ABD-İran hattında sert mesajlar

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutmaya devam etmesi halinde ekonomik olarak çöküşe sürükleneceğini savundu. Trump, İran’ın aslında boğazı açmak istediğini ancak “itibarını korumak” için farklı bir tutum sergilediğini öne sürdü.

Öte yandan Trump, İran’a yönelik sert tehditlerde de bulunarak, olası bir anlaşmanın ancak ağır koşullar altında mümkün olabileceğini ifade etti. İran Devrim Muhafızları ise yaptıkları açıklamada, ordunun “en üst düzey hazırlık” halinde olduğunu ve olası bir tırmanmada “yıkıcı karşılık” verebileceğini duyurdu.

Petrol piyasalarında endişe sürüyor

ABD’nin açıkladığı ateşkes uzatımına rağmen enerji piyasalarında kaygı devam ediyor. Kuzey Denizi petrolü Brent’in varil fiyatı kısa süreliğine 100 doların üzerine çıktıktan sonra 99 dolar seviyesine geriledi. Bu, günlük bazda yaklaşık yüzde 4’lük artış anlamına geliyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliğin küresel petrol arzı üzerinde risk oluşturmaya devam ettiğini belirtiyor.

Uluslararası müdahale hazırlığı

Hürmüz’de ticari gemilerin güvenliğini sağlamak amacıyla 30’dan fazla ülkenin askeri yetkilileri Londra’da bir araya geliyor. İngiltere ve Fransa öncülüğünde planlanan olası deniz misyonunun, tarafsız bir şekilde ticaret gemilerine refakat etmesi hedefleniyor. Almanya’nın da mayın temizleme ve deniz gözetimi alanlarında katkı sunabileceği ifade ediliyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ise ateşkesin uzatılmasını memnuniyetle karşılarken, olası bir anlaşmada İran’ın nükleer programının denetimi için kurumun sürece dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.

İsrail-Filistin hattında şiddet

Bölgede gerilim sadece Hürmüz ile sınırlı değil. Batı Şeria’nın kuzeyinde, Nablus yakınlarında bir Filistin köyünde çıkan yangınlarda aralarında bir çocuğun da bulunduğu sekiz kişi yaralandı. Filistin kaynakları, olayların İsrailli yerleşimcilerin araçları ateşe vermesi ve bir evi yakmaya çalışması sonucu çıktığını bildirdi.

İsrail ordusu olayla ilgili inceleme başlatıldığını duyururken, şu ana kadar gözaltı yapılmadığı bildirildi. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir daha önce benzer saldırıları “kabul edilemez” olarak nitelendirmişti. Ancak güvenlik güçlerinin yerleşimci şiddetine karşı yeterince müdahale etmediği yönündeki eleştiriler sürüyor.

Lübnan’da ateşkes ihlalleri

İsrail ile Hizbullah arasında ilan edilen ateşkese rağmen Lübnan’da da çatışmalar devam ediyor. Ülkenin doğusunda düzenlenen bir İsrail insansız hava aracı saldırısında bir kişi hayatını kaybetti, iki kişi yaralandı. Güney bölgelerinde ise topçu atışları ve yıkım rapor edildi.

Hizbullah, İsrail’in ateşkesi ihlal ettiğini öne sürerek kuzey İsrail’e roket ve İHA saldırıları düzenlediğini açıkladı. İsrail ordusu da buna karşılık füze rampalarını hedef aldığını duyurdu.

Diplomatik gerilim ve iç tartışmalar

Almanya’da ise hükümetin AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınmasına karşı çıkması tartışma yarattı. SPD’li siyasetçi Adis Ahmetović, Berlin’in bu tutumunun Avrupa’nın ortak dış politika geliştirmesini engellediğini savundu.

İran’da idam kararı

İran’da İsrail adına casusluk yaptığı gerekçesiyle bir kişi idam edildi. Yargı makamları, söz konusu kişinin gizli bilgileri İsrail istihbarat servisi Mossad’a aktardığını açıkladı.

Bölgede hem askeri hem diplomatik cephede yaşanan gelişmeler, Orta Doğu’da kırılgan ateşkesin her an daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşebileceği endişesini artırıyor.

“Avrupa’nın sesi duyulmalı. Son dönemde Avrupa çok sık konuşmadı” diyen von der Leyen, özellikle dış politikada karar alma süreçlerinin hızlandırılması gerektiğini vurguladı.

Oybirliği yerine çoğunluk önerisi

AB içinde oybirliği ilkesinin karar alma süreçlerini yavaşlattığını ifade eden von der Leyen, bu sistemde değişiklik yapılması gerektiğini dile getirdi. Avrupa Konseyi için değil ancak Dışişleri Bakanları Konseyi’nde çoğunluk oylamasına geçilmesini öneren von der Leyen, böylece daha hızlı ve etkili kararlar alınabileceğini belirtti.

“Genişleme jeopolitik bir zorunluluk”

Von der Leyen, AB’nin genişlemesinin sadece siyasi değil, aynı zamanda jeopolitik bir gereklilik olduğunu ifade etti. Avrupa kıtasının dış etkilerden korunması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, “Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmalıyız ki Rus, Türk veya Çin etkisine girmesin. Daha büyük ve jeopolitik düşünmeliyiz” dedi.

“Eski ekonomik model sona erdi”

Avrupa’nın bugüne kadar Rusya’dan ucuz enerji, Çin’den ucuz iş gücü ve ABD’den güvenlik desteğine dayalı bir model izlediğini hatırlatan von der Leyen, bu dönemin artık kapandığını söyledi. Avrupa’nın kendi güvenliğini ve ekonomik gücünü yeniden inşa etmesi gerektiğini belirten von der Leyen, “Kendimizi tamamen yeniden konumlandırmalıyız. Daha bağımsız olmalıyız” ifadelerini kullandı.

Nükleer enerji vurgusu

Enerji politikalarına da değinen von der Leyen, yenilenebilir kaynakların temel öncelik olduğunu ancak nükleer enerjinin de sistemin bir parçası olması gerektiğini söyledi. Rüzgar, güneş ve diğer temiz enerji kaynaklarının önemine dikkat çeken von der Leyen, “Yenilenebilir enerjinin yetersiz kaldığı durumlarda kullanabileceğimiz nükleer enerjiye ihtiyacımız var. Nükleer enerjiden çıkış bir hataydı” dedi.

Ayrıca enerji depolama teknolojilerinin geliştirilmesi ve nükleer atıkların güvenli şekilde bertaraf edilmesi için daha fazla araştırma yapılması gerektiğini vurguladı.

Dijital dünyada çocukların korunması

Von der Leyen, dijital alanda çocukların korunmasının da öncelikli konular arasında yer aldığını belirtti. Sosyal medya ve çevrim içi platformlara karşı daha güçlü önlemler alınması gerektiğini ifade eden von der Leyen, Avrupa genelinde ortak bir yaş doğrulama uygulamasının hayata geçirilmesi çağrısını yineledi.

“Çocuklarımızı dijital dünyada korumak bizim sorumluluğumuz. Çocukları algoritmalar değil, ebeveynler yetiştirmeli” diyen von der Leyen, bu alanda ortak Avrupa yaklaşımının şart olduğunu söyledi.

AB liderlerinin önümüzdeki günlerde enerji ve dijital güvenlik başta olmak üzere birçok başlığı ele almak üzere bir araya gelmesi bekleniyor. Von der Leyen’in açıklamaları, Birliğin önümüzdeki dönemde daha bütünleşik ve stratejik bir yön izleyebileceğine işaret ediyor.

Grevin perşembe akşamına kadar sürmesi planlanıyor. Grev kapsamında Frankfurt ve Münih başta olmak üzere Hamburg, Bremen, Stuttgart, Köln, Düsseldorf, Berlin ve Hannover havalimanlarından yapılan çok sayıda uçuşun etkilenmesi bekleniyor. Özellikle Frankfurt ve Münih merkezli seferlerde yüzlerce uçuşun iptal edileceği öngörülüyor.

Sendika, grevin gerekçesi olarak yeni toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde işverenin yeterli adım atmamasını gösterdi. UFO, çalışma saatlerinin hafifletilmesini talep ederken, Lufthansa Cityline’da çalışan yaklaşık 800 kabin görevlisi için de sosyal plan istiyor. Lufthansa’nın bu iştirakini gelecek yıl kapatmayı planladığı belirtiliyor.

