakları ile Almanya ve İspanya envanterindeki Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının yerini alacak altıncı nesil bir savaş uçağının geliştirilmesi hedefleniyordu.

2040'lı yıllarda hizmete girmesi planlanan sistem yalnızca yeni bir savaş uçağından oluşmuyordu. Proje kapsamında insanlı savaş uçakları, insansız hava araçları, sensörler ve diğer silah sistemlerinin ortak bir dijital ağ üzerinde birbirine bağlanması öngörülüyordu. "Combat Cloud" adı verilen sistem sayesinde savaş alanındaki tüm unsurların gerçek zamanlı veri paylaşımı yapması amaçlanıyordu.

Toplam maliyetinin 100 milyar euronun üzerine çıkabileceği değerlendirilen FCAS, Avrupa'nın savunma alanındaki stratejik bağımsızlık hedefinin en önemli projelerinden biri olarak görülüyordu.

Airbus ile Dassault arasındaki anlaşmazlık belirleyici oldu

Projenin sona ermesinde başlıca etken olarak Avrupa havacılık şirketi Airbus ile Fransız savunma sanayi şirketi Dassault Aviation arasındaki uzun süredir devam eden anlaşmazlık gösterildi.

Taraflar arasında özellikle liderlik rolü, iş paylaşımı, fikri mülkiyet hakları, teknoloji transferi ve tedarik zincirinin yönetimi konularında görüş ayrılıkları yaşandı. Dassault, yeni savaş uçağının tasarımında ve geliştirilmesinde başat rol üstlenmek isterken, Airbus daha dengeli bir görev dağılımı talep etti.

Dassault Aviation Üst Yöneticisi Eric Trappier, daha önce yaptığı açıklamalarda şirketinin projedeki lider konumunun kabul edilmemesi halinde girişimin sürdürülemeyeceğini belirtmişti. Almanya ve Fransa'nın yürüttüğü arabuluculuk girişimleri de sonuç vermedi.

Sanayi şirketleri arasındaki anlaşmazlıkların yanı sıra Almanya ve Fransa'nın askeri ihtiyaçları arasındaki farklılıklar da ortak bir tasarım geliştirilmesini zorlaştırdı.

Fransa, uçak gemilerinden operasyon yapabilecek ve nükleer silah taşıma kapasitesine sahip bir savaş uçağı talep ederken, Almanya önceliğini kara üslerinden görev yapacak yeni nesil bir savaş uçağına verdi. Bu farklı beklentiler, ortak teknik gereksinimlerin belirlenmesini güçleştirdi.

Berlin yeni ortaklar arıyor

FCAS'ın savaş uçağı ayağının sona ermesinin ardından Almanya, yeni ortaklık seçeneklerini değerlendirmeye başladı.

Almanya'da iktidar partilerinden siyasetçiler, projenin sona ermesinin ardından alternatif iş birliklerine yönelinmesi gerektiğini belirtti. İsveç ve savunma şirketi Saab, olası ortaklar arasında öne çıkıyor.

Öte yandan İngiltere, İtalya ve Japonya'nın birlikte yürüttüğü Global Combat Air Programme (GCAP) projesiyle olası iş birliği seçenekleri de gündemde bulunuyor. Bazı Alman siyasetçiler, mevcut GCAP ortaklarıyla temas kurulmasını savunurken, İspanya'nın da gelecekteki iş birliklerinde göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade ediyor.

Bundeswehr için yeni arayışlar başladı

FCAS'ın iptal edilmesiyle birlikte Alman Hava Kuvvetleri'nin gelecekte Eurofighter filosunun yerini nasıl dolduracağı sorusu da gündeme geldi.

Alman basınında yer alan değerlendirmelerde, geçiş döneminde ABD yapımı F-35 savaş uçaklarının sayısının artırılmasının seçenekler arasında bulunduğu belirtiliyor. Almanya'nın uzun vadede ise yeni bir Avrupa savaş uçağı programında yer almayı hedeflediği ifade ediliyor.

Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, projenin sona ermesinden duyduğu üzüntüyü dile getirirken, taraflar arasında uzlaşma sağlanmasının artık mümkün olmadığını söyledi. Pistorius, hem Berlin'in hem de Paris'in projeyi sürdürmek için yoğun çaba gösterdiğini ancak sanayi şirketlerinin gerekli uzlaşmayı sağlayamadığını belirtti.

Ortak savaş uçağı iptal edildi, bazı projeler devam ediyor

Ortak savaş uçağı projesinin iptal edilmesine rağmen FCAS kapsamındaki bazı çalışmaların devam etmesi planlanıyor.

Alman ve Fransız hükümet kaynakları, özellikle "Combat Cloud" olarak adlandırılan dijital savaş ağı konseptinin geliştirilmesinin sürdürüleceğini açıkladı. İki ülkenin savunma bakanlıklarının temmuz ayında Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi toplantısında savunma sanayi iş birliğine ilişkin yeni bir çalışma planı sunması bekleniyor.

Öte yandan Financial Times'ın haberine göre Airbus öncülüğünde sekiz Alman savunma ve havacılık şirketi yeni bir altıncı nesil savaş uçağı girişimi başlattı. "Team Gen 6" adı verilen oluşumda Airbus Defence and Space'in yanı sıra Autoflug, Diehl Defence, Hensoldt, Liebherr, MBDA, MTU Aero Engines ve Rohde & Schwarz yer alıyor.

Söz konusu girişimin ilerleyen dönemde İsveç veya İspanya ile olası iş birliklerini değerlendirebileceği belirtiliyor.

Pekin'den "özel deniz operasyonu" açıklaması

Çin Ulaştırma Bakanlığı, Fujian ve Guangdong eyaletlerinden sahil güvenlik unsurlarının seferber edilerek Tayvan Adası'nın doğusundaki sularda "deniz trafiği mevzuatının uygulanmasına yönelik özel bir operasyon" başlatıldığını duyurdu.

Çin'in resmi haber ajansı Xinhua'nın aktardığına göre operasyon, Japonya ile Filipinler'in Tayvan yakınlarındaki sularda deniz sınırlarının belirlenmesine yönelik müzakereler başlatacaklarını açıklamalarına karşı alınmış "gerekli bir tedbir" olarak tanımlandı.

Pekin yönetimi, Japonya ve Filipinler'in deniz sınırlarının belirlenmesine yönelik girişimini "yasadışı" olarak nitelendirirken, söz konusu sular üzerinde münhasır hak iddiasını yineledi.

Çin makamları operasyonun süresi, kapsamı ve bölgeye kaç gemi gönderildiği konusunda ayrıntılı bilgi paylaşmadı.

Tayvan: Uluslararası hukuk ihlal ediliyor

Tayvan Sahil Güvenliği ise Çin'in faaliyetlerine karşılık olarak bölgeye birden fazla devriye gemisi gönderdiğini açıkladı.

Yapılan açıklamada, Çin'e ait dört sahil güvenlik gemisinin Xiamen Limanı'ndan ayrılarak Tayvan'ın güneybatısındaki kısıtlı sulardan geçtiği belirtilirken, Tayvan'ın da bu faaliyetleri izlemek amacıyla beşten fazla gemi sevk ettiği kaydedildi.

Tayvan yönetimi, Çin'in yürüttüğü operasyonun uluslararası hukuku ihlal ettiğini savunurken, Çin gemilerinin operasyon boyunca yakından takip edildiğini bildirdi.

Taipei ayrıca Japonya ile Filipinler arasında yürütülen deniz sınırı görüşmelerine Tayvan'ın da dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.

İlk kez koordineli faaliyet tespit edildi

Tayvan makamları, 6 Haziran'da Güney Çin Denizi'nin kuzeyindeki Dongsha (Pratas) Adaları yakınlarında bir Çin araştırma gemisinin sahil güvenlik gemisi eşliğinde faaliyet yürüttüğünü açıkladı.

Tayvan Sahil Güvenliği, bunun "Çin'e ait bir araştırma gemisi ile sahil güvenlik unsurunun Tayvan'a yönelik koordineli faaliyet yürüttüğünün belgelenen ilk örneği" olduğunu belirtti.