Pilotlar da yeniden greve gidiyor

Kabin grevinin hemen ardından, pilotları temsil eden Pilotlar Birliği (VC) sendikası da yeni bir grev kararı aldı. Buna göre Lufthansa pilotları perşembe ve cuma günleri yeniden iş bırakacak. Ayrıca tatil havayolu Eurowings’te de perşembe günü bir günlük grev planlanıyor.

VC Başkanı Andreas Pinheiro, işveren tarafının talepler karşısında hiçbir ilerleme kaydetmediğini belirterek grev kararını savundu. Pilotlar özellikle emeklilik haklarının iyileştirilmesini talep ediyor. Sendika ayrıca çözüm için arabuluculuk süreci önerdiğini, Lufthansa’nın ise buna prensipte açık olduğunu duyurdu.

100. yıl kutlamalarına grev gölgesi

Grev dalgası, Lufthansa’nın 100. yılı dolayısıyla Frankfurt’ta düzenlenecek törenlere de gölge düşürdü. “Hangar One” ziyaretçi merkezinde yapılacak etkinliğe Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Ulaştırma Bakanı Patrick Schnieder’in katılması bekleniyor.

UFO sendikası, aynı gün şirket merkezinin bulunduğu Frankfurt Havalimanı’nda protesto düzenleme çağrısı yaptı. Sendika yetkilileri, bu etkinliğin işverenin politikalarına karşı en görünür tepki noktası olacağını ifade etti.

Taraflardan karşılıklı sert açıklamalar

Lufthansa İnsan Kaynakları Sorumlusu Michael Niggemann, sendikaların grev kararlarını sert sözlerle eleştirerek, bu eylemlerin yolcuları mağdur ettiğini ve şirketin geleceğini olumsuz etkilediğini söyledi. Niggemann, her grevin şirkete ekonomik zarar verdiğini vurguladı.

UFO tarafı ise işverenin “uzlaşmaz bir tutum” sergilediğini savunarak, çalışanların taleplerinin dikkate alınmadığını ifade etti.

On binlerce yolcu etkilendi

Hafta başında gerçekleşen pilot grevi sırasında yalnızca Frankfurt Havalimanı’nda yaklaşık 1.100 uçuş iptal edilirken, 50 bin civarında yolcu seyahat planlarını değiştirmek zorunda kaldı. Yeni grevlerle birlikte bu sayının daha da artabileceği belirtiliyor.

Lufthansa’daki ardı ardına gelen grev kararları, toplu sözleşme görüşmelerinde gerilimin sürdüğünü gösterirken, önümüzdeki günlerde uçuşlarda yeni iptal ve gecikmelerin yaşanabileceği ifade ediliyor.

Ateşkes açıklamasına rağmen Ukrayna saldırdı

Rusya Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Ukrayna’nın düzenlediği saldırılarda 151 SİHA’nın düşürüldüğü bildirildi. Saldırıların özellikle Volgograd ve Rostov bölgelerinde yoğunlaştığı belirtildi. Rusya Federal Havacılık Kurumu Rossaviatsiya ise 25’ten fazla havalimanında uçuş kısıtlamaları uygulandığını duyurdu.

Ukrayna Hava Kuvvetleri de Rusya’nın gece boyunca 128 SİHA ile saldırı düzenlediğini, bunlardan 113’ünün imha edildiğini açıkladı. Sabah saatlerinde başkent Kiev dahil olmak üzere birçok bölgede patlamalar meydana geldiği bildirildi.

Rusya'nın enerji altyapısı hedef alındı

Saldırıların öne çıkan başlıklarından biri de Rusya’nın enerji altyapısına yönelik Ukrayna saldırıları oldu. Krasnodar bölgesindeki Krymsk yakınlarında bulunan “Krymskaya” pompa istasyonunda patlama ve yangın meydana geldiği bildirildi. Ukrayna kaynaklarına göre saldırı sonrası bölgede elektrik kesintileri yaşandı.

Söz konusu tesisin, Rusya’nın petrol ve petrol ürünlerini Karadeniz üzerinden ihraç ettiği Novorossiysk limanı ile bağlantılı önemli bir dağıtım noktası olduğu ifade ediliyor. Bu nedenle saldırının Rusya’nın enerji ihracatını hedef aldığı değerlendiriliyor.

Bölgedeki yetkililer saldırıyı doğrularken, olayda bir sivilin hayatını kaybettiğini açıkladı. Ancak tesisin doğrudan hedef alındığına ilişkin net bir teyit paylaşılmadı.

Uzmanlara göre, ateşkes ilanına rağmen tarafların özellikle enerji altyapılarını hedef almaya devam etmesi, savaşın ekonomik boyutunun da giderek derinleştiğini gösteriyor.

Kaynaklar: TASS, Reuters, New York Times, The Kyiv Independent, Ukrainska Pravda, Kyiv Post, Militarnyi

Pilotun akıbetine ilişkin farklı bilgiler bulunurken, bazı kaynaklar sağ olarak ele geçirilmiş olabileceğini ileri sürdü.

Tesnim’e konuşan kaynaklara dayandırılan haberde, ABD’nin pilotu tahliye etmek için girişimde bulunduğu da iddia edildi. Bu kapsamda, İran sınırına yakın bölgede ABD’ye ait helikopterlerin uçuş yaptığı öne sürüldü. İranlı kaynaklar ayrıca, bölgede pilotu aramak üzere ABD’ye ait savaş uçakları ve insansız hava araçlarının da faaliyet gösterdiğini ileri sürdü.

Öte yandan İran Devrim Muhafızları, düşürülen uçağın gelişmiş bir hava savunma sistemiyle vurulduğunu savundu. Açıklamada, bunun son dönemde düşürülen ikinci ABD uçağı olduğu iddia edildi. Ancak ABD tarafından bu iddialara ilişkin herhangi bir doğrulama yapılmadı.

İran basınında yayımlanan enkaz görüntülerini inceleyen bazı uzmanlar, düşen uçağın F-15E tipi olabileceğini belirtirken, bazı analizlerde F-35 ihtimali de dile getirildi. Uçağın İngiltere’deki Lakenheath Üssü’nden bölgeye sevk edildiği ve ABD Avrupa Komutanlığı’na bağlı bir filoya ait olduğu da iddialar arasında yer aldı.

ABD’ye ait savaş uçağının düşürüldüğüne ilişkin iddialar sürerken, uluslararası basında yer alan yeni bilgilere göre mürettebattan bir kişinin kurtarıldığı öne sürüldü. Amerikan medyası, CBS ve Axios’a konuşan kaynaklara dayandırılan haberlerde, özel kuvvetlerin operasyonuyla bir mürettebat üyesinin güvenli şekilde tahliye edildiği belirtildi. İkinci mürettebat üyesini arama çalışmalarının ise sürdüğü aktarıldı.

New York Times vr Wall Street Journal'ın aktardığı bilgilere göre düşürülen uçağın F-15E tipi olduğu ifade edilirken, bu modelde bir pilot ve bir silah sistemleri subayı bulunuyor. İran ise uçağın F-35 tipi olduğunu savunmaya devam ediyor.

Bölgede gerilim tırmanıyor

Öte yandan bölgede askeri gerilim giderek artıyor. ABD ve İsrail’in son haftalarda İran’daki askeri hedeflere yönelik saldırılar düzenlediği, buna karşılık İran’ın da bölgedeki unsurlara yönelik operasyonlarını sürdürdüğü belirtiliyor.

ABD istihbaratına dayandırılan değerlendirmelere göre, İran’ın füze rampalarının yaklaşık yarısı halen aktif durumda bulunuyor. Ayrıca ülkenin envanterinde binlerce kamikaze insansız hava aracının olduğu ifade ediliyor.

Körfez’de saldırılar ve risk büyüyor

Bölgedeki gelişmeler sadece İran’la sınırlı kalmadı. Kuveyt’te Mina el-Ahmadi petrol rafinerisinin insansız hava araçlarıyla hedef alındığı, tesisin bazı bölümlerinde yangın çıktığı bildirildi. Olayda can kaybı yaşanmadığı açıklandı.

Uluslararası hukuk uzmanlarından ABD'ye "savaş suçu" uyarısı

ABD’nin İran’a yönelik saldırıları uluslararası hukuk açısından da tartışma yaratıyor. ABD’li 100’den fazla uluslararası hukuk uzmanı tarafından kaleme alınan bir açık mektupta, söz konusu saldırıların “olası savaş suçu” teşkil edebileceği uyarısı yapıldı. Mektupta, ABD yönetiminin açıklamaları ve askeri operasyonlarının uluslararası insancıl hukuk açısından ciddi endişeler doğurduğu ifade edildi.

Hürmüz Boğazı gündemde

Bölgedeki gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nın güvenliği de yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin, boğazdaki deniz trafiğinin güvenliğini sağlamak amacıyla askeri önlemleri de içeren bir tasarıyı görüşmesi bekleniyor.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ise, çatışmaların sona ermesi ve gerekli hukuki zeminin oluşması halinde Almanya’nın da bölgedeki deniz yollarının güvenliğine katkı sunabileceğini açıkladı.

Trump: "Tahran bir daha asla nükleer silaha sahip olamayacak”

ABD Başkanı, İran’da “rejim değişikliğinin zaten gerçekleştiğini” öne sürerek, ülkede artık “daha makul ve daha az radikal” bir yönetimin bulunduğunu iddia etti. Trump ayrıca, ABD’nin temel hedefinin İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemek olduğunu belirterek, “Bu hedefe ulaştık. Tahran bir daha asla nükleer silaha sahip olamayacak” ifadelerini kullandı.

Trump, ABD’nin Hürmüz Boğazı ile ilgili bir sorumluluğu olmadığını da vurgulayarak, petrol ve doğal gaz almak isteyen ülkelerin bu geçişi kendi imkânlarıyla sağlaması gerektiğini söyledi.

Öte yandan ABD yönetimi, askeri operasyonların birkaç hafta içinde tamamlanabileceğini yinelerken, sürecin bir anlaşmaya bağlı olmadığını ifade etti. Trump, “Belki iki hafta, belki birkaç gün daha uzun sürebilir. Ama işi bitireceğiz” dedi. ABD Başkanı, İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde zayıflatıldığını savunarak, “Eğer uzun süre nükleer silah geliştiremeyecek hale geldiklerini düşünürsek, çekileceğiz” şeklinde konuştu.

Bölgede gerilim sürerken, İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırıları dikkat çekti. İran’ın insansız hava araçlarıyla Kuveyt Uluslararası Havalimanı çevresini hedef aldığı ve yakıt tanklarında yangına yol açtığı bildirildi. Ayrıca Bahreyn, Suudi Arabistan ve Katar çevresinde de çeşitli saldırı ve güvenlik olayları yaşandığı aktarıldı. Katar açıklarında bir tankerin “bilinmeyen bir mühimmatla” vurulduğu, ancak mürettebatın zarar görmediği belirtildi.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi: ABD'ye güvenimiz yok

İran cephesinden ise temkinli mesajlar geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile müzakerelere ilişkin henüz bir karar alınmadığını belirterek, “ABD ile görüşmelerin sonuç vereceğine dair hiçbir güvenimiz yok” dedi. İran tarafı, yalnızca bölgedeki tüm saldırıların tamamen durdurulması halinde bir çözümü değerlendireceklerini ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan ise savaşın sona ermesi için bazı şartlar öne sürdü. Pezeşkiyan, saldırıların tekrarlanmayacağına dair garanti verilmesi, maddi zararların karşılanması ve sorumluların belirlenmesi gerektiğini dile getirdi.

ABD Savaş Bakanı Hegseth: İran'da 11 binden fazla hedef vuruldu

ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, önümüzdeki günlerin kritik olacağını belirtirken, kara birliklerinin kullanılması ihtimalini de tamamen dışlamadı. ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine ise Şubat ayından bu yana 11 binden fazla hedefin vurulduğunu açıkladı.

İngiltere de bölgedeki askeri varlığını artırdı. Savunma Bakanı John Healey, Birleşik Krallık’ın Körfez’e ek hava savunma sistemleri ve asker gönderdiğini duyurdu. Öte yandan Trump, Fransa’nın İsrail’e yönelik bazı askeri uçuşlara izin vermediğini öne sürerek Fransa’yı sert sözlerle eleştirdi.

Yaklaşık bir ayı geride bırakan çatışmalarda, ABD yönetimi askeri hedeflerine büyük ölçüde ulaşıldığını savunurken, sahadaki gerilim ve karşılıklı açıklamalar savaşın seyrine ilişkin belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran’ın boğazı açmaması halinde ABD’nin İran’daki enerji tesislerini hedef alacağını duyurdu.

Açıklamanın Cumartesi günü saat 20.44’te (yerel saat) yapıldığı, 48 saatlik sürenin ise Salı günü saat 01.44’te (TSİ) dolacağı belirtildi. Trump, bu sürenin sonunda ilk hedefin İran’ın en büyük enerji santrali olacağını ifade etti.

Trump: İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog “yalancı” ve “zavallı biri”

Öte yandan Trump’ın, İsrail’de aşırı sağcı bir televizyon kanalında çalışan gazeteciyle yaptığı telefon görüşmesinde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’u “yalancı” ve “zavallı biri” olarak nitelendirdiği aktarıldı.

İsrail: Çatışmalar haftalar sürebilir

İsrail ordusu ise İran ve Hizbullah’a karşı yürütülen çatışmaların haftalarca sürebileceğini açıkladı. Bir askeri sözcü, İran’dan fırlatılan füzelerin yüzde 90’ından fazlasının engellendiğini, ancak hava savunma sistemlerinin tam koruma sağlayamadığını belirtti.

Cumartesi akşamı Arad ve Dimona kentlerine isabet eden İran füzeleri sonucu 160’tan fazla kişinin yaralandığı bildirildi. İsrail ordusu, bazı füzelerin neden engellenemediğine ilişkin inceleme başlatıldığını duyurdu.

Pahlavi’den Trump’a çağrı: “İran korunmalı”

İran muhalefetinin önde gelen isimlerinden, son Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi, Trump’a Hürmüz Boğazı konusunda verdiği ültimatomu yeniden değerlendirme çağrısı yaptı. Pehlevi, İran’daki rejimin hedef alınması gerektiğini ancak sivil altyapının korunmasının zorunlu olduğunu vurguladı.

“Rejim dağıtılmalı, ancak İran korunmalı” diyen Pehlevi, sivil altyapının ülkenin geleceği açısından kritik önemde olduğunu ifade etti.

IAEA: “Müzakereler kaçınılmaz”

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Grossi ise artan gerilime rağmen diplomasi çağrısı yaptı. Grossi, İran’ın nükleer programının saldırılarla geriletildiğini ancak tamamen ortadan kaldırılamayacağını belirterek, “Bu bilgi bombalanarak yok edilemez. Bu nedenle müzakere masasına dönmek zorundayız” dedi.

Grossi, hem Washington hem de Tahran ile temasların sürdüğünü ve yeniden görüşmelerin mümkün olabileceğini ifade etti.

NATO: İran Avrupa’yı vurabilecek kapasiteye yaklaşıyor

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran’ın uzun menzilli füze kapasitesine ilişkin endişe verici açıklamalarda bulundu. Rutte, İran’ın Avrupa’yı vurabilecek kapasiteye “çok yakın” olduğunu söyledi.

İngiliz askeri üssü Diego Garcia’ya yönelik saldırının İran tarafından gerçekleştirildiğine dair iddiaların araştırıldığını belirten Rutte, bu saldırının doğrulanması halinde İran’ın halihazırda bu kapasiteye sahip olduğunun anlaşılacağını ifade etti.

Netanyahu’dan uluslararası çağrı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise diğer ülkelere İran’a karşı yürütülen askeri mücadeleye katılma çağrısı yaptı. Netanyahu, İran’ın artık Avrupa’yı hedef alabilecek kapasiteye ulaştığını savundu.

Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının küresel ekonomiye yönelik bir tehdit olduğunu belirten Netanyahu, Tahran yönetimini “dünyaya şantaj yapmakla” suçladı.

Lübnan’dan ‘kara harekâtı’ uyarısı

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, İsrail’in güney Lübnan’daki saldırılarının genişlemesinden endişe duyduklarını açıkladı. Aoun, özellikle köprülerin hedef alınmasını “tehlikeli bir tırmanış” ve olası bir kara harekâtının habercisi olarak değerlendirdi.

İsrail ordusu ise güney Lübnan’da Hizbullah’a ait “terör altyapısını” hedef alan yeni hava saldırıları düzenlediğini duyurdu. Aoun, saldırıların Lübnan’ın egemenliğine açık bir ihlal olduğunu vurguladı.