Japonya ve Filipinler'in görüşmeleri gerilimi artırdı

Tokyo ve Manila yönetimleri geçtiğimiz ay iki ülkenin münhasır ekonomik bölgeleri ile kıta sahanlıkları arasındaki sınırların belirlenmesine yönelik resmi görüşmelere başlayacaklarını duyurmuştu.

Son yıllarda Çin'in bölgedeki deniz yetki alanı iddiaları nedeniyle Japonya ile Filipinler arasındaki güvenlik ve denizcilik iş birliği önemli ölçüde arttı.

Çin ise hem Doğu Çin Denizi'nde Japonya ile hem de Güney Çin Denizi'nde Filipinler ile egemenlik ve deniz yetki alanları konusunda anlaşmazlıklar yaşıyor. Bölgede sahil güvenlik ve deniz kuvvetleri unsurları arasında zaman zaman gergin karşılaşmalar yaşanıyor.

ABD'den Tayvan'a savunma çağrısı

Öte yandan ABD'nin Taipei'deki fiili temsilcisi Raymond Greene, Tayvan'ın savunma kapasitesini artırması gerektiğini söyledi.

Greene, katıldığı bir forumda Tayvan'ın Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki çatışmalardan dersler çıkarması gerektiğini belirterek, adanın Çin karşısındaki askeri dengesini koruyabilmesi için savunma hazırlıklarını güçlendirmesi çağrısında bulundu.

Çin, Tayvan'ı kendi toprağının bir parçası olarak görüyor ve gerektiğinde güç kullanarak ada ile yeniden birleşebileceğini savunuyor. Tayvan ise kendisini egemen bir yönetim olarak tanımlamayı sürdürüyor.

Bu yıl “Safeguarding Tomorrow” (Yarını Korumak) temasıyla gerçekleştirilen fuarda, yangınla mücadele, kurtarma hizmetleri, afet yönetimi, çevre koruma ve güvenlik alanlarındaki en yeni teknolojiler sergileniyor.

Fuara bu yıl 54 ülkeden yaklaşık 1.800 firma katılıyor. Organizatörlerin verdiği bilgilere göre INTERSCHUTZ 2026, katılımcı sayısı bakımından fuar tarihinin en büyük organizasyonu olma özelliğini taşıyor. Yaklaşık 125 bin profesyonel ziyaretçinin fuarı ziyaret etmesi bekleniyor.

Katılımcı firmaların büyük bölümü Almanya’dan gelirken, Avusturya, Çin, Türkiye ve İtalya en fazla temsil edilen ülkeler arasında yer alıyor.

Yapay zekâ ve iklim krizi öne çıkıyor

Hannover Fuar Alanı’ndaki dokuz salonda düzenlenen etkinlikte, kasklardan müdahale araçlarına, haberleşme sistemlerinden kontrol merkezi teknolojilerine kadar geniş bir ürün yelpazesi tanıtılıyor.

Bu yılın öne çıkan başlıkları arasında iklim krizinin yol açtığı sel ve orman yangınlarıyla mücadele, yapay zekâ destekli acil durum yönetim sistemleri, robotik uygulamalar ve sürdürülebilir teknolojiler bulunuyor.

Fuarda ayrıca yangın söndürme araçları, kurtarma ekipmanları, sağlık ve ilk yardım teknolojileri, koruyucu ekipmanlar, alarm ve haberleşme sistemleri ile güvenlik çözümleri sergileniyor.

Mobil sahra hastanesi ilk kez tanıtılıyor

INTERSCHUTZ 2026’nın dikkat çeken yeniliklerinden biri de Alman Kızılhaçı’nın (DRK) kurduğu mobil sahra hastanesi oldu. Yaklaşık 3 bin metrekarelik alana kurulan hastanede ziyaretçiler, kriz ve afet bölgelerinde sağlık hizmetlerinin nasıl organize edildiğini yakından inceleme fırsatı buluyor.

Orman yangınlarına özel kamp

Fuar kapsamında ilk kez kurulan “Wildfire Camp” (Orman Yangını Kampı) alanında ise Almanya ve farklı ülkelerden uzmanlar, orman ve bitki örtüsü yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesine yönelik yeni yöntemleri tanıtıyor.

Ayrıca EXPO çatısı altında oluşturulan yüksekte kurtarma pavyonu da fuarın yenilikleri arasında yer alıyor. Altı gün boyunca yalnızca yüksekte kurtarma konusuna odaklanacak alanda çeşitli gösteriler ve eğitim programları düzenlenecek. Fuarın son gününde ise Alman yüksekte kurtarma ekiplerinin ulusal performans yarışması gerçekleştirilecek.

Sektörün geleceği Hannover’de şekilleniyor

Dünya genelinde itfaiye teşkilatları, kurtarma ekipleri, sivil savunma kuruluşları ve afet yönetimi uzmanlarını bir araya getiren INTERSCHUTZ, yalnızca yeni teknolojilerin tanıtıldığı bir platform olmanın ötesinde, geleceğin güvenlik ve afet yönetimi stratejilerinin tartışıldığı uluslararası bir buluşma noktası olarak öne çıkıyor.

Donetsk ve Luhansk bölgelerinde zorunlu seferberlik uygulamalarının artırılması da bu sıkıntının işaretleri arasında gösteriliyor.

Viyana merkezli askeri analist Franz-Stefan Gady, Ukrayna'nın bugün bir yıl öncesine kıyasla daha güçlü bir konumda olduğunu belirtirken, bazı uzmanlar Rusya'nın son saldırılarını olası müzakereler öncesinde avantaj elde etme ve uluslararası gündemi yeniden Ukrayna savaşına çevirmeye yönelik bir hamle olarak değerlendiriyor.

Londra merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) araştırmacılarından Jack Watling de Ukrayna'nın son dönemde cephede elde ettiği kazanımların savaşın seyrini etkilediğini savunuyor. Watling'e göre Rusya saldırılarını sürdürse de sahadaki askeri performansı geriliyor.

Ukrayna'nın konumu, Avrupa ülkelerinden gelen yeni askeri yardımlarla da güçleniyor. Finlandiya'nın yeni silah paketi ve İsveç'in sağladığı Gripen savaş uçakları bu desteğin son örnekleri arasında yer alıyor.

Ukraynalı açık kaynak istihbarat platformu DeepState UA'nın verilerine göre Rusya, son aylarda saldırılarını artırmasına rağmen bazı bölgelerde toprak kaybetti. Analistler, bazı Rus birliklerinin ciddi personel eksikliği yaşadığına dikkat çekiyor.

Batılı istihbarat değerlendirmeleri de Rusya'nın ağır kayıplar verdiğini ortaya koyuyor. İngiliz istihbaratına göre savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık 500 bin Rus askeri hayatını kaybetti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Rusya'nın her ay 15 ila 20 bin asker kaybettiğini söyledi.

Öte yandan ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen barış görüşmeleri de ilerleme kaydetmiyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, müzakerelerin durma noktasında olduğunu kabul ederken, Rusya'nın Donbas'ın tamamını kısa vadede kontrol altına alma hedefinin de zorlu göründüğünü ifade etti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise son saldırıları, Rusya'nın savaşta geri adım atma niyetinde olmadığının göstergesi olarak değerlendirdi. Buna karşın Washington'dan gelen açıklamalar, Ukrayna'nın cephedeki pozisyonuna olan güveninin arttığına işaret ediyor.

Sonuç olarak uzmanlar, Rusya'nın yoğun saldırı kapasitesini korumasına rağmen savaşın dördüncü yılında askeri, ekonomik ve siyasi açıdan giderek daha fazla baskı altında kaldığı görüşünde birleşiyor.

Kaynak: Lara Jakes / New York Times

Görkemli karşılama, sıcak mesajlar

Trump, Pekin’de büyük törenlerle karşılandı. Halk Büyük Salonu’nda düzenlenen devlet yemeğinde Çin Halk Kurtuluş Ordusu bandosu, Trump’ın sevdiği şarkılardan biri olan “YMCA”yi çaldı. Masalarda altın kaplama çatal-bıçak takımları kullanılırken, menüde Pekin ördeği ve ıstakoz çorbası gibi özel yemekler yer aldı.