Bölgedeki gelişmeler, askeri çatışmaların daha geniş bir alana yayılabileceği ve diplomatik çözüm ihtiyacının her zamankinden daha acil hale geldiği yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

Kararın, İsviçre’nin tarafsızlık politikası çerçevesinde alındığı belirtilse de, mevcut sözleşmelerin akıbeti belirsizliğini koruyor. İsviçre basınına yansıyan bilgilere göre, hükümetin yalnızca yeni başvuruları değil, hâlihazırda onaylanmış ihracat izinlerini de askıya alma veya iptal etme yetkisi bulunuyor.

Özellikle savunma sanayii temsilcileri, kararın ekonomik sonuçlarına dikkat çekiyor. Neuchâtel kantonunda faaliyet gösteren ve savaş uçakları için kablolama sistemleri üreten bir şirketin yöneticisi, ABD ile yürütülen büyük ölçekli projelerin riske girdiğini belirtti. Şirketin, 100’den fazla F-35 savaş uçağı için üretim planladığı ve bu iş birliği için üç yıldır hazırlık yaptığı ifade ediliyor.

Sektör temsilcileri, hükümetten daha net ve öngörülebilir bir politika talep ediyor. Belirsizliğin uzun vadede yatırımları ve istihdamı olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunan üreticiler, İsviçre’nin ya savunma sanayiine açık destek vermesi ya da bu alandan tamamen çekilmesi gerektiğini savunuyor. Aksi halde bazı firmaların üretimlerini yurt dışına kaydırabileceği belirtiliyor.

Öte yandan uluslararası hukuk uzmanları, hükümetin kararını hukuki açıdan kaçınılmaz olarak değerlendiriyor. Tarafsızlık hukukuna göre, bir ülkenin çatışmanın taraflarına askeri destek sağlamaması gerektiği, bunun da silah ihracatını doğrudan kapsadığı ifade ediliyor.

İsviçre hükümeti daha önce de ABD’ye yönelik askeri uçuşlara hava sahasını kapatma kararı almıştı. Son gelişmeyle birlikte, ülkenin tarafsızlık politikasının kapsamı yeniden gündemin üst sıralarına taşınırken, Bern’in önümüzdeki dönemde nasıl bir denge politikası izleyeceği merak konusu olmaya devam ediyor.

CNN’e konuşan iki kaynağa göre, uçağın İran hava savunma sistemleri tarafından vurulmuş olabileceği değerlendiriliyor. Bu iddianın doğrulanması halinde, savaşın başlamasından bu yana İran’ın ilk kez bir ABD’ye ait gelişmiş savaş uçağını vurduğu anlamına gelecek. F-35’ler, radar tarafından tespit edilmesi zor olan en modern savaş uçakları arasında yer alıyor.

Bir F-35 savaş uçağının maliyetinin 100 milyon doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik sert açıklamalarını sürdürdü. Trump, İran’ın Katar’daki enerji tesislerine yönelik saldırılarını devam ettirmesi halinde, İran’daki Güney Pars doğalgaz sahasına “eşi görülmemiş güçte” bir saldırı düzenleneceğini söyledi. ABD’nin söz konusu saldırıdan önceden haberdar olmadığını savunan Trump’ın bu açıklaması, Amerikan medyasındaki bazı haberlerle çelişti.

Trump ayrıca, İran’a yönelik kara harekâtı planı olmadığını ifade ederken, stratejik öneme sahip Harg Adası için “İstersek her an alabiliriz” diyerek dikkat çeken bir çıkış yaptı.

Uluslararası alanda da gerilim büyüyor. Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Hollanda ve Japonya’dan oluşan altı ülke, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik sistematik saldırılarına sessiz kalırken, İran’a Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıları derhal durdurma çağrısı yaptı.

Ortak açıklamada, İran’ın gemilere yönelik saldırıları, mayınlama faaliyetleri ve boğazı fiilen kapatma girişimlerinin küresel enerji arzını ve uluslararası güvenliği tehdit ettiği vurgulandı.

Avrupalı ülkeler, ticari gemiler için güvenli geçişin sağlanmasına katkı sunmaya hazır olduklarını da duyurdu.

Savaşın ekonomik etkileri de hissedilmeye devam ediyor. İran’ın Körfez’de enerji altyapılarını hedef alması ve Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle petrol ve doğalgaz fiyatlarında dalgalanmalar sürerken, Avrupa Merkez Bankası (ECB) enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Bölgede askeri hareketlilik de dikkat çekiyor. Yunanistan’a ait bir Patriot hava savunma sistemi, Suudi Arabistan’a yönelen iki İran füzesini düşürdü. İran ise Körfez ülkelerine yönelik yeni saldırılar düzenleyebileceği uyarısında bulundu.

Öte yandan savaşın dolaylı etkileri küresel ticareti de etkilemeye başladı. Japonya’dan Dubai’ye gönderilen binlerce lüks aracın, güvenlik riski nedeniyle Kenya’da bekletildiği bildirildi.

Tüm bu gelişmeler, ABD ve İran arasındaki çatışmanın yalnızca askeri değil, ekonomik ve jeopolitik boyutlarıyla da giderek daha geniş bir alana yayıldığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, özellikle enerji hatları ve kritik altyapıların hedef alınmasının, krizin küresel ölçekte daha ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

İsrail’in saldırılarında, İran tarafındaki gaz tankları ve rafineri altyapısının zarar gördüğü bildirildi. Bu gelişmenin ardından İran, Katar’daki Ras Laffan Sanayi Bölgesi’nde bulunan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesislerini hedef aldı. Katar Energy, saldırılarda tesislerin ciddi hasar gördüğünü açıklarken, yangınların kontrol altına alındığı ve can kaybı yaşanmadığı bildirildi.

Katar yönetimi saldırıyı “tüm kırmızı çizgilerin aşılması” olarak nitelendirirken, İranlı diplomatik temsilcilerin ülkeden sınır dışı edildiği duyuruldu. Birleşik Arap Emirlikleri de yaşananları “ciddi bir tırmanış” olarak değerlendirdi.

Bölgedeki gerilim yalnızca Katar’la sınırlı kalmadı. Suudi Arabistan’daki iki rafinerinin de saldırılardan etkilendiği aktarılırken, Abu Dabi’de bir petrol ve gaz tesisinde füze saldırısı sonrası güvenlik gerekçesiyle faaliyetlerin durdurulduğu bildirildi.

Yaşanan gelişmelerin ardından küresel enerji arzına ilişkin endişeler derinleşti. Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma ve enerji altyapılarına yönelik saldırılar, piyasaları baskı altına alırken petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti. Uzmanlar, üretim ve işleme tesislerinde oluşan hasarın giderilmesinin aylar hatta yıllar sürebileceğine dikkat çekiyor.

ABD Başkanı Donald Trump da gerilimin tırmanması üzerine İran’a yeni bir uyarıda bulundu. İsrail'e ses çıkarmayan Trump, İran’ın Katar’daki enerji tesislerine yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde Güney Pars doğalgaz sahasına “daha önce görülmemiş güçte” bir saldırı düzenleneceğini söyledi. Trump ayrıca ABD’nin İsrail’in Güney Pars’a yönelik saldırısından önceden haberdar olmadığını savundu.

Ancak ABD basınına konuşan İsrailli yetkililer, söz konusu operasyonun Washington ile koordinasyon içinde gerçekleştirildiğini öne sürdü. Trump ise İsrail’in saldırıyı “bölgedeki gelişmelere duyduğu öfke nedeniyle” gerçekleştirdiğini ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise yaptığı açıklamada, bölgedeki saldırıların kontrolsüz bir tırmanmaya yol açabileceği uyarısında bulunarak, gelişmelerin küresel sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.

Güney Pars sahası, İran’ın doğalgaz üretiminin yaklaşık yüzde 70’ini karşılaması nedeniyle ülkenin enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip. Aynı zamanda Katar’ın küresel LNG pazarındaki kilit rolü nedeniyle sahada yaşanacak herhangi bir kriz, dünya enerji arzını doğrudan etkileyebilecek nitelik taşıyor.