Şi Cinping, görüşmede yaptığı konuşmada, “Çin ulusunun yeniden dirilişi ile ‘Amerika’yı yeniden büyük yapma’ hedefi el ele ilerleyebilir” dedi.

Bu ifade, iki lider arasındaki ilişkinin temel karakterini de ortaya koydu. Her iki lider de milliyetçi ve kendi çıkarlarını önceleyen bir dış politika izliyor. Ancak uzmanlara göre Şi uzun vadeli stratejik hedeflerle hareket ederken, Trump daha çok kısa vadeli anlaşmalar üzerinden siyaset yürütüyor.

Çin’in uzun vadeli hedefi: Küresel liderlik

Şi Cinping’in temel hedefinin Çin’i 2049 yılına kadar dünyanın baskın süper gücü haline getirmek olduğu değerlendiriliyor.

Bu çerçevede zirvenin en önemli başlıklarını ticaret ve jeopolitik gelişmeler oluşturdu. Tarafların ticaret savaşını daha fazla tırmandırmak istemediği belirtilirken, ekonomik karşılıklı bağımlılık nedeniyle kontrollü bir rekabet modeline yönelindiği yorumları yapıldı.

Rhodium Group’tan Noah Barkin’e göre Washington artık Çin’in devlet destekli ekonomik modelini değiştirmesini talep etmiyor.

Barkin, “ABD artık daha sınırlı hedeflere sahip kontrollü ticaret yaklaşımına yöneliyor. Bu aynı zamanda Washington’un zayıflığını da ortaya koyuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Trump’tan övgüler, sınırlı kazanımlar

Trump görüşmeler boyunca Şi’ye sık sık övgüler yöneltti. Ancak buna karşın elde edilen somut ekonomik kazanımların sınırlı olduğu yorumları yapılıyor.

ABD tarafına göre Çin, 12 milyon ton Amerikan soya fasulyesi satın almayı kabul etti. Ayrıca Trump, Çin’in Boeing’den 200 uçak sipariş edeceğini, bu sayının ileride 750’ye kadar çıkabileceğini söyledi.

Pekin’in ayrıca Amerikan petrolüyle de ilgilendiği ifade edildi.

Buna rağmen Çin tarafı anlaşmalar konusunda ayrıntılı açıklama yapmadı.

Uzmanlar, Trump’ın bu sonuçları özellikle iç politikada ekonomik başarı mesajı vermek için kullandığını belirtiyor. ABD’de yüksek enflasyon ve ekonomik sıkıntıların sürdüğü bir dönemde Trump’ın Pekin’den “başarı hikâyesi” ile dönmeye ihtiyaç duyduğu değerlendiriliyor.

Çin geri adım atmadı

Zirvenin önemli başlıklarından biri de teknoloji ve yapay zekâ alanındaki rekabet oldu.

Trump, Çinli şirketlerin Nvidia’dan yapay zekâ çipleri satın alacağını açıkladı. Ancak bunların yalnızca düşük seviyeli modeller olduğu belirtildi.

Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın Çin’e gelişmiş yapay zekâ işlemcileri satabilmek için baskı yaptığı ancak Pekin’in kendi teknolojisini geliştirmekte ısrar ettiği aktarıldı.

Trump, Çin’in “kendi çiplerini geliştirmek istediğini” kabul etti.

Bu durum, ABD’nin Çin’in teknolojik ilerlemesini durdurma stratejisinin beklenen sonucu vermediği şeklinde yorumlandı.

İran ve Tayvan dosyaları masadaydı

Trump, görüşmeler sonrası yaptığı açıklamada İran savaşının sona ermesi gerektiğini belirterek, “Ortada biraz çılgınca bir durum var. Böyle devam etmemeli” dedi.

ABD Başkanı ayrıca Çin ile İran’ın nükleer silah sahibi olmaması konusunda hemfikir olduklarını söyledi.

Ancak uzmanlara göre Washington’un asıl hedefi, Çin’in İran üzerinde baskı kurarak Tahran’ı ABD’nin istediği çizgiye çekmesini sağlamaktı. Bu konuda somut bir sonuç elde edilmediği ifade ediliyor.

Buna karşılık Çin, kendisini uluslararası kamuoyuna “barış arabulucusu” olarak sunma fırsatı yakaladı.

Spear Institute’tan güvenlik uzmanı May-Britt Stumbaum’a göre Çin dışarıya uzlaştırıcı bir güç görüntüsü verirken, perde arkasında İran ile stratejik ilişkilerini sürdürüyor.

Uzmanlar, Pekin’in Rusya, İran ve Kuzey Kore ile iş birliğini artırarak Batı’ya bağımlılığı azaltmayı hedeflediğini belirtiyor.

Şi’den Tayvan uyarısı

Görüşmelerde Tayvan konusu da gündeme geldi.

Şi Cinping’in Trump’a Tayvan meselesinin iki ülke ilişkilerindeki en önemli konu olduğunu söylediği ve yanlış yönetilmesi halinde ilişkilerin zarar göreceği uyarısında bulunduğu aktarıldı.

Bu açıklama, ABD Kongresi’nin kabul ettiği 11 milyar dolarlık Tayvan silah paketine yönelik dolaylı bir mesaj olarak değerlendirildi.

Trump ise Pekin’de bu konuda açık bir açıklama yapmadı.

Dönüş yolunda gazetecilere konuşan Trump, Tayvan konusunda kararını yakında vereceğini söyledi ancak ayrıntı paylaşmadı.

ABD Başkanı ayrıca Şi’nin kendisine doğrudan “Çin Tayvan’a saldırırsa ABD adayı savunacak mı?” sorusunu yönelttiğini açıkladı.

Trump bu soruya verdiği yanıtı açıklamadı ve “Bu cevabı bilen tek kişi benim” demekle yetindi.

“Sessiz zafer” değerlendirmesi

Analistlere göre zirvenin en dikkat çekici sonucu, Çin’in ABD’ye karşı elde ettiği diplomatik üstünlük oldu.

Pekin yönetimi, Washington’un artık Çin’e daha temkinli ve uzlaşmacı yaklaşmak zorunda kaldığını tüm dünyaya göstermeyi başardı.

Uzmanlar, birkaç yıl öncesine kadar ABD’nin Çin karşısında bu kadar “yumuşak” bir görüntü vermesinin düşünülemez olduğunu belirtiyor.

Çin’in özellikle nadir toprak elementleri, teknoloji üretimi ve İran dosyası üzerinden elindeki stratejik kozları başarıyla kullandığı ifade ediliyor.

Buna karşın Pekin’in de ciddi ekonomik sorunlarla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Gayrimenkul sektöründeki kriz, genç işsizliği ve düşük iç tüketim Çin ekonomisini baskı altında tutuyor.

Bu nedenle Şi yönetiminin ABD ile gerilimi tamamen koparmak yerine zamana yayılmış kontrollü rekabet stratejisi izlediği değerlendiriliyor.

Avrupa için baskı sürecek

Uzmanlara göre Trump ile Şi’nin bu kez dostane görüntü vermesi, iki ülke arasındaki temel rekabetin sona erdiği anlamına gelmiyor.

Washington’un Çin’i orta vadede yine en büyük stratejik rakip olarak görmeye devam edeceği belirtiliyor.

Pekin’in ise küresel etkisini daha da artırma hedefinden vazgeçmeyeceği ifade ediliyor.

Bu durumun özellikle Almanya ve Avrupa Birliği üzerindeki baskıyı sürdüreceği değerlendiriliyor.

AB ülkelerinin hem ABD hem Çin ile iş birliğini sürdürmeye çalışırken, aynı zamanda her iki tarafa olan bağımlılığı azaltma stratejisini devam ettirmesi bekleniyor.

Bu kapsamda Avrupa’nın Hindistan ve Güney Amerika ortak pazarı Mercosur ile yeni ticaret anlaşmalarına yönelmesinin önem kazandığı belirtiliyor.