Trump, “Boğazdan faydalananların, orada kötü bir şey olmamasını sağlamaya yardımcı olmaları son derece uygundur” dedi. NATO’dan beklediği desteğin gelmemesi halinde bunun ittifakın geleceği açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirten Trump, “Eğer yanıt gelmezse ya da olumsuz yanıt gelirse bunun NATO’nun geleceği için çok kötü olacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

NATO’ya askeri destek çağrısı

ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol taşımacılığının güvenliği için NATO ülkelerinin askeri katkı sağlaması gerektiğini söyledi. Trump, özellikle Avrupa ülkelerinin ABD’den daha fazla mayın tarama gemisine sahip olduğunu belirterek bu gemilerin bölgeye gönderilmesi gerektiğini ifade etti.

Ne tür bir yardım beklediğinin sorulması üzerine ise Trump, “Ne gerekiyorsa” yanıtını verdi.

Trump ayrıca bazı ülkelerin boğazın açık tutulması için savaş gemileri göndermesini istediğini de belirtti. Air Force One uçağında gazetecilere konuşan Trump, yaklaşık yedi ülkeyle bu konuda temas kurduğunu söyledi ancak hangi ülkelerin söz konusu olduğunu açıklamadı.

ABD’nin bu deniz yoluna doğrudan bağımlı olmadığını öne süren Trump, “Bu ülkelerin gelip kendi bölgelerini korumalarını istiyorum çünkü bu onların bölgesi” dedi.

İngiltere’ye eleştiri

Trump, özellikle İngiltere’nin tutumundan rahatsız olduğunu da dile getirdi.

İngiltere’nin ABD’nin en eski ve en önemli müttefiklerinden biri olarak görüldüğünü belirten Trump, “İngiltere, en büyük müttefik olarak görülebilir, en eski müttefik vb. Ama gelmelerini istediğimde gelmek istemediler” ifadelerini kullandı.

Avustralya ve Japonya’nın ise söz konusu misyona katılmayı şimdiden reddettiği bildirildi.

Çin’e de çağrı

Trump, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğine Çin’in de katkı sağlaması gerektiğini söyledi. Çin’in petrolünün büyük bölümünü bu boğaz üzerinden aldığını belirten Trump, “Bence Çin de yardım etmeli çünkü Çin petrolünün yüzde 90’ını bu boğazdan alıyor” dedi.

ABD Başkanı, ay sonunda Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile planlanan zirve öncesinde Pekin’in bu konuda adım atmasını beklediğini ifade etti. Trump, gerekli görmesi halinde Çin ziyaretini erteleyebileceğini de söyledi.

İran’a yeni saldırı mesajı

Trump, ABD ve İsrail’in İran’ın askeri kapasitesini kısa sürede büyük ölçüde zayıflattığını savundu. Bu nedenle müttefik ülkelerin Körfez’e askeri unsurlar göndermesi durumunda karşılaşacakları riskin düşük olacağını belirtti.

ABD’nin İran’ın Hark Adası’na yeni saldırılar düzenlemeye hazır olduğunu söyleyen Trump, petrol altyapısının da hedef alınabileceğini ifade etti.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nda “biraz sorun çıkarmaktan başka seçeneği kalmadığını” öne süren Trump, bölgedeki tehditlerin yakından izlendiğini söyledi.

Hürmüz’de gerilim tırmanıyor

İran Devrim Muhafızları’nın boğaz çevresinde askeri faaliyetlerini artırdığı belirtilirken, sivil gemilerin İran kıyılarından atılabilecek füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alınabileceği ifade ediliyor. Ayrıca İran’ın deniz mayınları döşeyebileceği de değerlendiriliyor.

Son gelişmeler enerji piyasalarında da dalgalanmaya yol açtı. Petrol ve doğal gaz fiyatları yükselirken, küresel enerji arzına ilişkin endişeler arttı.

Dubai yakınlarında saldırı

Öte yandan İran’ın gece saatlerinde Dubai’de uluslararası havalimanı çevresini de hedef aldığı bildirildi. Yetkililerin verdiği bilgiye göre bir yakıt tankında yangın çıktı. Yangın kısa sürede kontrol altına alınırken olayda yaralanan olmadı.

Dubai Uluslararası Havalimanı’nda uçuşlar güvenlik gerekçesiyle geçici olarak durduruldu. Yetkililer bunun “yolcu ve çalışanların güvenliğini sağlamak amacıyla alınmış bir önlem” olduğunu açıkladı.

İran’ın Hint gaz tankerleri “Shivalik” ve “Nanda Devi” için geçiş izni verdiği bildirildi. Hindistan hükümetine göre iki tanker de yaklaşık 92 bin ton sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) taşıyordu.

İran kıyıları açıklarında bulunan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan ve Asya’ya giden deniz ticareti için kritik öneme sahip bir geçit. Ancak savaş nedeniyle bölgedeki deniz trafiği neredeyse tamamen durma noktasına geldi.

ABD’den uluslararası deniz gücü çağrısı

ABD Başkanı Donald Trump, ticaret gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli şekilde geçebilmesi için birçok ülkenin askeri destek sağlayacağını söyledi.

Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, “İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bloke etme girişiminden etkilenen birçok ülke ABD ile birlikte savaş gemileri göndererek boğazın açık ve güvenli kalmasını sağlayacak” dedi.

Trump, özellikle Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin de bu misyona katılmasını umduğunu belirtti. Planların ayrıntıları henüz netleşmezken, ABD donanmasının tankerleri kısa süre içinde eskort etmeye başlayacağını ifade etti.

G7 ülkeleri de geçtiğimiz günlerde petrol tankerleri ve ticaret gemilerinin savaş gemileri tarafından korunmasına yönelik bir görev gücü oluşturulmasını tartışmıştı. G7 içinde ABD, Almanya, Japonya, Kanada, Fransa, Birleşik Krallık ve İtalya yer alıyor.

Almanya askeri göreve mesafeli

Almanya ise şu aşamada askeri bir deniz görevine katılmaya sıcak bakmıyor.

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, ülkesinin Hürmüz Boğazı’nda askeri koruma görevine katılmasının şu anda gündemde olmadığını söyledi. Merz, “Biz bu savaşın parçası değiliz ve olmak da istemiyoruz. Tüm çabamız savaşın sona erdirilmesine yöneliktir” dedi.

Ancak Alman Armatörler Birliği (VDR), hükümetin bu tutumunu eleştirdi. Birlik, uluslararası girişimlerin desteklenmesi ve gemilerin güvenliği için tüm seçeneklerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

İran’dan ABD şirketlerine tehdit

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ülkesinin enerji altyapısının hedef alınması durumunda bölgede faaliyet gösteren Amerikan şirketlerine saldırabileceklerini söyledi.

Devlet medyasına konuşan Arakçi, İran’ın saldırılarda yerleşim alanlarını hedef almamaya özen göstereceğini de ifade etti.

ABD ordusu: Harg Adası’nda 90’dan fazla hedef vuruldu

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Amerikan güçlerinin İran’ın Harg Adası’nda 90’dan fazla askeri hedefe saldırı düzenlediğini açıkladı.

Açıklamaya göre operasyonlarda deniz mayını depoları, füze sığınakları ve çeşitli askeri tesisler imha edildi. ABD, saldırılarda petrol altyapısının hedef alınmadığını duyurdu.

İsrail: “Savaşın belirleyici aşamasına girildi”

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İran ile yaşanan çatışmanın “belirleyici bir aşamaya” girdiğini söyledi.

Katz, İsrail hava kuvvetlerinin Tahran başta olmak üzere İran genelinde yoğun saldırılarını sürdürdüğünü belirtti. İran halkına da çağrıda bulunan Katz, “Bu terör rejimini sona erdirebilecek olan yalnızca İran halkıdır” dedi.

İsrail’e yeni füze saldırısı

İran’ın İsrail’e düzenlediği yeni füze saldırılarında Eilat kentinde iki kişi yaralandı.

İsrail medyasına göre 12 yaşındaki bir çocuk orta derecede, 39 yaşındaki bir erkek ise hafif yaralandı. Dört kişi de panik ve şok nedeniyle tedavi gördü.

Kızıldeniz kıyısındaki turistik Eilat kentinde savaşın başlangıcından bu yana ülkenin kuzeyi ve merkezi kadar yoğun saldırılar yaşanmamıştı. Ancak cumartesi günü kentte iki kez füze alarmı verildi.

Lübnan’da sağlık çalışanları öldürüldü

Öte yandan Lübnan’ın güneyinde İsrail’in düzenlediği bir hava saldırısında en az 12 sağlık çalışanı hayatını kaybetti.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırının Burdsch Kalauijeh köyünde bir sağlık merkezine yakın bölgede gerçekleştiğini ve ölenlerin doktor, hemşire ve sağlık görevlileri olduğunu açıkladı.

Bakanlık, saldırının uluslararası hukukun sağlık personelini koruyan hükümleriyle çeliştiğini belirtti. İsrail ordusu ise olayın incelendiğini bildirdi.

İran’ın “en değerli varlıklarından biri” olarak nitelediği Hark Adası’ndaki tüm askeri hedeflerin yok edildiğini belirten Trump, “ahlaki nedenlerle” adadaki petrol altyapısını hedef almamayı tercih ettiğini ifade etti.

ABD Başkanı, İran ya da başka bir ülkenin Hürmüz Boğazı’ndan gemilerin serbest ve güvenli geçişini engellemesi halinde bu kararını yeniden gözden geçireceği uyarısında bulundu.

İran’a bağlı Fars Haber Ajansı ise saldırılarda petrol altyapısının zarar görmediğini duyurdu. Haberde, ABD güçlerinin adadaki askeri savunma noktalarıyla birlikte Joshen Deniz Üssü’nü, havaalanı kontrol kulesini ve bir helikopter hangarını hedef aldığı belirtildi. Saldırılar sırasında adada 15’ten fazla patlama meydana geldiği ve yoğun duman yükseldiği aktarıldı.

İran devlet medyası ise Tahran’daki Hatem el-Enbiya askeri komutanlığına dayandırdığı haberinde, petrol ve enerji altyapısına yönelik bir saldırı olması halinde misilleme yapılacağı uyarısında bulundu. Açıklamada, İran’ın enerji tesislerine yönelik bir saldırı durumunda ABD ile bağlantılı petrol şirketlerinin bölgedeki tesislerinin hedef alınabileceği ifade edildi.

Hürmüz Boğazı fiilen kapalı

İran ile ABD ve İsrail arasında 14 gündür devam eden savaşın ardından Hürmüz Boğazı fiilen kapandı. Bu gelişme küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı.

Hark Adası stratejik açıdan büyük önem taşıyor. İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı bu ada üzerinden gerçekleştiriliyor. Aynı zamanda Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak görülüyor.

Savaşın başlamasından bu yana ABD ve İsrail’in yaklaşık 15 bin hedefi vurduğu bildirildi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’e göre saldırılarda şimdiye kadar yaklaşık 2 bin 600 kişi hayatını kaybetti; ölenlerin büyük kısmı İran’da bulunuyor.

ABD bölgeye askeri yığınak yapıyor

Pentagon’un Orta Doğu’daki askeri varlığını artırdığı da bildirildi. Medya raporlarına göre Japonya’da konuşlu amfibi hücum gemisi USS Tripoli ve beraberindeki deniz piyadeleri bölgeye doğru yola çıktı.

Axios’un ABD’li üst düzey bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre bölgeye binlerce deniz piyadesi, ek savaş gemileri ve F-35 savaş uçakları gönderiliyor. Bu takviyenin, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın İran ile savaşta daha fazla askeri seçenek talep etmesi üzerine gerçekleştirildiği ifade edildi.

Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği’ne roket

Irak’ın başkenti Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği yerleşkesine de sabah saatlerinde bir roket isabet etti. Associated Press’in iki Iraklı güvenlik yetkilisine dayandırdığı habere göre roket, elçilik kompleksindeki bir helikopter pistini vurdu. Olay sonrası bölgede yoğun duman yükseldiği bildirildi.

Lübnan’da saldırı: sağlık çalışanları öldü

İsrail’in Güney Lübnan’daki bir sağlık merkezine düzenlediği saldırıda en az 12 sağlık çalışanının hayatını kaybettiği açıklandı. Lübnan Sağlık Bakanlığı’na dayandırılan bilgilere göre Borj Qalaouiya kentindeki saldırıda ölü sayısının artabileceği ve enkaz altında kayıpların arandığı belirtildi.

ABD-İsrail saldırılarının ardından İran’a yakın Hizbullah’ın İsrail’e roket atmaya başlamasıyla Lübnan’daki çatışmalar da yoğunlaştı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, “dayanışma ziyareti” kapsamında Beyrut’a giderek Lübnan halkının bu savaşı seçmediğini ve çatışmanın içine çekildiğini söyledi. BM’ye göre ülkede yüz binlerce kişi yerinden edildi.

Küresel ekonomi etkileniyor

Savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki kriz küresel ticareti de etkilemeye başladı. Freightos verilerine göre Güney Asya ile Avrupa arasındaki hava kargo fiyatları savaşın başlamasından bu yana yüzde 70’e kadar arttı.

Uzmanlara göre 100’den fazla konteyner gemisi Hürmüz Boğazı’nda bekliyor. Şirketlerin daha pahalı olan hava taşımacılığına yönelmesi maliyetleri artırıyor. Aynı zamanda kerosen fiyatlarının da savaşın başlamasından bu yana iki katına çıktığı belirtiliyor.

Kuzey Amerika’da gübre krizi

Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler ABD ve Kanada’da gübre tedarikini de etkiledi. Sektör temsilcilerine göre ABD’li çiftçiler ilkbahar ekimi için gerekli gübrenin yaklaşık yüzde 25’inden yoksun.

Fiyatların savaşın başlamasından bu yana üçte birden fazla arttığı belirtilirken uzmanlar, krizin 2026 hasadını da etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Washington’dan İran liderliği için ödül

ABD Dışişleri Bakanlığı, İran liderliği hakkında bilgi sağlayanlara 10 milyon dolara kadar ödül verileceğini duyurdu. Aranan isimler arasında İran’ın yeni devlet başkanı olarak görülen Mücteba Hamaney de bulunuyor.

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, 28 Şubat’ta ABD-İsrail saldırılarının başlangıcında öldürülmüştü.

Almanya’dan savaşın sonu için plan çağrısı

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ABD ve İsrail’den İran ile savaşın nasıl sona erdirileceğine dair net bir strateji talep etti. Norveç’te düzenlenen NATO tatbikatı sırasında konuşan Merz, “Sonsuz bir savaş istemiyoruz” dedi.

Merz, İran’ın nükleer ve balistik füze programını sonlandırması gerektiğini belirtirken, ülkenin bölgedeki militan gruplara verdiği desteğin de sona ermesi gerektiğini ifade etti.

Habere göre, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının başlamasından kısa süre sonra Ukraynalı bir gizli operasyon ekibi, ABD’li yetkililerle bir araya gelerek boru hatlarını havaya uçurma planını detaylarıyla anlattı. “Operation Diameter” (Çap Operasyonu) kod adı verilen plan kapsamında sabotajın teknik ayrıntıları, kullanılacak güzergâhlar, gemiler, patlayıcılar ve uygun dalgıçların seçimi gibi konular haftalar süren görüşmelerde ele alındı.

Der Spiegel’in aktardığına göre, ABD’li yetkililer başlangıçta fikre açık yaklaştı ve planlama sürecine olumlu geri bildirim verdi. Ukraynalı yetkililer, ABD’nin operasyona mali destek sağlayabileceği ya da en azından finansman konusunda yardımcı olabileceği izlenimine kapıldı.

ABD yaz aylarında geri adım attı

Ancak Haziran 2022’de ABD’nin plandan uzaklaştığı öne sürüldü. Hollanda Askerî İstihbarat Servisi’nin (MIVD) hazırlıklardan haberdar olduğu ve hem CIA’yı hem de Almanya Federal İstihbarat Teşkilatı’nı (BND) uyardığı belirtildi. Bunun üzerine ABD’nin Ukraynalı yetkilileri, hatta doğrudan Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi’ni operasyona karşı uyardığı ifade edildi.

Habere göre bu uyarılara rağmen sabotaj planı durdurulamadı.

Zelenskiy’in bilgisi yoktu iddiası

Der Spiegel’e konuşan kaynaklara göre, operasyon için nihai onay dönemin Ukrayna Genelkurmay Başkanı Valeriy Zalujniy tarafından verildi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’in ise operasyondan haberdar olmadığı öne sürüldü.

ABD’nin finansman sağlamaktan vazgeçmesinin ardından operasyonun maliyetini bir Ukraynalı özel kişinin üstlendiği belirtildi. Yaklaşık 300 bin doların ekipman, patlayıcı ve sabotajda kullanıldığı belirtilen “Andromeda” adlı yelkenlinin kiralanması için harcandığı aktarıldı.