Raporda ayrıca Tahran yönetiminin yer altı füze depolarının önemli bölümünü yeniden faaliyete geçirdiği, hasarlı sistemleri onardığı ve yeni füze üretimine başladığı belirtildi.

Trump: “Füzelerin çoğu imha edildi”

ABD Başkanı Donald Trump ise Oval Ofis’te yaptığı açıklamada İran’ın füze kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiğini savundu.

Trump, “Füzelerinin çoğu imha edildi. Muhtemelen yüzde 18-19’u kaldı, ancak eskisine kıyasla çok az” dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran’ın füze ve İHA kapasitesinin “önemli ölçüde zayıflatıldığını” öne sürdü. Rubio, İran’ın nükleer programını korumak amacıyla binlerce füze ve insansız hava aracıyla bir “koruma kalkanı” oluşturduğunu savunarak, “Artık o konvansiyonel kalkanları yok” ifadelerini kullandı.

Ancak CIA raporunda yer alan değerlendirmeler, Washington’un İran’ın askeri kapasitesini ciddi biçimde zayıflatma hedefinin tam anlamıyla gerçekleşmediği yorumlarına neden oldu.

“İran’ın siyasi iradesi hafife alınmış olabilir”

ABD basınına konuşan bir yetkili, İran’ın savaş öncesi füze kapasitesinin önemli bölümünü koruduğunu ve yer altı depolama tesislerini yeniden açabildiğini söyledi.

Bir başka ABD’li yetkili ise İran yönetiminin direncine dikkat çekerek, “Radikal, kararlı ve ABD’nin siyasi iradesinden daha uzun süre dayanabileceklerine inanıyorlar” değerlendirmesinde bulundu.

CIA analizinde ayrıca, abluka koşullarında dahi İran ekonomisinin en az üç ila dört ay dayanabileceği ifade edildi.

Washington strateji değiştiriyor

Haberlere göre, ABD yönetimi 7 Nisan’dan bu yana yürürlükte olan ateşkes sonrasında doğrudan bombardıman yerine ekonomik baskıya ağırlık verme eğilimine girdi.

Trump yönetiminin, İran’ı müzakere masasında taviz vermeye zorlamak için limanlara yönelik ekonomik baskı ve abluka stratejisinin hava saldırılarından daha etkili olacağını düşündüğü belirtildi.

Pakistan’ın arabuluculuğunda sürdürülen görüşmelerde tarafların anlaşmaya “yakın olduğu” yönünde açıklamalar yapılırken, Washington yönetimi İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı sürdürüyor.

İran: “Füze kapasitemiz yüzde 120 seviyesinde”

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ABD basınında yer alan değerlendirmelere yanıt verdi.

Arakçi, “CIA yanılıyor. Füze stoklarımız ve fırlatma kapasitemiz 28 Şubat’taki seviyenin yüzde 75’inde değil; doğru rakam yüzde 120’dir” dedi.

İranlı bakan ayrıca, “Halkımızı savunmaya hazır oluşumuz ise yüzde 1000” ifadelerini kullandı.

Petrol ihracatı ve abluka tartışması

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ın ana petrol terminali olan Hark Adası’ndaki depolama kapasitesinin dolması halinde Tahran’ın günlük yaklaşık 170 milyon dolar gelir kaybına uğrayacağını öne sürdü.

Buna karşın bazı kaynaklar, İran’ın petrolü tankerlerde depoladığı ve kara yolları üzerinden alternatif satış yöntemleri geliştirmeye çalıştığını belirtti.

İran petrolünün büyük bölümünü deniz yoluyla ihraç etmesine rağmen, ülkenin komşularıyla yürüttüğü kara ticareti nedeniyle Hürmüz Boğazı’na tamamen bağımlı olmadığı ifade ediliyor. İran; Türkiye, Irak, Pakistan, Afganistan, Ermenistan, Azerbaycan ve Türkmenistan ile kara sınırına sahip bulunuyor.

Ayrıca İran’ın temel ihtiyaç maddelerinde yaklaşık yüzde 80 oranında kendi kendine yeterli olduğu değerlendiriliyor.

Olayın, Hamburg şehir merkezindeki Caffamacherreihe’de bulunan 14 No’lu Polis Merkezi’nde meydana geldiği belirtildi. Yaklaşık 240 polisin görev yaptığı karakolda 85 civarında kadın polis memurunun çalıştığı ifade edildi.

Gizli kamerayı kadın polis fark etti

Alman basınında yer alan haberlere göre, 28 yaşındaki polis memuru Mihail L.’nin kadınlara ait duş alanına küçük bir casus kamera yerleştirdiği açıklandı. Kameranın, bir kadın polis tarafından tesadüfen fark edildiği ve durumun hemen amirlere bildirildiği aktarıldı.

Habere göre olay sonrası soruşturmacılar ikinci bir kamera yerleştirerek şüpheliyi takip etti. Kısa süre sonra duş alanındaki kamerayı kontrol etmeye gelen polis memurunun suçüstü yakalandığı belirtildi.

Evi arandı, elektronik cihazlarına el konuldu

Soruşturma kapsamında şüpheli polisin görev yaptığı birim ve evi arandı. Polis ekiplerinin bilgisayarlar, veri depolama cihazları ve çeşitli elektronik ekipmanlara el koyduğu bildirildi.

Hamburg İçişleri Kurumu Sözcüsü Daniel Schaefer, olayın İç Soruşturmalar Birimi (DIE) tarafından yürütüldüğünü açıkladı.

Hamburg Polisi Sözcüsü Sebastian Born ise polis memurunun görevden uzaklaştırıldığını belirterek, “Polis Başkanı tarafından memurun görev yapması ikinci bir emre kadar yasaklanmıştır” dedi.

Şüpheli polisin hizmet silahı ve polis kimliği de geri alındı. Hakkında ayrıca disiplin soruşturması başlatıldı.

Görüntülerin internette paylaşılıp paylaşılmadığı araştırılıyor

Eyalet Kriminal Dairesi’ne (LKA) bağlı uzman ekiplerin, ele geçirilen dijital materyalleri incelemeye başladığı bildirildi. Soruşturmada, gizlice çekildiği iddia edilen görüntülerin internette yayımlanıp yayımlanmadığı ya da satılıp satılmadığı da araştırılıyor.

Şüphelinin kadın meslektaşlarını ne kadar süredir gizlice görüntülediğinin ise henüz netlik kazanmadı.

Alman basınında yer alan bilgilere göre, 28 yaşındaki polis memurunun kısa süre önce ebeveyn izninden dönerek yeniden göreve başladığı ifade edildi.

Partiler tarafından yapılan ve aynı ifadeleri içeren açıklamalarda, “X son yıllarda kaosa sürüklendi. Siyasi tartışmalar, insanlara ulaşan ve onları bilgilendiren bir alışverişten beslenir. X ise giderek dezenformasyonu teşvik ediyor” denildi. “#WirVerlassenX” etiketiyle paylaşılan mesajlarda, bu nedenle hesapların artık kullanılmayacağı duyuruldu.

Koordineli adım, uzun hazırlık

Kararın, Yeşiller Partisi Genel Sekreteri Pegah Edalatian’ın girişimiyle başlatılan ve haftalar süren bir hazırlık sürecinin ardından alındığı belirtildi. Edalatian, X’in “dezenformasyon için bir giriş kapısı ve agresif bir tartışma alanı” haline geldiğini ifade etti.

Parti yönetimleri, üyelerine platformdan ayrılmalarını tavsiye ederken, bu konuda nihai kararın bireylere bırakıldığını vurguladı. Sol Parti de benzer şekilde bağlayıcı bir talimat yerine teşvik edici bir tutum benimsedi.

Siyasetçiler de ayrılıyor

Kararın ardından Sol Parti Eş Başkanı Jan van Aken ile Yeşiller’in eş genel başkanları Franziska Brantner ve Felix Banaszak’ın yanı sıra, Yeşiller Meclis Grup Başkanları Katharina Dröge ve Britta Hasselmann gibi isimler de kişisel hesaplarını kapatacaklarını açıkladı. Bazı siyasetçilerin ise daha önce platformdan ayrıldığı belirtildi.