Patlamalar Eylül 2022’de gerçekleşti

7 Eylül 2022’de Almanya’nın Warnemünde kentinden yola çıkan yedi kişilik ekibin, Baltık Denizi’nde boru hatlarına patlayıcı yerleştirdiği iddia edildi. 26 Eylül 2022’de meydana gelen patlamalar sonucu Kuzey Akım hatlarının üçü kullanılamaz hale geldi.

Alman soruşturma makamları, sabotajın arkasında Ukraynalı bir grubun bulunduğu ihtimali üzerinde duruyor. Almanya’da Ukraynalı Serhij K.’nin sabotajı koordine ettiği şüphesiyle Hamburg’da tutuklu bulunduğu bildirildi. Ayrıca Ukraynalı eski komando eğitmeni Volodimir Z. hakkında Avrupa çapında yakalama kararı çıkarıldığı belirtildi.

CIA iddiaları reddetti

Der Spiegel’in sorularını yanıtlayan bir CIA sözcüsü, söz konusu iddiaları “tamamen ve bütünüyle yanlış” olarak nitelendirdi ancak ayrıntılı bir gerekçe sunmadı.

Kuzey Akım hattı yıllardır tartışma konusuydu

Kuzey Akım boru hatları, Rus gazını doğrudan Almanya’ya taşıması nedeniyle uzun yıllar siyasi tartışmaların odağında yer aldı. ABD ve birçok Avrupa Birliği ülkesi projeye karşı çıkmış; bunun Ukrayna’yı transit gelirlerinden mahrum bırakacağı ve Almanya’yı Rusya’ya enerji açısından bağımlı hale getireceği uyarısında bulunmuştu.

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının ardından bu bağımlılık tartışmaları yeniden gündeme gelmişti.

Alevi Kültür Merkezi salonunda gerçekleştirilen etkinliğe çok sayıda kişi katıldı. Proje hakkında bilgilendirme yapılmasının ardından katılımcılar birlikte filmi izledi. Gösterim sonrasında mimar Hüsniye Şenol ve tesisat ustası Cemal Duyan’ın katılımıyla, ısı pompası kullanımı, binalarda yalıtım ve kış aylarında doğru ısınma yöntemleri üzerine bilgilendirme yapıldı.

Mimar Hüsniye Şenol konuşmasında, küresel ısınmanın etkisiyle dünyanın birçok yerinde ciddi sorunların yaşanmaya başladığına dikkat çekerek, “Sürdürülebilir bir yaşam için hepimizin yapabileceği şeyler var. Hem Almanya’da hem de geldiğimiz Dersim’de temiz bir doğa ve çevre için biz de elimizden geleni yapalım” dedi.

Toplantı sırasında katılımcılar, ısı pompası sistemiyle ilgili çeşitli sorular yöneltti.

Film sosyal medyada izlenebilir

Son yıllarda kullanımı giderek artan ısı pompasının (Wärmepumpe) ele alındığı filmde, soğuk kış aylarında küresel ısınmaya yol açmadan çok daha düşük maliyetle ısınmanın mümkün olduğu vurgulanıyor. Filmde, uzmanlar ve ısı pompası kullanan kişiler sistemin nasıl çalıştığını aktarırken, kurulum sürecine dair bilgiler de paylaşıyor.

Belgesel film, Migranatur projesinin sosyal medya hesapları üzerinden izlenebiliyor.

Yapay zeka (KI) alanında uzman Claudia Hilker, Almanya’nın yeni KI dönüşümüne uyum konusunda Başbakan Friedrich Merz liderliğindeki federal hükûmeti sert şekilde eleştirdi. Hilker, ülkenin hem teknolojik uygulama hem de siyasi destek açısından uluslararası rakiplerin gerisinde kaldığını belirtti.

Hilker, Almanya’nın demografik değişimle aynı anda gelen KI devrimine hazırlıksız yakalandığını vurguladı. 2035 yılına kadar yaklaşık 7 milyon çalışanın emekli olmasının beklenmesiyle ortaya çıkacak istihdam açığının klasik yöntemlerle kapatılamayacağını savundu.

KI ve otomasyonun bu boşluğu kapatabilecek verimlilik ve rekabet gücü destekleyicileri olarak görülmesi gerektiğini söyledi.

Hilker ayrıca, klasik ofis işleri, muhasebe ve standart bilgi işleme gibi görevlerin KI teknolojileri tarafından hızla devralınabileceğini ifade ederek, bu tür “rutin” işleri yapan çalışanların baskı altında kalacağını belirtti. Ancak Hilker, insan emeğinin tamamen ortadan kalkacağına dair korkuların fazla abartıldığını, özellikle empati, etik ve karmaşık karar alma gerektiren alanlarda insanların yerini KI’nin alamayacağını aktardı.

Bu dönüşüm sürecinde yeni mesleklerin ortaya çıktığını belirten Hilker, “KI yöneticisi”, “veri mimarı”, “prompt tasarımcısı” (Prompt tasarımcı, yapay zekâ sistemlerinden hedefe uygun ve yüksek kaliteli çıktı alınmasını sağlayan uzman olarak tanımlanıyor) gibi yeni rollerin önem kazandığını ve bu alandaki eğitim ve uzmanlaşmanın kritik olduğunu söyledi.

Hilker, Almanya’daki şirketlerin KI yatırımı ve uygulama düzeyine de değinerek, büyük şirketlerin öne çıkmasına karşın küçük ve orta ölçekli işletmelerin çoğunun hâlâ KI kullanımını benimseyemediğini kaydetti.

Alman Kİ uzmanı işletmelerin yarısının finansal olarak KI yatırımına hazır olmadığını, geri kalanların da yarısının bu dönüşümü kaçırdığını savundu.

Politik sorumluluk konusunda Hilker, hükûmetin bürokrasi azaltımı ve eğitim teşviklerinde daha aktif olması gerektiğini söyledi. Özellikle mevcut yetişkin eğitim programlarının ve yeniden beceri kazanım fırsatlarının yeterince bilinir olmadığını ve daha etkin uygulanması gerektiğini vurguladı.

Hilker’e göre Almanya, ABD ve Dubai gibi ülkelerin oldukça gerisinde kalıyor; girişimciler, hızla uygulama ve yönetmelik avantajı sunan bu pazarlara yöneliyor. Merz hükûmetini daha hızlı, esnek ve bürokrasiye takılmadan hareket etmeye çağırdı.

Klingbeil’in ziyareti, Alman hükümetinde dikkat çeken bir güç boşluğunun ardından gerçekleşiyor. Geçen ay Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul (CDU), Çin tarafının kendisiyle görüşecek üst düzey yetkili bulamaması nedeniyle Pekin ziyaretini iptal etmek zorunda kalmıştı.

Ayrıca Şansölye Friedrich Merz’in de ilk Çin ziyaretinin 2026’ya ertelenmesi, iki ülke arasındaki gerginliğin büyüdüğünün bir göstergesi olmuştu.

Bu şartlarda, Klingbeil “krizi yumuşatmakla” görevli ilk üst düzey Alman yönetici olarak Pekin'e gitti.

Çifte kimlikle Pekin’de: Hem Maliye Bakanı hem SPD Genel Başkanı

Klingbeil ziyaretini iki ayrı sıfatla yürütüyor: Almanya Maliye Bakanı olarak Çin hükümetiyle mali diyalog gerçekleştirmek, SPD Genel Başkanı olarak Çin Komünist Partisi (ÇKP) yöneticileriyle partiler arası siyasi temaslarda bulunmak.

Bu yönüyle ziyaret, yalnız diplomatik değil, aynı zamanda ideolojik ve siyasi boyutlar taşıyor.

“Çin hakkında konuşmak yerine Çin’le konuşmalıyız”

Klingbeil, ziyaret öncesi yaptığı açıklamada Berlin’in pozisyonunu şu sözlerle özetledi: “Çin hakkında konuşmak yerine Çin’le konuşmalıyız.”

Almanya’nın özellikle çipler ve kritik hammaddeler konusundaki Çin ihracat kısıtlamalarından olumsuz etkilendiğini belirten Klingbeil, bu konuları doğrudan muhataplarına ileteceğini söyledi.

Ukrayna-Rusya savaşı da gündemde

Alman Bakan, Rusya’nın Ukrayna işgalinin de masada olacağını belirterek: “Bu savaşı bitirmek söz konusu olduğunda Çin belirleyici bir role sahip.” ifadelerini kullandı.