Parti hesaplarının tamamen silinmek yerine şimdilik pasif hale getirileceği bildirildi.

Musk dönemi tartışmaları artırdı

X, Elon Musk’ın 2022 yılında platformu yaklaşık 44 milyar dolara satın almasının ardından sık sık eleştirilerin hedefi oldu. Musk’ın, ifade özgürlüğünü artırma gerekçesiyle dezenformasyona karşı bazı denetim mekanizmalarını geri çektiği belirtiliyor. Ayrıca Musk’ın sağ popülist hareketlere verdiği destek, ABD Başkanı Donald Trump ile ilişkileri ve zaman zaman Alman siyasetçilere yönelik sert açıklamaları da tartışma yarattı.

Uzmanlar, bu süreçte platformda nefret söylemi, antisemitizm ve aşırı sağ içeriklerin görünürlüğünün arttığına dikkat çekiyor.

Siyasette görüş ayrılığı

SPD, Yeşiller ve Sol Parti’nin toplu çekilme kararına karşın Almanya’da tüm siyasi aktörler aynı görüşte değil. Federal hükümet daha önce platformdan ayrılma çağrılarını reddederken, Başbakan Friedrich Merz ve çok sayıda bakanlık X’i kullanmayı sürdürüyor.

Ana muhalefetteki ırkçı AfD ise üç partinin kararını eleştirerek, bu adımın siyasi tartışmaları zayıflatacağını savundu.

Alternatif platformlara yönelim

Partiler, dijital iletişim için Instagram ve Bluesky gibi alternatif platformlara yönelmeyi planladıklarını açıkladı. Kararın, Almanya’da ve uluslararası alanda X’e yönelik artan eleştirilerin son halkası olduğu değerlendiriliyor.

ABD-İran hattında sert mesajlar

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutmaya devam etmesi halinde ekonomik olarak çöküşe sürükleneceğini savundu. Trump, İran’ın aslında boğazı açmak istediğini ancak “itibarını korumak” için farklı bir tutum sergilediğini öne sürdü.

Öte yandan Trump, İran’a yönelik sert tehditlerde de bulunarak, olası bir anlaşmanın ancak ağır koşullar altında mümkün olabileceğini ifade etti. İran Devrim Muhafızları ise yaptıkları açıklamada, ordunun “en üst düzey hazırlık” halinde olduğunu ve olası bir tırmanmada “yıkıcı karşılık” verebileceğini duyurdu.

Petrol piyasalarında endişe sürüyor

ABD’nin açıkladığı ateşkes uzatımına rağmen enerji piyasalarında kaygı devam ediyor. Kuzey Denizi petrolü Brent’in varil fiyatı kısa süreliğine 100 doların üzerine çıktıktan sonra 99 dolar seviyesine geriledi. Bu, günlük bazda yaklaşık yüzde 4’lük artış anlamına geliyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliğin küresel petrol arzı üzerinde risk oluşturmaya devam ettiğini belirtiyor.

Uluslararası müdahale hazırlığı

Hürmüz’de ticari gemilerin güvenliğini sağlamak amacıyla 30’dan fazla ülkenin askeri yetkilileri Londra’da bir araya geliyor. İngiltere ve Fransa öncülüğünde planlanan olası deniz misyonunun, tarafsız bir şekilde ticaret gemilerine refakat etmesi hedefleniyor. Almanya’nın da mayın temizleme ve deniz gözetimi alanlarında katkı sunabileceği ifade ediliyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ise ateşkesin uzatılmasını memnuniyetle karşılarken, olası bir anlaşmada İran’ın nükleer programının denetimi için kurumun sürece dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.

İsrail-Filistin hattında şiddet

Bölgede gerilim sadece Hürmüz ile sınırlı değil. Batı Şeria’nın kuzeyinde, Nablus yakınlarında bir Filistin köyünde çıkan yangınlarda aralarında bir çocuğun da bulunduğu sekiz kişi yaralandı. Filistin kaynakları, olayların İsrailli yerleşimcilerin araçları ateşe vermesi ve bir evi yakmaya çalışması sonucu çıktığını bildirdi.

İsrail ordusu olayla ilgili inceleme başlatıldığını duyururken, şu ana kadar gözaltı yapılmadığı bildirildi. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir daha önce benzer saldırıları “kabul edilemez” olarak nitelendirmişti. Ancak güvenlik güçlerinin yerleşimci şiddetine karşı yeterince müdahale etmediği yönündeki eleştiriler sürüyor.

Lübnan’da ateşkes ihlalleri

İsrail ile Hizbullah arasında ilan edilen ateşkese rağmen Lübnan’da da çatışmalar devam ediyor. Ülkenin doğusunda düzenlenen bir İsrail insansız hava aracı saldırısında bir kişi hayatını kaybetti, iki kişi yaralandı. Güney bölgelerinde ise topçu atışları ve yıkım rapor edildi.

Hizbullah, İsrail’in ateşkesi ihlal ettiğini öne sürerek kuzey İsrail’e roket ve İHA saldırıları düzenlediğini açıkladı. İsrail ordusu da buna karşılık füze rampalarını hedef aldığını duyurdu.

Diplomatik gerilim ve iç tartışmalar

Almanya’da ise hükümetin AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınmasına karşı çıkması tartışma yarattı. SPD’li siyasetçi Adis Ahmetović, Berlin’in bu tutumunun Avrupa’nın ortak dış politika geliştirmesini engellediğini savundu.

İran’da idam kararı

İran’da İsrail adına casusluk yaptığı gerekçesiyle bir kişi idam edildi. Yargı makamları, söz konusu kişinin gizli bilgileri İsrail istihbarat servisi Mossad’a aktardığını açıkladı.

Bölgede hem askeri hem diplomatik cephede yaşanan gelişmeler, Orta Doğu’da kırılgan ateşkesin her an daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşebileceği endişesini artırıyor.

“Avrupa’nın sesi duyulmalı. Son dönemde Avrupa çok sık konuşmadı” diyen von der Leyen, özellikle dış politikada karar alma süreçlerinin hızlandırılması gerektiğini vurguladı.

Oybirliği yerine çoğunluk önerisi

AB içinde oybirliği ilkesinin karar alma süreçlerini yavaşlattığını ifade eden von der Leyen, bu sistemde değişiklik yapılması gerektiğini dile getirdi. Avrupa Konseyi için değil ancak Dışişleri Bakanları Konseyi’nde çoğunluk oylamasına geçilmesini öneren von der Leyen, böylece daha hızlı ve etkili kararlar alınabileceğini belirtti.

“Genişleme jeopolitik bir zorunluluk”

Von der Leyen, AB’nin genişlemesinin sadece siyasi değil, aynı zamanda jeopolitik bir gereklilik olduğunu ifade etti. Avrupa kıtasının dış etkilerden korunması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, “Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmalıyız ki Rus, Türk veya Çin etkisine girmesin. Daha büyük ve jeopolitik düşünmeliyiz” dedi.

“Eski ekonomik model sona erdi”

Avrupa’nın bugüne kadar Rusya’dan ucuz enerji, Çin’den ucuz iş gücü ve ABD’den güvenlik desteğine dayalı bir model izlediğini hatırlatan von der Leyen, bu dönemin artık kapandığını söyledi. Avrupa’nın kendi güvenliğini ve ekonomik gücünü yeniden inşa etmesi gerektiğini belirten von der Leyen, “Kendimizi tamamen yeniden konumlandırmalıyız. Daha bağımsız olmalıyız” ifadelerini kullandı.

Nükleer enerji vurgusu

Enerji politikalarına da değinen von der Leyen, yenilenebilir kaynakların temel öncelik olduğunu ancak nükleer enerjinin de sistemin bir parçası olması gerektiğini söyledi. Rüzgar, güneş ve diğer temiz enerji kaynaklarının önemine dikkat çeken von der Leyen, “Yenilenebilir enerjinin yetersiz kaldığı durumlarda kullanabileceğimiz nükleer enerjiye ihtiyacımız var. Nükleer enerjiden çıkış bir hataydı” dedi.

Ayrıca enerji depolama teknolojilerinin geliştirilmesi ve nükleer atıkların güvenli şekilde bertaraf edilmesi için daha fazla araştırma yapılması gerektiğini vurguladı.

Dijital dünyada çocukların korunması

Von der Leyen, dijital alanda çocukların korunmasının da öncelikli konular arasında yer aldığını belirtti. Sosyal medya ve çevrim içi platformlara karşı daha güçlü önlemler alınması gerektiğini ifade eden von der Leyen, Avrupa genelinde ortak bir yaş doğrulama uygulamasının hayata geçirilmesi çağrısını yineledi.

“Çocuklarımızı dijital dünyada korumak bizim sorumluluğumuz. Çocukları algoritmalar değil, ebeveynler yetiştirmeli” diyen von der Leyen, bu alanda ortak Avrupa yaklaşımının şart olduğunu söyledi.

AB liderlerinin önümüzdeki günlerde enerji ve dijital güvenlik başta olmak üzere birçok başlığı ele almak üzere bir araya gelmesi bekleniyor. Von der Leyen’in açıklamaları, Birliğin önümüzdeki dönemde daha bütünleşik ve stratejik bir yön izleyebileceğine işaret ediyor.

Grevin perşembe akşamına kadar sürmesi planlanıyor. Grev kapsamında Frankfurt ve Münih başta olmak üzere Hamburg, Bremen, Stuttgart, Köln, Düsseldorf, Berlin ve Hannover havalimanlarından yapılan çok sayıda uçuşun etkilenmesi bekleniyor. Özellikle Frankfurt ve Münih merkezli seferlerde yüzlerce uçuşun iptal edileceği öngörülüyor.

Sendika, grevin gerekçesi olarak yeni toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde işverenin yeterli adım atmamasını gösterdi. UFO, çalışma saatlerinin hafifletilmesini talep ederken, Lufthansa Cityline’da çalışan yaklaşık 800 kabin görevlisi için de sosyal plan istiyor. Lufthansa’nın bu iştirakini gelecek yıl kapatmayı planladığı belirtiliyor.

Pilotlar da yeniden greve gidiyor

Kabin grevinin hemen ardından, pilotları temsil eden Pilotlar Birliği (VC) sendikası da yeni bir grev kararı aldı. Buna göre Lufthansa pilotları perşembe ve cuma günleri yeniden iş bırakacak. Ayrıca tatil havayolu Eurowings’te de perşembe günü bir günlük grev planlanıyor.

VC Başkanı Andreas Pinheiro, işveren tarafının talepler karşısında hiçbir ilerleme kaydetmediğini belirterek grev kararını savundu. Pilotlar özellikle emeklilik haklarının iyileştirilmesini talep ediyor. Sendika ayrıca çözüm için arabuluculuk süreci önerdiğini, Lufthansa’nın ise buna prensipte açık olduğunu duyurdu.

100. yıl kutlamalarına grev gölgesi

Grev dalgası, Lufthansa’nın 100. yılı dolayısıyla Frankfurt’ta düzenlenecek törenlere de gölge düşürdü. “Hangar One” ziyaretçi merkezinde yapılacak etkinliğe Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Ulaştırma Bakanı Patrick Schnieder’in katılması bekleniyor.

UFO sendikası, aynı gün şirket merkezinin bulunduğu Frankfurt Havalimanı’nda protesto düzenleme çağrısı yaptı. Sendika yetkilileri, bu etkinliğin işverenin politikalarına karşı en görünür tepki noktası olacağını ifade etti.

Taraflardan karşılıklı sert açıklamalar

Lufthansa İnsan Kaynakları Sorumlusu Michael Niggemann, sendikaların grev kararlarını sert sözlerle eleştirerek, bu eylemlerin yolcuları mağdur ettiğini ve şirketin geleceğini olumsuz etkilediğini söyledi. Niggemann, her grevin şirkete ekonomik zarar verdiğini vurguladı.

UFO tarafı ise işverenin “uzlaşmaz bir tutum” sergilediğini savunarak, çalışanların taleplerinin dikkate alınmadığını ifade etti.

On binlerce yolcu etkilendi

Hafta başında gerçekleşen pilot grevi sırasında yalnızca Frankfurt Havalimanı’nda yaklaşık 1.100 uçuş iptal edilirken, 50 bin civarında yolcu seyahat planlarını değiştirmek zorunda kaldı. Yeni grevlerle birlikte bu sayının daha da artabileceği belirtiliyor.

Lufthansa’daki ardı ardına gelen grev kararları, toplu sözleşme görüşmelerinde gerilimin sürdüğünü gösterirken, önümüzdeki günlerde uçuşlarda yeni iptal ve gecikmelerin yaşanabileceği ifade ediliyor.

Ateşkes açıklamasına rağmen Ukrayna saldırdı

Rusya Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Ukrayna’nın düzenlediği saldırılarda 151 SİHA’nın düşürüldüğü bildirildi. Saldırıların özellikle Volgograd ve Rostov bölgelerinde yoğunlaştığı belirtildi. Rusya Federal Havacılık Kurumu Rossaviatsiya ise 25’ten fazla havalimanında uçuş kısıtlamaları uygulandığını duyurdu.

Ukrayna Hava Kuvvetleri de Rusya’nın gece boyunca 128 SİHA ile saldırı düzenlediğini, bunlardan 113’ünün imha edildiğini açıkladı. Sabah saatlerinde başkent Kiev dahil olmak üzere birçok bölgede patlamalar meydana geldiği bildirildi.

Rusya'nın enerji altyapısı hedef alındı

Saldırıların öne çıkan başlıklarından biri de Rusya’nın enerji altyapısına yönelik Ukrayna saldırıları oldu. Krasnodar bölgesindeki Krymsk yakınlarında bulunan “Krymskaya” pompa istasyonunda patlama ve yangın meydana geldiği bildirildi. Ukrayna kaynaklarına göre saldırı sonrası bölgede elektrik kesintileri yaşandı.

Söz konusu tesisin, Rusya’nın petrol ve petrol ürünlerini Karadeniz üzerinden ihraç ettiği Novorossiysk limanı ile bağlantılı önemli bir dağıtım noktası olduğu ifade ediliyor. Bu nedenle saldırının Rusya’nın enerji ihracatını hedef aldığı değerlendiriliyor.

Bölgedeki yetkililer saldırıyı doğrularken, olayda bir sivilin hayatını kaybettiğini açıkladı. Ancak tesisin doğrudan hedef alındığına ilişkin net bir teyit paylaşılmadı.

Uzmanlara göre, ateşkes ilanına rağmen tarafların özellikle enerji altyapılarını hedef almaya devam etmesi, savaşın ekonomik boyutunun da giderek derinleştiğini gösteriyor.

Kaynaklar: TASS, Reuters, New York Times, The Kyiv Independent, Ukrainska Pravda, Kyiv Post, Militarnyi

Pilotun akıbetine ilişkin farklı bilgiler bulunurken, bazı kaynaklar sağ olarak ele geçirilmiş olabileceğini ileri sürdü.

Tesnim’e konuşan kaynaklara dayandırılan haberde, ABD’nin pilotu tahliye etmek için girişimde bulunduğu da iddia edildi. Bu kapsamda, İran sınırına yakın bölgede ABD’ye ait helikopterlerin uçuş yaptığı öne sürüldü. İranlı kaynaklar ayrıca, bölgede pilotu aramak üzere ABD’ye ait savaş uçakları ve insansız hava araçlarının da faaliyet gösterdiğini ileri sürdü.

Öte yandan İran Devrim Muhafızları, düşürülen uçağın gelişmiş bir hava savunma sistemiyle vurulduğunu savundu. Açıklamada, bunun son dönemde düşürülen ikinci ABD uçağı olduğu iddia edildi. Ancak ABD tarafından bu iddialara ilişkin herhangi bir doğrulama yapılmadı.