Çin ziyaretinde olağanüstü güvenlik: Anti-spiyonaj telefonu

Alman güvenlik birimleri Klingbeil’in seyahatini “yüksek risk” kategorisinde değerlendirdi. Bakan ve tüm delegasyonu, Çin’de üç gün boyunca yalnızca özel olarak hazırlanmış bir anti-spiyonaj telefonu kullanıyor. Klingbeil’in kişisel ve resmi telefonları uçakta kilitli şekilde tutuluyor. Otel odasında güvenlik gerekçesiyle gizli görüşme yapılmıyor. Tüm elektronik cihazlar sürekli gözetim altında tutuluyor.

Klingbeil, Çin’e daha önce 8 kez gitmiş deneyimli bir ziyaretçi olsa da, bu seyahat en sıkı güvenlik önlemleriyle gerçekleştiriliyor.

Pekin’de üst düzey kabul: Klingbeil, Vize-Premier He Lifeng ile 6 saat görüştü

Çin tarafı, Wadephul krizinin ardından Klingbeil’e üst düzey bir jest yaptı: Finans Bakanı yerine daha yetkili olan Vize-Premier He Lifeng görüşmeye katıldı.

He Lifeng, yakın geçmişte ABD ile önemli bir gümrük ve hammadde anlaşması müzakere eden güçlü bir isim. İki lider, toplamda 6 saati aşan görüşmeler yaptı

Görüşmelerde birçok konuda açık konuşuldu. Çin tarafı, Almanya’nın Huawei’yi 5G ve 6G altyapısından çıkarmasına tepki gösterirken; Klingbeil, Berlin’in “vatandaşlarının verilerini koruma sorumluluğu” olduğunu söyledi.

Almanya güvence istedi: “Tedarik zincirleri garanti altına alınmalı”

Klingbeil, Alman şirketlerinin yaşadığı hammadde ve çip sıkıntısını gündeme getirerek Çin’den net taahhüt talep etti.

Görüşme sonrası yaptığı açıklamada: “Güvenilir tedarik zincirleri konusunda çözümler üretileceğine dair kesin söz aldık.” dedi.

CDU ile SPD arasında Çin gerilimi: “Konuşmak yerine konuşmamak” eleştirisi

Ziyaret, Berlin’de iç politikada da yankı uyandırdı. Klingbeil’in "Çin’le konuşmak gerekir" sözleri, geçen ay Çin tarafından “istenmeyen kişi” muamelesi gören CDU’lu Dışişleri Bakanı Wadephul’a dolaylı bir gönderme olarak yorumlandı.

Ayrıca SPD ile CDU’nun son günlerde emeklilik politikası üzerine yaşadığı kriz de bu ziyarete gölge düşürdü.

Bugün partiler arası temaslar: SPD–ÇKP görüşmesi

Ziyaretin ikinci gününde Klingbeil, 1984’te Willy Brandt ile Deng Xiaoping tarafından başlatılan SPD–ÇKP parti diyaloğunu sürdürecek.

Bu format, Almanya ile Çin arasında Soğuk Savaş’tan miras kalan en eski siyasi iletişim kanallarından biri.

Sonuç: Çin’le diyalog yeniden kuruluyor ama çözümsüz sorular duruyor

Klingbeil’in ziyaretinin tonu Çin tarafından olumlu karşılansa da, iki ülke arasında temel anlaşmazlıklar hâlâ çözülmüş değil: 5G ve Huawei krizi. Çip ve hammadde ihracat kısıtlamaları. Taiwan gerilimi. İnsan hakları ve güvenlik politikaları.

Ancak Pekin’in Klingbeil’i üst düzeyde kabul etmesi, ilişkilerdeki diplomatik buzların kısmen çözüldüğünü gösteriyor.

Downdetector verilerine göre, Cloudflare hizmetinde kullanıcılar gerçek zamanlı olarak sorunlarını bildiriyor. Buna göre son dakikalarda çok sayıda kullanıcı internet sitelerine sağlıklı erişim sağlayamıyor.

CLOUDFLARE, İNTERNET SİTELERİ ÇÖKTÜ MÜ?

Cloudflare'nin yayımladığı internet gerçek zamanlı raporlarına göre, ABD menşeili Cloudflare hizmetinde erişim problemi yaşanıyor.

Sorunun ne zaman çözüleceği ise henüz bilinmiyor. Sorunun kaynağına yönelik henüz resmi bir açıklama gelmedi.

X ÇÖKTÜ MÜ?

Elon Musk'ın sahibi olduğu X (Twitter) sosyal medya uygulamasında da yine benzer sorunlar yaşanıyor.

Milyonlarca kullanıcı küresel olarak X uygulamasına erişim yaşayamıyor.

Cloudflare, sorunun farkında olduklarını ve bir an önce çözmek için çalıştıklarını duyurdu.

Şirketten yapılan ilk açıklamada, "Birden fazla müşterimizi etkileme potansiyeli olan bir sorun tespit edilmiş olup, konu araştırılmaktadır. Detaylar netleştikçe kamuoyuyla paylaşılacaktır" denildi.

AMAZON, OPEN AI, SPOTIFY DA ETKİLENENLER ARASINDA

18 Kasım sabahından itibaren sosyal medya platformu X'e erişimle ilgili 4.500'e yakın bildirim yapıldı.

Kesintileri takip eden Downdetector'a göre Google, Facebook, X, OpenAI, Spotify ve Amazon Web Services gibi çok sayıda popüler internet servisi de sorundan etkilendi.

Aufgrund seines Erfolgs wurde Koyun in den Medien häufig als „Technologie-König“ bezeichnet. In der Türkei hatte er die städtische App „İstanbul Senin“ (İstanbul gehört dir) entwickelt.

Verdacht der Datenweitergabe

Neben einem laufenden Spionageverfahren gegen Ekrem İmamoğlu und weitere Beteiligte wird Koyun und seinem Team vorgeworfen, Daten von Bürgerinnen und Bürgern sowie Abonnenten der Stadt-App unrechtmäßig weitergegeben zu haben.

Im Zusammenhang mit diesen Vorwürfen wurden auch Abdullah Uygun, Softwareentwickler bei Kobil MyCity Platform Teknoloji AŞ, sowie Ayhan Güvenli, Softwareleiter bei Kobil Teknoloji AŞ, festgenommen.

Der 65-jährige Koyun, der in Deutschland lebt, war zuletzt am 10. Oktober bei einer Veranstaltung in Mannheim aufgetreten. Damals sagte er:

„Es gibt angeblich Ermittlungen in der Türkei. Ich habe mit schmutzigen Geschäften nichts zu tun. Wir sind Geschäftsleute, wir haben unsere Arbeit gemacht und eine großartige Anwendung entwickelt. Nächste Woche reise ich in die Türkei.“

Kurz darauf wurde er in Istanbul festgenommen. Nach der Befragung durch die Staatsanwaltschaft wurden Koyun und seine beiden Manager jedoch vorläufig freigelassen, während das Verfahren weitergeführt wird.

BİLGİLERİN SIZDIRILMASI İDDİASI

Ekrem İmamoğlu ve diğerlerine karşı açılan casusluk davası haricinde, İstanbul halkı ile abonelerin bilgilerinin sızdırılması iddiaları nedeniyle Koyun’la birlikte, İstanbul’daki Kobil Teknoloji AŞ adlı şirketinde görev yapan Kobil Mycity Platform Teknoloji AŞ'de yazılım geliştirme uzmanı Abdullah Uygun, Kobil Teknoloji AŞ'de yazılım müdürü Ayhan Güvenli de gözaltına alındı.

Sözcü'den Ali Gülen'in bildirdiğine göre; Almanya'da yaşayan 65 yaşındaki İsmet Koyun, en son 10 Ekim'de Mannheim'da bir etkinliğe katılmıştı ve "Türkiye'de bazı soruşturmalar varmış. Benim kirli işlerle işim olmaz. Biz işadamıyız. İşimizi yaptık, en güzel uygulamayı çıkarttık. Önümüzdeki hafta Türkiye'ye gideceğim" demişti. Koyun'un İstanbul'da evinden gözaltına alındığı öğrenildi.

Ancak savcılık sorgularınım ardından İsmet Koyun ve iki müdürü serbest bırakılırken, dava sürecinin devam edeceği öğrenildi.