İran basınında yayımlanan enkaz görüntülerini inceleyen bazı uzmanlar, düşen uçağın F-15E tipi olabileceğini belirtirken, bazı analizlerde F-35 ihtimali de dile getirildi. Uçağın İngiltere’deki Lakenheath Üssü’nden bölgeye sevk edildiği ve ABD Avrupa Komutanlığı’na bağlı bir filoya ait olduğu da iddialar arasında yer aldı.

ABD’ye ait savaş uçağının düşürüldüğüne ilişkin iddialar sürerken, uluslararası basında yer alan yeni bilgilere göre mürettebattan bir kişinin kurtarıldığı öne sürüldü. Amerikan medyası, CBS ve Axios’a konuşan kaynaklara dayandırılan haberlerde, özel kuvvetlerin operasyonuyla bir mürettebat üyesinin güvenli şekilde tahliye edildiği belirtildi. İkinci mürettebat üyesini arama çalışmalarının ise sürdüğü aktarıldı.

New York Times vr Wall Street Journal'ın aktardığı bilgilere göre düşürülen uçağın F-15E tipi olduğu ifade edilirken, bu modelde bir pilot ve bir silah sistemleri subayı bulunuyor. İran ise uçağın F-35 tipi olduğunu savunmaya devam ediyor.

Bölgede gerilim tırmanıyor

Öte yandan bölgede askeri gerilim giderek artıyor. ABD ve İsrail’in son haftalarda İran’daki askeri hedeflere yönelik saldırılar düzenlediği, buna karşılık İran’ın da bölgedeki unsurlara yönelik operasyonlarını sürdürdüğü belirtiliyor.

ABD istihbaratına dayandırılan değerlendirmelere göre, İran’ın füze rampalarının yaklaşık yarısı halen aktif durumda bulunuyor. Ayrıca ülkenin envanterinde binlerce kamikaze insansız hava aracının olduğu ifade ediliyor.

Körfez’de saldırılar ve risk büyüyor

Bölgedeki gelişmeler sadece İran’la sınırlı kalmadı. Kuveyt’te Mina el-Ahmadi petrol rafinerisinin insansız hava araçlarıyla hedef alındığı, tesisin bazı bölümlerinde yangın çıktığı bildirildi. Olayda can kaybı yaşanmadığı açıklandı.

Uluslararası hukuk uzmanlarından ABD'ye "savaş suçu" uyarısı

ABD’nin İran’a yönelik saldırıları uluslararası hukuk açısından da tartışma yaratıyor. ABD’li 100’den fazla uluslararası hukuk uzmanı tarafından kaleme alınan bir açık mektupta, söz konusu saldırıların “olası savaş suçu” teşkil edebileceği uyarısı yapıldı. Mektupta, ABD yönetiminin açıklamaları ve askeri operasyonlarının uluslararası insancıl hukuk açısından ciddi endişeler doğurduğu ifade edildi.

Hürmüz Boğazı gündemde

Bölgedeki gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nın güvenliği de yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin, boğazdaki deniz trafiğinin güvenliğini sağlamak amacıyla askeri önlemleri de içeren bir tasarıyı görüşmesi bekleniyor.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ise, çatışmaların sona ermesi ve gerekli hukuki zeminin oluşması halinde Almanya’nın da bölgedeki deniz yollarının güvenliğine katkı sunabileceğini açıkladı.

Trump: "Tahran bir daha asla nükleer silaha sahip olamayacak”

ABD Başkanı, İran’da “rejim değişikliğinin zaten gerçekleştiğini” öne sürerek, ülkede artık “daha makul ve daha az radikal” bir yönetimin bulunduğunu iddia etti. Trump ayrıca, ABD’nin temel hedefinin İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemek olduğunu belirterek, “Bu hedefe ulaştık. Tahran bir daha asla nükleer silaha sahip olamayacak” ifadelerini kullandı.

Trump, ABD’nin Hürmüz Boğazı ile ilgili bir sorumluluğu olmadığını da vurgulayarak, petrol ve doğal gaz almak isteyen ülkelerin bu geçişi kendi imkânlarıyla sağlaması gerektiğini söyledi.

Öte yandan ABD yönetimi, askeri operasyonların birkaç hafta içinde tamamlanabileceğini yinelerken, sürecin bir anlaşmaya bağlı olmadığını ifade etti. Trump, “Belki iki hafta, belki birkaç gün daha uzun sürebilir. Ama işi bitireceğiz” dedi. ABD Başkanı, İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde zayıflatıldığını savunarak, “Eğer uzun süre nükleer silah geliştiremeyecek hale geldiklerini düşünürsek, çekileceğiz” şeklinde konuştu.

Bölgede gerilim sürerken, İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırıları dikkat çekti. İran’ın insansız hava araçlarıyla Kuveyt Uluslararası Havalimanı çevresini hedef aldığı ve yakıt tanklarında yangına yol açtığı bildirildi. Ayrıca Bahreyn, Suudi Arabistan ve Katar çevresinde de çeşitli saldırı ve güvenlik olayları yaşandığı aktarıldı. Katar açıklarında bir tankerin “bilinmeyen bir mühimmatla” vurulduğu, ancak mürettebatın zarar görmediği belirtildi.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi: ABD'ye güvenimiz yok

İran cephesinden ise temkinli mesajlar geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile müzakerelere ilişkin henüz bir karar alınmadığını belirterek, “ABD ile görüşmelerin sonuç vereceğine dair hiçbir güvenimiz yok” dedi. İran tarafı, yalnızca bölgedeki tüm saldırıların tamamen durdurulması halinde bir çözümü değerlendireceklerini ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan ise savaşın sona ermesi için bazı şartlar öne sürdü. Pezeşkiyan, saldırıların tekrarlanmayacağına dair garanti verilmesi, maddi zararların karşılanması ve sorumluların belirlenmesi gerektiğini dile getirdi.

ABD Savaş Bakanı Hegseth: İran'da 11 binden fazla hedef vuruldu

ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, önümüzdeki günlerin kritik olacağını belirtirken, kara birliklerinin kullanılması ihtimalini de tamamen dışlamadı. ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine ise Şubat ayından bu yana 11 binden fazla hedefin vurulduğunu açıkladı.

İngiltere de bölgedeki askeri varlığını artırdı. Savunma Bakanı John Healey, Birleşik Krallık’ın Körfez’e ek hava savunma sistemleri ve asker gönderdiğini duyurdu. Öte yandan Trump, Fransa’nın İsrail’e yönelik bazı askeri uçuşlara izin vermediğini öne sürerek Fransa’yı sert sözlerle eleştirdi.

Yaklaşık bir ayı geride bırakan çatışmalarda, ABD yönetimi askeri hedeflerine büyük ölçüde ulaşıldığını savunurken, sahadaki gerilim ve karşılıklı açıklamalar savaşın seyrine ilişkin belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran’ın boğazı açmaması halinde ABD’nin İran’daki enerji tesislerini hedef alacağını duyurdu.

Açıklamanın Cumartesi günü saat 20.44’te (yerel saat) yapıldığı, 48 saatlik sürenin ise Salı günü saat 01.44’te (TSİ) dolacağı belirtildi. Trump, bu sürenin sonunda ilk hedefin İran’ın en büyük enerji santrali olacağını ifade etti.

Trump: İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog “yalancı” ve “zavallı biri”

Öte yandan Trump’ın, İsrail’de aşırı sağcı bir televizyon kanalında çalışan gazeteciyle yaptığı telefon görüşmesinde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’u “yalancı” ve “zavallı biri” olarak nitelendirdiği aktarıldı.

İsrail: Çatışmalar haftalar sürebilir

İsrail ordusu ise İran ve Hizbullah’a karşı yürütülen çatışmaların haftalarca sürebileceğini açıkladı. Bir askeri sözcü, İran’dan fırlatılan füzelerin yüzde 90’ından fazlasının engellendiğini, ancak hava savunma sistemlerinin tam koruma sağlayamadığını belirtti.

Cumartesi akşamı Arad ve Dimona kentlerine isabet eden İran füzeleri sonucu 160’tan fazla kişinin yaralandığı bildirildi. İsrail ordusu, bazı füzelerin neden engellenemediğine ilişkin inceleme başlatıldığını duyurdu.

Pahlavi’den Trump’a çağrı: “İran korunmalı”

İran muhalefetinin önde gelen isimlerinden, son Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi, Trump’a Hürmüz Boğazı konusunda verdiği ültimatomu yeniden değerlendirme çağrısı yaptı. Pehlevi, İran’daki rejimin hedef alınması gerektiğini ancak sivil altyapının korunmasının zorunlu olduğunu vurguladı.

“Rejim dağıtılmalı, ancak İran korunmalı” diyen Pehlevi, sivil altyapının ülkenin geleceği açısından kritik önemde olduğunu ifade etti.

IAEA: “Müzakereler kaçınılmaz”

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Grossi ise artan gerilime rağmen diplomasi çağrısı yaptı. Grossi, İran’ın nükleer programının saldırılarla geriletildiğini ancak tamamen ortadan kaldırılamayacağını belirterek, “Bu bilgi bombalanarak yok edilemez. Bu nedenle müzakere masasına dönmek zorundayız” dedi.

Grossi, hem Washington hem de Tahran ile temasların sürdüğünü ve yeniden görüşmelerin mümkün olabileceğini ifade etti.

NATO: İran Avrupa’yı vurabilecek kapasiteye yaklaşıyor

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran’ın uzun menzilli füze kapasitesine ilişkin endişe verici açıklamalarda bulundu. Rutte, İran’ın Avrupa’yı vurabilecek kapasiteye “çok yakın” olduğunu söyledi.

İngiliz askeri üssü Diego Garcia’ya yönelik saldırının İran tarafından gerçekleştirildiğine dair iddiaların araştırıldığını belirten Rutte, bu saldırının doğrulanması halinde İran’ın halihazırda bu kapasiteye sahip olduğunun anlaşılacağını ifade etti.

Netanyahu’dan uluslararası çağrı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise diğer ülkelere İran’a karşı yürütülen askeri mücadeleye katılma çağrısı yaptı. Netanyahu, İran’ın artık Avrupa’yı hedef alabilecek kapasiteye ulaştığını savundu.

Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının küresel ekonomiye yönelik bir tehdit olduğunu belirten Netanyahu, Tahran yönetimini “dünyaya şantaj yapmakla” suçladı.

Lübnan’dan ‘kara harekâtı’ uyarısı

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, İsrail’in güney Lübnan’daki saldırılarının genişlemesinden endişe duyduklarını açıkladı. Aoun, özellikle köprülerin hedef alınmasını “tehlikeli bir tırmanış” ve olası bir kara harekâtının habercisi olarak değerlendirdi.

İsrail ordusu ise güney Lübnan’da Hizbullah’a ait “terör altyapısını” hedef alan yeni hava saldırıları düzenlediğini duyurdu. Aoun, saldırıların Lübnan’ın egemenliğine açık bir ihlal olduğunu vurguladı.

Bölgedeki gelişmeler, askeri çatışmaların daha geniş bir alana yayılabileceği ve diplomatik çözüm ihtiyacının her zamankinden daha acil hale geldiği yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

Kararın, İsviçre’nin tarafsızlık politikası çerçevesinde alındığı belirtilse de, mevcut sözleşmelerin akıbeti belirsizliğini koruyor. İsviçre basınına yansıyan bilgilere göre, hükümetin yalnızca yeni başvuruları değil, hâlihazırda onaylanmış ihracat izinlerini de askıya alma veya iptal etme yetkisi bulunuyor.

Özellikle savunma sanayii temsilcileri, kararın ekonomik sonuçlarına dikkat çekiyor. Neuchâtel kantonunda faaliyet gösteren ve savaş uçakları için kablolama sistemleri üreten bir şirketin yöneticisi, ABD ile yürütülen büyük ölçekli projelerin riske girdiğini belirtti. Şirketin, 100’den fazla F-35 savaş uçağı için üretim planladığı ve bu iş birliği için üç yıldır hazırlık yaptığı ifade ediliyor.

Sektör temsilcileri, hükümetten daha net ve öngörülebilir bir politika talep ediyor. Belirsizliğin uzun vadede yatırımları ve istihdamı olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunan üreticiler, İsviçre’nin ya savunma sanayiine açık destek vermesi ya da bu alandan tamamen çekilmesi gerektiğini savunuyor. Aksi halde bazı firmaların üretimlerini yurt dışına kaydırabileceği belirtiliyor.

Öte yandan uluslararası hukuk uzmanları, hükümetin kararını hukuki açıdan kaçınılmaz olarak değerlendiriyor. Tarafsızlık hukukuna göre, bir ülkenin çatışmanın taraflarına askeri destek sağlamaması gerektiği, bunun da silah ihracatını doğrudan kapsadığı ifade ediliyor.

İsviçre hükümeti daha önce de ABD’ye yönelik askeri uçuşlara hava sahasını kapatma kararı almıştı. Son gelişmeyle birlikte, ülkenin tarafsızlık politikasının kapsamı yeniden gündemin üst sıralarına taşınırken, Bern’in önümüzdeki dönemde nasıl bir denge politikası izleyeceği merak konusu olmaya devam ediyor.

CNN’e konuşan iki kaynağa göre, uçağın İran hava savunma sistemleri tarafından vurulmuş olabileceği değerlendiriliyor. Bu iddianın doğrulanması halinde, savaşın başlamasından bu yana İran’ın ilk kez bir ABD’ye ait gelişmiş savaş uçağını vurduğu anlamına gelecek. F-35’ler, radar tarafından tespit edilmesi zor olan en modern savaş uçakları arasında yer alıyor.

Bir F-35 savaş uçağının maliyetinin 100 milyon doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik sert açıklamalarını sürdürdü. Trump, İran’ın Katar’daki enerji tesislerine yönelik saldırılarını devam ettirmesi halinde, İran’daki Güney Pars doğalgaz sahasına “eşi görülmemiş güçte” bir saldırı düzenleneceğini söyledi. ABD’nin söz konusu saldırıdan önceden haberdar olmadığını savunan Trump’ın bu açıklaması, Amerikan medyasındaki bazı haberlerle çelişti.

Trump ayrıca, İran’a yönelik kara harekâtı planı olmadığını ifade ederken, stratejik öneme sahip Harg Adası için “İstersek her an alabiliriz” diyerek dikkat çeken bir çıkış yaptı.

Uluslararası alanda da gerilim büyüyor. Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Hollanda ve Japonya’dan oluşan altı ülke, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik sistematik saldırılarına sessiz kalırken, İran’a Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıları derhal durdurma çağrısı yaptı.

Ortak açıklamada, İran’ın gemilere yönelik saldırıları, mayınlama faaliyetleri ve boğazı fiilen kapatma girişimlerinin küresel enerji arzını ve uluslararası güvenliği tehdit ettiği vurgulandı.

Avrupalı ülkeler, ticari gemiler için güvenli geçişin sağlanmasına katkı sunmaya hazır olduklarını da duyurdu.

Savaşın ekonomik etkileri de hissedilmeye devam ediyor. İran’ın Körfez’de enerji altyapılarını hedef alması ve Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle petrol ve doğalgaz fiyatlarında dalgalanmalar sürerken, Avrupa Merkez Bankası (ECB) enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Bölgede askeri hareketlilik de dikkat çekiyor. Yunanistan’a ait bir Patriot hava savunma sistemi, Suudi Arabistan’a yönelen iki İran füzesini düşürdü. İran ise Körfez ülkelerine yönelik yeni saldırılar düzenleyebileceği uyarısında bulundu.

Öte yandan savaşın dolaylı etkileri küresel ticareti de etkilemeye başladı. Japonya’dan Dubai’ye gönderilen binlerce lüks aracın, güvenlik riski nedeniyle Kenya’da bekletildiği bildirildi.

Tüm bu gelişmeler, ABD ve İran arasındaki çatışmanın yalnızca askeri değil, ekonomik ve jeopolitik boyutlarıyla da giderek daha geniş bir alana yayıldığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, özellikle enerji hatları ve kritik altyapıların hedef alınmasının, krizin küresel ölçekte daha ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.